Special! - Η Φυσική & η Τεχνολογία του Μουντιάλ

Specials!  · 

Διάρκεια 00:51:17 · Download

Deep dive σε αυτό που δεν δείχνει η κάμερα: τη φυσική και την τεχνολογία του ποδοσφαίρου. Ξεκινάμε από τις δυνάμεις που κρατάνε (και στρίβουν) τη μπάλα στον αέρα — βαρύτητα, αντίσταση, φαινόμενο Magnus — και φτάνουμε ως το θρυλικό φάουλ του Roberto Carlos. Μετά ανοίγουμε τα «γκάτζετ»: την έξυπνη μπάλα Trionda που φορτίζει και στέλνει 500 φορές το δευτερόλεπτο τη θέση της, το UWB σύστημα της Kinexon, τα vests των παικτών, το ημιαυτόματο offside με τα 3D avatars των παικτών, τις body cams των διαιτητών και το Football AI Pro.

(00:00:00) Pre-show: «soccer» ή «football»; η ιστορία της λέξης
(00:06:13) Το θέμα: φυσική & τεχνολογία του ποδοσφαίρου
(00:07:38) Οι δυνάμεις & το drag — γιατί φρενάρει η μπάλα
(00:10:18) Υφή, ραφές & η μπάλα Trionda (vs Jabulani)
(00:12:51) Magnus & το φάουλ του Roberto Carlos
(00:17:04) Knuckleball: η μπάλα χωρίς περιστροφή
(00:18:31) Η έξυπνη μπάλα Trionda: αισθητήρας 500 Hz που φορτίζει
(00:22:35) Kinexon & UWB: εντοπισμός μπάλας και handover
(00:25:16) Τα vests των παικτών: GPS, γυροσκόπιο, μαγνητόμετρο
(00:26:59) Offside με 3D avatars: 16 κάμερες, 1.248 παίκτες
(00:30:56) Ημιαυτόματο offside & το alert των 10 πόντων
(00:32:51) Μπορεί να γίνει 100% αυτόματο; (Hawk-Eye)
(00:35:34) Body cams διαιτητών & Football AI Pro analytics
(00:39:01) Digital Stadium Twins, ρομποτικά σκυλιά & γήπεδα NFL
(00:43:50) Outro
(00:44:09) Post-show: η NASA σώζει το τηλεσκόπιο Swift

📝 Απομαγνητοφώνηση επεισοδίου ▾

[0:00:01] Λοιπόν, αν θυμάσαι, όταν είχε βρεθεί ο Τραμπ με τον πρόεδρο της FIFA και τον Infantino, είχε πει ότι αυτό είναι το ποδόσφαιρο, αφού παίζεται με τα πόδια. Νομίζω πρέπει εμείς να βρούμε άλλο όνομα για το American Football, γιατί, ως γνωστόν, το λένε soccer στη… [0:00:19] Ναι, σε το- και σε το λες soccer τώρα, όχι, εγώ το λέω football. [0:00:23] Soccer World Cup το… [0:00:24] Όχι, το λέω football και όταν παίζουμε ποδόσφαιρο, ε… που έλεγα και τις προάλλες. [0:00:30] Εγώ έχω καταλήξει να το λέω football, το ποδόσφαιρο, και American football, το αμερικάνικο. [0:00:36] Ναι, αλλά είναι πολύ λίγες περιπτώσεις που θα χρειαστεί να αναφερθώ στο NFL, οπότε… [0:00:41] Ναι. Σ-στη-στην Ελλάδα, θείε, όταν ήμουνα, το… δεν ξέρω αν το λένε ακόμα εκεί, rugby, το Αμερικά- το οποίο είναι άλλο άθλημα, βέβαια. [0:00:48] Ναι. [0:00:49] Που είναι το αυτό το… νεο-ζι- νεο-ζιλανδικό… που είναι λίγο… [0:00:53] Εντάξει, και στη Βρετανία είναι το rugby, διάστημα. [0:00:54] Και στη Βρετανία είναι το rugby… διάστημα. [0:00:55] Και στη Βρετανία είναι το rugby, διάστημα. [0:00:57] Και στη Βρετανία είναι το rugby, διάστημα. [0:00:59] Ναι, ναι. [0:00:59] Έκδοχη. [0:00:59] Ε… Στη- απλά στην Ελλάδα είναι λίγο πιο… Α, γιατί θα χρησιμοποιείς τη λέξη ποδόσφαιρο για το γνωστό μας άθλημα, οπότε άμα πεις… ε… πήγα Αμερική να δω football, καταλαβαίνεις ότι λες το αμερικάνικο. Γιατί αλλιώς θα πεις, [0:01:15] Ναι. [0:01:15] θα δω ποδόσφαιρο. [0:01:15] Ναι. Αυτό ναι. Αλλά… ε… στο… Κοίταξε, ειδικά για τους, για τα πρωταθλήματα και αυτά, στην Αμερική πολλές φορές μπορεί απλά να αναφερθείς με το… να πεις, βλέπω NBA ή NFL. [0:01:31] Μμμ. [0:01:32] Δηλαδή λες κατευθείαν όλο τον ο- όχι τον οργανισμό, τη διοργάνωση, να το πω έτσι. Αλλά… ε… έψαξα να δω από πού βγαίνει το σόκερ, γιατί… μου φου- μου φαίνεται φου- φουλ περίεργο. [0:01:58] Ναι. Το το το σόκερ μόνο στην Αμερική νομίζω υπάρχει σαν όρος, κανένας άλλος το χρησιμοποιεί. [0:02:00] Στην Αμερική, στην Αυστραλία, στη Νέα Ζηλανδία και στη Νότιο Αφρική. [0:02:02] Α, και έτσι το λένε σόκερ και εκεί. Οκ. [0:02:03] Ναι, αυτό βρήκα. Ναι. Λοιπόν… πάμε τώρα να δούμε. Η λέξη σόκερ στην πραγματικότητα είναι αγγ- [0:02:05] Μου πήρες απ’ τις κάλτσες. [0:02:06] Είναι αγγλική λέξη. Είναι βρετανική λέξη και προέρχεται από την Οξφόρδη και το Κέμπριτζ από φοιτητές. Λοιπόν, και έχει ενδιαφέρον ότι αυτό ξεκίνησε… το… κάτσε να σου πω ακριβώς τη χρονιά, ε… είναι το 1000… ε… 800, νομίζω, 63. [0:02:31] Οκτακό-. [0:02:32] Ναι, 1863. [0:02:35] Να. [0:02:35] Λοιπόν, εκεί πάει η ιστορία μας. Λοιπόν, εκεί, εκείνη την εποχή, είχαμε… δημιουργήθηκε το Association Football στην Αγγλία, δηλαδή το England’s Association Football. [0:02:48] Ναι, το ποδόσφαιρο, ναι, το κλασικό. [0:02:49] Ναι, αυτό που γνωρίζουμε τώρα. Για- και ποιο- γιατί είναι… ε… σημαντική ημερομηνία το 1863; Γιατί, ε… για πρώτη φορά, ας το πούμε, γράφτηκαν οι κανόνες του παιχνιδιού. Αυτούς, δηλαδή, [0:03:03] Οκ, ε? [0:03:04] ας πούμε, αυτούς που ξέρουμε και σήμερα, εντάξει, βέβαια, έχει εξελιχθεί, έχουν αλλάξει πολύ οι κανόνες, αλλά μπήκαν οι κανόνες στο παιχνίδι και έγινε αυτό που λένε standardized. Standardized. [0:03:13] Να. [0:03:13] Ωραία. Πρόσεξε, την ίδια εποχή όμως υπήρχε και το rugby football. [0:03:17] Μπράβο. [0:03:18] Δηλαδή υπήρχε το, υπήρχε το association football και το rugby football. Λοιπόν, και σύμφωνα με το άρθρο που βρήκα, το ψάξα κι αλλού βέβαια, ρώτησα και AI για να είμαι σίγουρος ότι είναι αυτή η ιστορία. Όλοι συγκλίνουν σε αυτό. Λοιπόν, οι φοιτητές σε Οξφόρδη και Κέμπριτζ, ε, για να ξεχωρίσουν τα αθλήματα, λέει ότι η καθομιλουμένη παύλα σλάνκ εκείνης της εποχής, δηλαδή πριν 150 χρόνια και… [0:03:52] Μμμ. [0:03:53] Ε… υπήρχε η τάση να βάζουνε τη λέ- τα γράμματα e και r, r με μία, ξέρεις, με αυτή την πιο βρετανική προφορά στο τέλος της λέξης. Από εκεί εμφανίστηκε το footer και το ράγκμπι. [0:04:10] Οκ. [0:04:10] Λεγότανε, γραφότανε ράγκεν, αλλά τώρα εγώ δεν θέλω να κάνω British accent, να στείλω ragger. Ξέρεις, είναι λίγο… Ragger. [0:04:17] Ναι, κάπως έτσι. Και επειδή το άλλο ήταν από το association, έγινε soccer. Από το… Στην αρχή πήγε να γίνει asok, αλλά δεν ταίριαζε και έγινε… Κόψαν το α. Και ουσιαστικά η λέξη soccer, υπήρχε το soccer και το ragger, και αυτές οι δύο λέξεις ήταν το slang για αυτά τα δύο αθλήματα. Ε, στη… Μετά, επειδή το κανονικό το ποδόσφαιρο έκανε dominate στη Βρετανία, [0:04:43] Μμμ. [0:04:43] Ε… κυριάρχησε και έμεινε η λέξη football και το soccer εξαφανίστηκε. Αλλά όμως εκείνη την εποχή που… ας το πούμε, εισήχθη ο… ο όρος soccer, άρχιζε να μεταφέρεται και στις ΗΠΑ από τη Βρετανία το άθλημα. Στη… [0:04:58] Μα από εκεί δεν είχαν γρασίδι για να παίζουν τόσο ποδόσφαιρο πολύ, οπότε απλώς έμεινε… δεν έγινε football ποτέ, έμεινε σαν το soccer. [0:05:06] Η- είχε ήδη αρχίσει να αναπτύσσεται, ε, το football, ε, από το rugby και είχε γίνει πιο δημοφιλές από το soccer, οπότε ουσιαστικά στην πραγματικότητα είχαμε δύο αθλήματα που είχανε τη λέξη football μέσα, το rugby football και το association football, και κατά κάποιο τρόπο στις δύο διαφορετικές χώρες κυριάρχησε ένα από τα δύο και το όποιο κυριάρχησε κράτησε και τον όρο και αναγκάστηκε το άλλο να αλλάξει όνομα. Και κάπως έτσι έμεινε το σόκερ και… Έμεινε, γιατί στην πραγματικότητα το… ε… αυτό το αμερικάνικο ποδόσφαιρο κυριάρχησε στις ΗΠΑ, οπότε δεν προσπάθησαν ποτέ να το αλλάξουνε. [0:05:43] Μάλιστα. [0:05:43] Και… όπως είπα, χρησιμοποιείται στον Καναδά, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τη Νοτιοαφρική, εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες. [0:05:53] Μάλιστα. [0:05:53] Οπουδήποτε αλλού είναι football ή κάποια άλλη έκδοση, φούσπαλ, φούτμπολ και ούτω καθεξής, ναι. [0:06:11] Οκ, οκ, δεν το ‘ξερα. Ωραία, κάτι μάθαμε. [0:06:12] Και από εκεί πέρα βγήκε το… το το σόκερ. [0:06:13] Μάλιστα. [0:06:14] Και… με βάση αυτό πάμε στο επεισόδιο το σπέσιαλ το σημερινό. [0:06:33] Είπαμε να πάμε και εμείς στα σημεία των καιρών τώρα και να κάνουμε deep dive στην φυσική και τεχνολογία για το ποδόσφαιρο. Ε… δεν μπορείς να φανταστείς τι έχω διαβάσει, ειδικά για την τεχνολογία. Έκατσα… διά- έψαξα τις πατέντες για την μπάλα και… ε… έφτασα σε κάποιο σημείο να… να διαβάζω τα FCC filings, εκεί που έχουν κάνει τα regulatory, τις άδειες για το τι… [0:07:03] Το πήγες τόσο μακριά. [0:07:05] Εντάξει, ναι, επειδή ασχολούμαι και με κεραίες και τέτοια, ε… ήθελα να δω και τι κερές έχουν αυτά ακριβώς και τι συχνότητες και τέτοια από περιέργεια. Ε, έχει πολύ πράμα γενικά και μπορεί να ξεκινήσουμε λίγο απ’ το offside βασικά στο. [0:07:25] Όχι, νομίζω πρέπει να ξεκινήσουμε από την μπάλα, γιατί, γιατί χρειάζεται για το offside η μπάλα. [0:07:33] Ναι, ναι, οκ, οκ. Να πούμε λίγο για τη φυσική τότε πρώτα, το ένα κομμάτι. [0:07:38] Οκ. [0:07:38] Και μετά να πούμε για την τεχνολογία στο… εεε εξισώ ήσυν εύτονα. Εεε… Που λες κάποια βασικά για τους ακροατές, ότι όταν κλωτσάμε την μπάλα, υπάρχουνε δύο δυνάμεις… που… που ασκούνε, που ασκούνται πάνω στην μπάλα και καμιά φορά και τρίτη. Οπότε η πρώτη δύναμη είναι της βαρύτητας, τραβάει προς τα κάτω, εντάξει. Η δεύτερη είναι… η… αντίσταση του αέρα. Αφού τώρα, ξέρεις, την έχει κλοτσήσει κάποιος και έχει φύγει το ναι στον αέρα, ταξιδεύει. Ε… και υπάρχει και μια τρίτη δύναμη, αυτή τη δύναμη Magnus ή φαινόμενο Magnus, το οποίο είναι μόνο όταν έχει spin η μπάλα. [0:08:32] Μμμ. [0:08:33] Ε… και έχει δύο ενδιαφέροντα φαινόμενα να αναλύσουμε. Το ένα είναι αυτό με την αντίσταση του αέρα και το άλλο είναι με τη… με το spin αυτό που κάνει τη… την μπάλα να… αυτό που βλέπουμε που δεν πάει ευθεία, αλλά φαίνεται σαν αστρίβι, το οποίο φαίνεται πολύ μαγικό και περίεργο, αλλά έχει εξήγηση πολύ καλή. Ε… Οπότε για το πρώτο, ε… αυτό που έψαξα τώρα λίγο παραπάνω είναι ότι… ε… υπάρχει μια… μετάβαση στο πώς ο αέρας συμπεριφέρεται γύρω από τη μπάλα. Και βασικά όταν είναι υψηλή ταχύτητα, είναι κάπως smooth, ομαλός, ξέρω γω, σαν να διασχίζει το νερό, ξέρω γω, η μπάλα. Αλλά όσο επιβραδύνεται, μετά από κάποιο σημείο, εεε, αρχίζει και έχει τυρβώδη ροή, δηλαδή ξέρεις, μικρούς ανεμοστρόβιλους, δεν είναι πια ομαλή η ροή του αέρα. Ε, και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την μπάλα να επιβραδύνει ακόμα παραπάνω. Αυτό στο… στο ποδόσφαιρο που βλέπουμε έχει το εξής, ε, αποτέλεσμα. Φαίνονται πιο καλά στα φάουλ βέβαια, αλλά και σε μεγάλα… ε… ξες, σε μεγάλες πα-μπαλιές ψηλές, δεν κάποιους τερματοφύλακες, να ξεκινάει η μπάλα πολύ γρήγορα, να κάνει πσσουφ, ε… να αρχίζει να επιβραδύνεται, εντάξει, λόγω του αέρα, αλλά μετά να μπαίνει σε αυτή τη… ε… τη φάση όπου πάει κάτω από αυτό το… το… το επίπεδο, αρχίζει να έχει τυρβώδη ροή και να αρχίζει να επιβραδύνεται πολύ πιο γρήγορα από ό,τι πριν. Οπότε, βασικά η μπάλα φρενάρει όσο φτάνει στον προορισμό της όλο και πιο γρήγορα. Ε… και αυτό είναι ένα πολύ δύσκολο. Δεν ξέρω αν οι… ποδοσφαιριστές το ελέγχουνε αυτό με… [0:10:18] Με muscle memory θα είναι αυτό, δηλαδή… ε… [0:10:53] Ναι, δεν ξέρω αν το σχεδιάζουνε στο μυαλό τους ή αν απλώς λόγω εμπειρίας κάποια στιγμή το μαθαίνεις από τις διάφορες αποστάσεις και με τι ταχύτητες χτυπάς τη μπάλα. Ε… αυτό τώρα, η συμπεριφορά αυτή εξαρτάται πολύ και από τη δομή της μπάλας. Ε… τι υφή έχει, πόσο ομαλή είναι η υφή και πόσες… πώς είναι τα sims, ραφές, μπράβο. Νομίζω η μπάλα αυτή που έχουμε στο, σε αυτό το Μουντιάλ είναι, έχει τις λιγότερες ραφές ever, κάτι είναι μόνο τρία ή τέσσερα κομμάτια. [0:11:31] Ισχύει, αλλά είδα ότι έχει κάποιες μικρές λακουβίτσες σε όλο της το… που για να μοιάζει με τις μπάλες του, του γκολφ, γιατί λέει έχουνε πιο προβλέψιμη τροχιά. [0:11:44] Α, μπράβο. [0:11:45] Οι μπάλες του νησιού. [0:11:46] Ε- είναι γι’ αυτόν τον λόγο, ότι διατηρεί παραπάνω αυτή την ομαλή ροή του αέρα και δεν αρχίζει να κάνει κουλά. [0:11:52] Ν- νομίζω θυμάμαι στο… ποιο Μουντιάλ ήτανε, της Βραζιλίας ή της Νοτίου Αφρικής, που παραπονιόντουσαν με την Τζαμπουλάνι την μπάλα, ότι λέει πεί- πεί- πηγαίνει όπως να ‘ναι, λέει, η μπάλα, της τράβαγε σκουτσιάκια, ήταν αερόμπαλο, πήγαινε… [0:11:58] Ναι, τώρα εμείς που παίζουμε casual η ποδόσφαιρο, ξέρεις, μια στο τόσο, δεν μας κάνει διαφορά, αλλά φαντάζομαι αν παίζεις σε αυτό το επίπεδο και αλλάξεις την μπάλα έτσι, είναι πολύ μεγάλη υπό- πρε- πρέπει να καταλαβαίνεις τη διαφορά. Εγώ ξέρω το αντίστοιχο στα μπαλάκια του τένις, επειδή τένις παίζω αρκετά, ότι μπαλάκι με μπαλάκι έχει διαφορά, όπως και το το έδαφος. Ναι, ναι. Ε… Οπότε αυτό είναι για την… τριβή, ας πούμε, το drag που λέμε. Ε… Και το άλλο, το φαινόμενο Magnus, αυτό, αυτό έχει το πιο ενδιαφέρον. Ε… είναι που κάνει τη μπάλα να στρίβει και ο… η τεχνικ- ο τρόπος που εξηγείται είναι ως εξής: όπως έχεις πίνει μπάλα… [0:12:51] Να σε διακόψω εδώ, μπορεί, μπορεί, μπορεί κάποιοι να έχουνε δει εκείνα τα βίντεο που πάνε σε κάτι, πώς λέγονται, σε φράγματα και πετάνε μια μπάλα και η μπάλα αντί να πηγαίνει ευθεία κάτω, αρχίζει και ταξιδεύει… κάπως… σαν ένα προς Χ, να το πω μαθηματικά. Δεν πέφτει κατά κόρηφα, αλλά ακολουθεί λίγο το… ναι, τη μορφή του φράγματος και μετά πηγαίνει κάπως ασυμπτωτικά προς το ποτάμι, ας πούμε. Κάποιοι μπορεί να έχουνε δει αυτά τα βιντεάκια. Είναι κλασικό. Είναι παρόμοιο κι αυτό, ε; Ναι, το… Εεε. [0:13:34] Σε μεγαλύτερη κλίμακα, βέβαια. Ναι. [0:13:37] Οπότε φαντάσου τώρα, πάει η μπάλα, ας πούμε, ταξιδεύει, ξέρω εγώ, με… μια γρήγορη μπάλα είναι… 25-30 μέτρα το δευτερόλεπτο περίπου πάει. Εεε, ταυτόχρονα κάνει spin, ε, και όπως κάνει spin, ας πούμε… Πώς να το πω τώρα, δεν… [0:13:57] Το falce, η περιστροφή που έχει, η διαπεριστροφή. [0:14:00] Ναι. Προσπαθώ να ορίσω το δεξιόστροφο και αριστερόστροφο τώρα, αλλά… [0:14:04] Εντάξει, βάλ’ το… δεξιόστροφο όπως τη βλέπεις από πάνω. Εντάξει, ας το βάλουμε. Δεν έχει σημασία. [0:14:07] Ναι, okay. Ε… Ας βάλουμε το χέρι με τον αντίχειρα, ότι ο αντίχειρας είναι προς τα πάνω προς τον ουρανό, τότε η φορά των… του spin της μπάλας είναι όπως τα τέσσερα δάχτυλα, ας πούμε. Οπότε σε αυτό το παράδειγμα και η μπάλα πάει προς τα μπροστά, δηλαδή μακριά από μας, ε… έρχεται ο αέρας ανάποδα με την μπάλα, η δεξιά μεριά ουσιαστικά έρχεται ο αέρας αντίθετα, αλλά το spin της μπάλας σπρώχνει λίγο πάνω τον αέρα προς τα μπροστά, έτσι όπως κάνει το φάλτσο, και η ανάποδη μεριά, η αριστερή, ο αέρας έρχεται πάλι αντίθετα προς τα εμάς, αλλά και το σ- η μεριά αυτή της μπάλας, το spin, είναι επιπλέον, προστίθεται, δηλαδή σπρώχνει λίγο παραπάνω. Οπότε αυτό έχει το αποτέλεσμα η αριστερή μεριά να πηγαίνει πιο γρήγορα ο αέρας, η δεξιά μεριά να πηγαίνει πιο αργά ο αέρας, οπότε έχει αυτή τη διαφορά στην πίεση ουσιαστικά. [0:14:26] Άρα δημιουργείται μια δύναμη. [0:15:15] Οπότε δημιουργείται δύναμη, ναι… η οποία σπρώχνει την μπάλα προς τα δεξιά σε αυτή την περίπτωση, μπροστά το… sorry, προς τα αριστερά αριστερά. Ε… και αυτή είναι αρκετά… Αφ- αυτό είναι το κλασικό βιντεάκι από το φάουλ του Roberto Carlos σε γκέιμντ Βραζιλία το 96, πότε ήτανε; Που ουσιαστικά έκανε το… το ανάποδο φάουλ της από αυτό που είπα και η μπάλα έφυγε προς τα δεξιά για περίπου 4 μέτρα, φίλε. Δηλαδή από- από εκεί που έκανε το σουτ, που ήτανε έξω από την περιοχή, αρκετά μακριά, πέρασε από το τείχος και άρχισε να στρίβει προς τα δεξιά και μπήκε γκολ. Ε… Η απόσταση που έκανε η-η κάθετη, ας πούμε, το αριστερά-δεξιά ήταν 4 μέτρα λόγω αυτής της δύναμης. Επίσης. [0:16:08] Και αυτό έχει paper, ξέρω γω, που… το βάλουμε και στα link, που το έχουν υπολογίσει ότι όντως… είχε ένα φάλτσο, ξέρω γω, 10 στροφές το δευτερόλεπτο και περίπου 30 μέτρα το δευτερόλεπτο ταχύτητα και η αντίσταση του αέρα βγαίνει… βγαίνει τόσο. Ε… αυτό που ήθελα να πω επιπλέον τώρα είναι ότι αναλόγως τι spin του βάζεις, έχει ανάπο- έχει αντίστοιχα αποτελέσματα. Δηλαδή αυτό τώρα ήτανε δεξιόστροφο ή αριστερόστροφο spin. Ε… υπάρχει και το ανάποδο, μπορείς να βάλεις… ε… πάνω-κάτω. Ξέρεις, αναλόγως αν θα χτυπήσεις την μπάλα… ξέρεις, μπορείς να την χτυπήσεις… στο κάτω μέρος λίγο, να βάλεις ανάποδο φάλτσο, που λέμε. Ε… οπότε, αν κάνεις αυτό το ανάποδο φάλτσο, θα αρχίσει να σπρώχνει την μπάλα προς τα κάτω πολύ πιο γρήγορα. [0:16:40] Μμμ. [0:16:40] Ε… και? [0:16:40] Και αν βάλεις διαγώνιο, θα υπάρχει μια συνισταμένη στη μια μεριά, μια συνιστώσα μάλλον στη μια μεριά και μια στην άλλη. [0:16:43] Και αν βάλεις φάλτσο προς τα μπροστά, δηλαδή πάνω μεριά να το πετύχεις από την πάνω μεριά της μπάλα, το… οπότε η πάνω μεριά πάει ενάντια στον αέρα, η… η κάτω μεριά… ε… προσθέτει, ε… αρχίζει η μπάλα λίγο και σηκώνεται λίγο προς τα πάνω, μάλλον… προς τα πάνω, αλλά δεν πέφτει το ίδιο γρήγορα. [0:16:44] Ναι. [0:16:44] Κι αυτό είναι το φαινόμενο στο… αυτό που είπες και στα φράγματα, της δίνουνε τέτοιο spin ώστε να πηγαίνει λίγο πιο πολύ προς τα μπροστά. [0:17:00] Ναι, να περάσει το τείχος και να… [0:17:03] Ναι, ναι. [0:17:04] Ναι. [0:17:04] Ε… αυτά είναι τα… τα βασικά για το πώς… ε… λειτουργεί, κινείται μια μπάλα. Υπάρχει και ένα άλλο φαινόμενο, το knuckleball, το οποίο έχει ξεκινήσει από το baseball πρώτα, δεν ξέρω αν το έχεις ακούσει. [0:17:19] Τι είναι αυτό? [0:17:19] Ποτέ. [0:17:19] Πηγαίνει δεξιά αριστερά η μπάλα, τα βαντάνεεεε. [0:17:22] Είναι πώς πάει, ναι, είναι πώς πάει η μπάλα ε όταν δεν έχει καθόλου spin, βασικά έχει έχει πάλι να κάνει με την ταχύτητα αυτό που λέγαμε στην αρχή, το… με την τριβή, αλλά βασικά… ε… αν τη στείλεις χωρίς καθόλου spin, μετά από κάποια ταχύτητα αρχίζει και… έχει, έχει αυτές τις μικρές τυρβώδεις ανεμοστρόβιλους που εμφανίζονται μία αριστερά, μία δεξιά. Οπότε η μπάλα αρχίζει και… πάλετε λίγο, έτσι κάνει λίγο σαν ζιγκ ζαγκ το… ε… το οποίο καμιά φορά μπερδεύει τους τερματοφύλακες. Αυτό είναι κάτι που καινούργιες μπάλες το έχουνε μειώσει, δηλαδή… Προσπαθούν να τις κάνουν έτσι πιο… Έχουν αυτές την υφή που είπες, ώστε να μην συμβαίνει αυτό. Ε… Όλα αυτά είναι για φυσική της μπάλας χωρίς τεχνολογία μέσα. [0:18:19] Πάμε στην τεχνολογία. Θα- θα κάνω μια εισαγωγή, γιατί ξέρω ότι εσύ έχεις διαβάσει φουλ και την μπάλα. [0:18:26] Πάμε τώρα στα γκατζετάκια, ναι. [0:18:31] Ναι, λοιπόν, θα με- λοιπόν, να ξεκινήσουμε με την μπάλα, θα πω εγώ λίγο τα βασικά και μετά εσύ, επειδή ξέρω ότι το πιάσεις μέχρι κεραίας, pun intended. Ε… λοιπόν, η μπάλα αυτή, η Trionda, ε… που έχουνε φέτος στο Μουντιάλ, ε… δεν είναι η πρώτη που έχει και τσιπάκι, ας το πούμε, μέσα, γιατί είχε ένα… [0:19:17] Όχι, είχε και στο Κατάρ. [0:19:42] Έχει και στο Κατάρ ένα σένσορα. Απλά τώρα είναι τελείως, ε, βια- ε, είναι πολύ πιο ανεπτυγμένη τεχνολογία. Έχει θεμελιώδεις διαφορές. Ε, πρώτα απ’ όλα, το σύστημα το ηλεκτρονικό που έχει η μπα- πρώτα απ’ όλα φορτίζει η συγκεκριμένη, βασικό. [0:19:57] Ναι, ρε φίλε! Φα- ε- ε- ε- ε- ε- και όχι μόνο αυτό. Έχουνε πόσες μπάλες σε κάθε, ξέρω ‘γω, 10; Υπάρχει κάποιος τύπος που δουλειά του είναι να βάζει τις μπάλες να φορτίζουνε πριν το ματς. Πραγματικά. Ε… η μπάλα φορτίζει. Έχει ένα σένσορα που αντί να είναι στη μέση της μπάλας, είναι ουσιαστικά στο εσωτερικό περίβλημα είναι. Και μάλιστα είδα ένα βιντεάκι από έναν designer εκεί της Adidas και εξηγούσε ότι πόσο χρόνο τους πήρε για να το φτιάξουν έτσι και με αντίβαρα και τέτοια. Που… φέρανε παίκτες και τους βάζανε μπάλες που είχαν το τσιπάκι και μπάλες που δεν είχαν το τσιπάκι και ποτέ κάποιος στατιστικά δεν μπόρεσε να ξεχωρίσει ποια… ποια έχει το τσιπάκι και ποια όχι. Εεε… και ο συγκεκριμένος σένσορας, λέει, στέλνει 500 φορές το δευτερόλεπτο σήμα πίσω σε κάποιες κεραίες που υπάρχουνε περιμετρικά του γηπέδου. Έχει 500 Hz, είναι… και ουσιαστικά τα βασικά πράγματα που κάνει είναι… ε, μετράει τις δονήσεις, δηλαδή τις επαφές, μετράει το spin της μπάλας, μετράει την επιτάχυνση, έχει πάνω γυροσκόπια και επιταχυν- τα αξε- αξελαιρόμετρες, πώς είναι, επιταχυνσόμετρα. Δεν ξέρω πώς λέγεται το αξελαιρόμετρο. [0:21:13] Ε… επί… ωχ. [0:21:13] Επιταχυνσόμετρα, λογικά, απ’ το επιτάχυνση. [0:21:14] Μα. [0:21:14] Προς πάντων, ελπίζω να μην το λούσαμε. Ε… και ουσιαστικά αυτό το κάνει 500 φορές το δευτερόλεπτο, οπότε μπορεί να είναι με πάρα πολύ μεγάλη ακρίβεια και προφανώς δεν έχει, δεν λειτουργεί με GPS, αλλά χρησιμοποιεί σύστημα, επειδή υπάρχουνε, ας το πούμε, ε- επόμπι και δέκτες, ας το πούμε, περιμετρικά του γιου- δέκτες, περι- περιμετρικά του γηπέδου, μπορεί να κάνει ε… αυτό το localization που λέμε να για να ξέρει ακριβώς που βρίσκεται η μπάλα. Ε… και πριν το πάρεις εσύ και το αναλύσεις περισσότερο, να πω ότι αυτό μας ε… έχει βοηθήσει, που μπορεί να έχετε δει σε κάποια σουτ που γράφουν αναλυτικά με πόσα χιλιόμετρα πήγε η μπάλα, με πόσο spin πήγε και λοιπά. Μπορούν να ξέρουν ακριβώς πότε έγινε μια επαφή. Θα πούμε μετά για το offside, πώς βοηθάει σε αυτό. Ε, προφανώς ξέρουνε αν μπήκε γκολ, αν πέρασε στη γραμμή ή αν βγήκε out. [0:21:50] Μμμ. [0:21:51] Ε… και… ε, και μετά τα άλλα είναι και λίγο πιο digital, δηλαδή να κάνουνε recreate κάποιες φάσεις και ούτω καθεξής, αλλά… Μμμ. [0:22:32] Πες λίγο εσύ τα πιο τεχνικά και θα τα πούμε και τα υπόλοιπα μετά. [0:22:35] Κα- καλά, δεν είναι πάρα πολύ, αλλά λίγο παραπάνω λεπτομέρεια, ότι… ε… το εκ- το… το ασύρματο κομμάτι, γιατί όλα αυτοί οι σένσορες καταγράφουν τα δεδομένα σε ένα τσιπάκι με ηλεκτρονικά και μπαταρία πάνω στην μπάλα. [0:22:50] Που νομίζω είναι μια γερμανική εταιρεία που το έχει φτιάξει αυτό, αν είναι… [0:22:53] Ναι, μια Kinexon λέγεται. [0:22:54] Που είναι στο Μόναχο αυτή που είναι? [0:22:56] Μόναχο, ναι, ναι. Ε… Μετά έχει- έχουνε ασύρματα, ε… κεραίες βασικά, όπως τα τηλέφωνα, ε… το οποίο εκπέμπει τα ραδιοκύματα στον αέρα και μετά έχουνε καμιά… δεν ξέρουμε ακριβώς, αλλά πρέπει να είναι 15 με 20 δέκτες κεραίες, ε… γύρω-γύρω από το γήπεδο, οι οποίοι παίρνουν αυτό το σήμα και είναι συγχρονισμένα και κοιτάνε τη διαφορά ταχύτη- εε στο χρόνο, πότε τα τα millisecond και microsecond, ας πούμε, και με βάση αυτό μπορούν να υπολογίσουνε πού είναι η η μπάλα μέσα στο γήπεδο. Εεε είναι αντίστοιχη, το λένε ultra wide band, είναι αυτό που έχουνε και τα τηλέφωνα της… και τα iPhone και αυτά και άλλες και άλλα τηλέφωνα τώρα για να βρίσκεις τα AirTag και τα λοιπά. Είναι ίδια συχνότητα, είναι 6,5 GHz κάπου εκεί, αλλά δουλεύει από πολύ μεγαλύτερη απόσταση. Ε… και αυτό το σήμα χρησιμοποιείται και για να εντοπίζει την μπάλα στο χώρο, αλλά και να μεταφέρει τα δεδομένα της κίνησης της μπάλας. Ε… αυτό λοιπόν το… απαιτεί η μπάλα να έχει όλα τα ηλεκτρονικά πάνω και την μπαταρία και γι’ αυτό φορτίζει. Και το ένα από τα πιο κουλά είναι ότι, ξέρεις, επειδή έχει πολλές μπάλες… μέσα στο γήπεδο και καμιά φορά αλλάζουνε μπάλα. [0:24:08] Μμμ. [0:24:11] Ε… οπότε… [0:24:30] Αυτό το είχα σκεφτεί, πώς ε… ρυθμίζεται, γιατί ξέρεις, βγαίνει μπάλα πλάγιο, οπότε παίρνεις μια άλλη μπάλα. [0:24:48] Έ-έχει ένα σύστημα που ο- να κάνει handover από τη μία μπάλα στην άλλη, τα δεδομένα. Για να είναι πάντα η σωστή μπάλα… να- τα δεδομένα, αυτή που είναι μες στο γήπεδο. Ε… [0:25:00] Α-αυτό τώρα το σκέφτηκα που συζητάμε, ότι πώς το κάνουν αυτό. Ε… ναι. [0:25:04] Ναι, είναι αυτά τα που άμα το φτιάχνεις, πρέπει να κάτσεις να σκεφτείς λύση, πώς θα το κάνω αυτό, αλλά άμα απλώς παρακολουθείς, ναι, δεν είναι τέτοιο. [0:25:12] Αλλά είναι τόσο φυσικό, που δεν το, ναι, δεν είχες προβληματιστεί πριν ότι υπάρχει αυτό το πρόβλημα. [0:25:16] Ναι. Ε… να πω τώρα ότι παρόμοια τεχνολογία υπάρχει και στους παίκτες πάνω. [0:25:25] Ε… για τα vest θα πεις τώρα. [0:25:27] Ναι, ναι. [0:25:29] Πες αυτό και θα πω άλλο εγώ μετά για τις παίκτες. [0:25:30] Ε… η οποία έχει… το- το είχα παρακολουθήσει, το είχα, δεν το είχα συνειδητοποιήσει στην αρχή, που βγάζουν καμιά φορά τη φανέλα και έβγαινε σαν αυτό το μπουστάκι το μαύρο που φοράνε και λέω πολύ περίεργο ρε παιδί μου οι άντρες να φοράνε τέτοιο πράγμα, αλλά ο λόγος είναι ότι αυτό έχει… ε… σένσορες πάνω και έχει ένα μικρή συσκευή που είναι στην πλάτη πίσω και άμα προσέξεις λίγο προεξέχει, είναι αρκετά… είναι λίγο ογκώδης, ελάχιστα. Ε… πρόσεχε τι έχει αυτό το πράγμα. Έχει… γυροσκόπιο… το οποίο μετράει την κλίση. Έχει επιταχυνσιόμετρο, που είπαμε, που έχει και η μπάλα, που μετράει την ταχύτητά τους, πώς πάνε. Έχει GPS, αν έχεις το Θεό σου. Ε… δηλαδή όντως μιλάει με δορυφόρο αυτό και καταγράφει τη θέση περίπου. [0:26:24] Ε-εδώ θέλω να πω ότι αν έχεις παίξει ποδόσφαιρο με… με smartwatch, το κάνει κι αυτό. Δηλαδή… επειδή έχω παίξει ποδόσφαιρο, ξέρω ‘γω, και είχα το Garmin το ρολόι και είχα βάλει ότι παίζω σόκερ και μετά μου έβγαζε το heat map αναλυτικά που περπάτησε και προέτρεξε όλο το… το… το… το… Δεν είναι τόσο ακριβώς όσο η τεχνολογία του Off-site με κάμερες, αλλά το ότι είναι GPS έχει ενδιαφέρον. Ε… εκτός από αυτού έχει… ε… μαγνητόμετρο. Το μαγνητόμετρο είναι που μετράει τα μαγνητικά πεδία σε τρεις άξονες, πάλι όπως έχουν τα τηλέφωνα. Αυτό είναι για να… διορθώνει λίγο την κλίση, αν οι άλλοι σένσορες δεν το μετράνε ακριβώς. Ε… και μετά όλα αυτά χρειάζεται πάλι να μεταδοθούν τα δεδομένα real time, οπότε έχει κεραίες, έχει ηλεκτρονικά, έχει μπαταρίες. Ε… και αυτά πάλι καταγράφονται από δέκτες που είναι γύρω-γύρω στο γήπεδο για κάθε παίκτη και δίνει τη τη θέση του, ας πούμε, και την ταχύτητά του και τα λοιπά. Και αυτό είναι εντελώς χωριστό σύστημα από αυτό με τις κάμερες. [0:26:53] Αυτό θα… [0:26:55] που χρησιμοποιείται για το offside, νομίζω, το… [0:26:59] Ναι. Λοιπόν, και με βάση αυτό που είπε ο Θέμος, και οι δια- είναι πάνω από 1200 παίκτες συνολικά στο, στο Μουντιάλ τώρα, και κάθε ένας από αυτούς, ε… υπάρχουνε κάμερες, ε… σε κάθε γήπεδο, νομίζω είναι 16 κάμερες σε σε κάθε γήπεδο, οι ο- οι οποίες συγχρονίζονται με το… με τη με τη μπάλα και, ε… δημιουργούνε 3D μοντέλα, avatars για κάθε παίκτη, δηλαδή και 1200 plus παίκτες. [0:27:31] 48, 1200.248 είναι, είναι 26 παίκτες επίσημα για 48 ομάδες. [0:27:33] Έχουνε… και οι 1.248 παίκτες έχουν ένα avatar που είναι ακριβώς στο δικό τους ε… ε… σώμα. Αν δεν κάνω λάθος, έχουν 29 nodes για να… κάνει reconstruct, για να ξαναδημιουργεί το σώμα. Οπότε τα τα μήκη που έχει του των ποδιών, των χεριών και αυτά είναι μοναδικά για κάθε παίκτη. [0:27:53] Ναι. Να να σου πω ακριβώς πώς έγινε αυτό, γιατί έχει δύο κομμάτια, έχει ενδιαφέρον. Το ένα είναι τους σκανάρανε όλους σε 3D φωτογραφία πριν ξεκινήσει το τουρνουά. Έχεις δει και αυτά τα βιντεάκια που παρουσιάζουν τις ομάδες που κάνουνε ξέρω εγώ χειρονομίες και τέτοια. [0:28:23] Στην αρχή, ναι, που ξεκινάει ο αγώνας. [0:28:29] Μπράβο, το- τότε έγινε αυτό. Πήγαν τους σκανάρανε όλους. Οι κάμερες που είναι στο γήπεδο, αυτό που βγάζουνε είναι τα μέλη, ξέρω γω, πόσο μακρύ είναι τα notes που λες. Μπράβο. Και μετά κουμπώνουνε το avatar του καθενός στα μέλη, οπότε σε αυτό που δίνει καμιά φορά τα 3D, είναι οι κάμερες που βλέπουν τη θέση του παίκτη και που είναι τα χέρια του και πάνε και ράβουν επάνω το avatar που έχουν σκανάρει από την αρχή του τουρνουά, οπότε αν είναι κάποιος πιο χοντρός, πιο ψηλός ή τα… η φάτσα του λίγο, φαίνεται, έχει διαφορά στο… [0:29:03] Σε σχέση με προηγούμενα συστήματα που απλά φτιάχνανε κάποιες φιγούρες σαν καρικατούρες που μπαίνανε για τα offside κι αυτά. Τώρα είναι κανονικό… ε… κανονικό avatar του πραγματικού παίκτη. Ε… και ουσιαστικά με αυτόν τον τρόπο μπορούνε, πέρα από το… πέρα από τις αποφάσεις του αγώνα που σχετίζεται και με το VAR για να βλέπουνε, μπορούνε π.χ. και να… ε… ουσιαστικά μπορούν να δούνε σαν να λέμε μια διαφορετική λήψη που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, γιατί μπορούν να φτιάξουνε σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή, γιατί αυτό συγχρονίζεται με την μπάλα, να φτιάξουνε 360 μοίρες, ας το πούμε, ακριβώς τι γινόταν στη συγκεκριμένη ε… φάση του αγώνα. Και ουσιαστικά, σε σχέση με το παιχνίδι, αυτό βοηθάει φάσεις όπως είναι για offside ή για γκολ ή αν έχει γίνει κάτι άλλο. Και για να το συνδέσω με το offside, επειδή το είπαμε πριν, ουσιαστικά ε… υπήρχε, ε, γενικά η εξέλιξη στο άθλημα ήταν, υπήρχε το VAR, που το είχαμε και στην Ελλάδα, που πήγε, που πήγαιναν και βλέπανε μετά στην τηλεόραση, σε εκείνη την οθόνη τη φάση. Αλλά ουσιαστικά το σταμάταγε ο, ο βοηθός VAR, ε, του έλεγε ο άλλος, πήγαινε το λίγο πιο πίσω, πήγαινε το λίγο πιο μπροστά. Μετά μπήκε αυτό που βάζανε εκείνες τις γραμμές. [0:30:56] Α, ναι, ναι. [0:30:56] Και μετά ήρθε από το Μουντιάλ του Κατάρ, ήρθε αυτό που λέγανε το ημιαυτόματο off-site, το οποίο ουσιαστικά [0:31:00] Μμμ. [0:31:00] μπορούσε να δημιουργήσει ε… αυτές τις καρυκατούρες και να βάλει κάπου μια γραμμή, ε, αυτόματα με αλγόριθμο, για να καταλάβεις αν είσαι μπρος ή πίσω. Τώρα αυτό που έχει πάει, που έχει εξελιχθεί περισσότερο είναι ότι στην πραγματικότητα, ε… με… επειδή έχουμε δεδομένα και από την μπάλα, πλέον το ημιαυτόματο offside με ένα AI αλγόριθμο μπορεί να καταλάβει ακριβώς ποια ήταν η στιγμή που έγινε η πάσα, έγινε η τελευταία επαφή. [0:31:38] Ναι, γιατί το αξελαιρόμετρο στην μπάλα φαίνεται πότε έχει χτυπηθεί. [0:32:02] Μπορούν να δούνε αν έγινε και κάποια άλλη επαφή που μπορεί με το μάτι να μη φαίνεται εύκολα. [0:32:06] Μμμ. [0:32:07] Και φυσικά αυτό που είπαμε πριν, ότι πλέον οι φιγούρες είναι τα κανονικά σώματα σε μεγέθη. [0:32:12] Μπράβο. [0:32:13] Και ποια είναι η διαφορά σε σχέση με το προηγούμενο; Ότι, εεε, αν θυμάμαι καλά που διάβασα, αν είναι παραπάνω από 10 πόντους, έρχεται κατευθείαν alert στο ακουστικό του διαιτητή μέσα στον αγώνα ή στον βοηθό με τη σημαία. [0:32:28] Όχι, στους βοηθούς πάει, στους linesmen που λέμε. [0:32:30] Ναι, στους βοηθούς με τη σημαία, έχεις δίκιο, και σηκώνει κατευθείαν τη σημαία. Ενώ με το παλιό σύστημα όλα πηγαίνανε στους VAR και οι VAR τους λέγανε, παιδιά, μάλλον είναι offside, δείτε το. [0:32:40] Τσεκάρετε, ναι. [0:32:41] Τώρα αν είναι πάνω από μια απόσταση, ε, έρχεται κατευθείαν alert και δεν χρειάζεται να… [0:32:47] Μμμ. [0:32:48] Να δούνε, ε, περισσότερο. [0:32:51] Να, να πω κάτι εδώ τώρα για το offside γενικότερα, την τεχνολογία. Ενώ έχει αναπτυχθεί νομίζω αρκετά τώρα, ε… θα μπορούσε να γίνει εντελώς αυτόματο όλο. [0:33:04] Ε… ναι. [0:33:04] Ε… είναι γνωστό στο τέννις ότι ξέρεις, έχει αυτό το σύστημα το Hockai που… [0:33:09] Υπάρχει και στο ποδόσφαιρο αυτό, της Sony νομίζω είναι το Hockai. [0:33:13] Που είναι με μπάλα πάλι. [0:33:14] Ναι. [0:33:15] Ε… το Hockai υπάρχει μια εταιρεία, Hockai, που κάνει αυτό το… πράγμα, είναι αγγλική εδώ. Ε… το οποίο χρησιμοποιείται κατεξοχήν στο τένις, όπου μετράει πού είναι το μπαλάκι με ακρίβεια καλύτερα από χιλιοστό, μπορώ να σου πω. Ε… το οποίο δεν ξαναπαρακολουθείς τένις. Τα-τα περισσότερα τουρνουά και τα μεγάλα έχουνε κανονικά, ε, τους linesmen που κοιτάνε τις γραμμές. Ε… και μπο- και έχει ένας παίκτης δικαίωμα αν νομίζει ότι δεν είναι σωστή απόφαση, ζητάει το review από το Hockai, που είναι το computer σύστημα. Και αυτό είναι η αλήθεια, δηλαδή το… Αλλά βασικά είναι καλύτερο σύστημα από ανθρώπους. Ε… Τα μεγάλα τουρνουά, τα διάσημα, έχουν ακόμα ανθρώπους, αλλά έχει τουρνουά που είναι εντελώς αυτόματα το αν η μπάλα είναι μέσα ή έξω, μόνο με αυτό το σύστημα και ήχους. Και, και δεν έχουν καθόλου διαιτητές για τις γραμμές εκεί, μόνο υπάρχει ο ένας, ο, ο μεγάλος. [0:33:41] Που είναι στο… δείκτη. [0:34:11] Ναι. Και, και στο ποδόσφαιρο τώρα, διαβάζοντας αυτά, υπάρχει τεχνολογία, άμα θέλανε, να γίνει εντελώς αυτόματα το offside, αλλά νομίζω για λόγους… Δεν ξέρω, είναι συναισθηματικούς ίσως. Ακόμα είναι βοηθητικοί, δηλαδή δίνω την πληροφορία στο διαιτητή και στην ομάδα και λέει, αποφάσισε εσύ, φίλε, το… [0:34:42] Ναι. [0:34:43] Α-α-αλλά είμαστε σε μια φάση που είναι… πολύ πιο ακριβή αυτά. Θα μπορούσε να είναι το offside ακαριαία, να βαράει μια κόρνα, ξέρω εγώ, και… gang offside. [0:34:55] Ναι, ισχύει αυτό, απλά… η μόνη… τουλάχιστον για την ώρα, ένσταση είναι ότι υπάρχει τεχνολογία να σου δείξει ακριβώς τη θέση, αλλά υπάρχουνε περιπτώσεις που χρειάζεται κάποιο υποκειμενικό review. Για παράδειγμα, κατά πόσο επηρεάζει ένας παίκτης τη φάση. Το μηχάνημα θα σου πει ότι είναι μπροστά. [0:35:15] Ναι, εντάξει. Ναι, ναι, ναι. [0:35:17] Ε, που βέβαια θα μου πεις όταν επηρεάζει τη φάση, συνήθως έχει σταματήσει η φάση και έχει πάει αυτό που λένε το on field review, δηλαδή να πάει να το τσεκάρει ο διαιτητής στην τηλεόραση. Οπότε έτσι κι αλλιώς, αυτό ο βασικός διαιτητής θα το κάνει. Ε… ναι, τι να σου πω, μπορεί κάποια στιγμή να το… Ε… το περίεργο είναι ότι στο μπάσκετ δεν έχει… ενώ φέρανε πρώτοι το να πηγαίνεις στο instant replay, μετά στα υπόλοιπα δεν έχουνε… [0:35:33] Ναι, στο μπάσκετ πιο λίγο. Α. [0:35:34] Τέτοιοι, ναι. Λοιπόν… Άλλη μια τεχνολογία που έχουμε δει στο συγκεκριμένο Μουντιάλ είναι αυτό που έχουνε κάμερα πάνω τους οι διαιτητές, που είναι… [0:35:40] Ω, ναι ρε φίλε, είναι πολύ ωραία, το αγαπημένο μου αυτό. [0:35:41] Έχουν αυτό το POV κάμερα που… [0:35:43] Και νομίζω, δεν το έψαξα αυτό, αλλά άμα δεις στο στο μπράτσο τους έχουν ένα τετράγωνο πράγμα, νομίζω είναι η μπαταρία για αυτήν την κάμερα, γιατί πρέπει να στέλνει βίντεο τώρα σε real time. [0:36:16] Λοιπόν, αυτή η κάμερα, η τεχνολογία της είναι ότι χρησιμοποιεί και αυτή AI, ε, και είναι η Lenovo το έφτιαξε το σύστημα. Ουσιαστικά αυτό που άλλαξε σε σχέση με το προηγούμενο Παγκόσμιο Κύπελλο, δοκιμάστηκε πρώτη φορά στο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων πέρσι το καλοκαίρι στις ΗΠΑ και [0:36:37] Ναι. [0:36:37] φέτος ε, δοκιμάζεται κανονικά στο Μουντιάλ και χρησιμοποιεί ένα AI stabilizer, γιατί στην πραγματικότητα έτσι όπως τρέχει ο διαιτητής μπρος πίσω και τέτοια, δεν θα μπορούσες να δεις τίποτα. [0:36:49] Δεν θα φαινόταν τίποτα, ναι. [0:36:50] Ε… οπότε… χρησιμοποιεί… ε… AI από τη Lenovo, τώρα προφανώς είναι και ο χορηγός, αλλά… αυτή είναι η εταιρεία που το έχει φτιάξει, οπότε και την αναφέρουμε. Λοιπόν… ένα άλλο… Λοιπο- λοιπόν, είπα, α, υπάρχουν άλλα δύο σημαντικά. Θα πω πρώτα για τα analytics, ότι… [0:37:12] Για πες. [0:37:13] Λοιπόν, έχει αναπτύξει πάλι η Lenovo μαζί με τη FIFA το Football AI Pro, το οποίο είναι ένα software που αναλύει, ε, όλα τα δεδομένα, αυτά που λέγαμε πίσω απ’ τη- με την μπάλα, ε, ό,τι παίρνουν από το vest των παικτών. [0:37:32] Μμμ. [0:37:32] Και βλέπεις πώς κινούνται, πόσο κουρασμένοι είναι, πόσο sprint κάνουνε, όλα αυτά τα analytics. Και όλα αυτά σε πραγματικό χρόνο, ε, δίνονται πίσω στις ομάδες, οι οποίες έχουνε [0:37:43] Μμμ. [0:37:43] Πρώτον πρόσβαση στα analytics και έχουνε και έναν AI βοηθό που λέει ότι μπορείς με φυσική γλώσσα να κάνεις ερωτήσεις, ξέρω γω, αυτός ο παίκτης τι ποσοστό σε αυτό έχει και να απαντήσει. Λοιπόν, και θα μου πεις τώρα ποια είναι η καινοτομία. Η βασική καινοτομία είναι… ότι αυτό το εργαλείο είναι προσβάσιμο και στις 48 ομάδες του Μουντιάλ, δωρεάν. Τα μεγάλα κλαμπ έχουνε τέτοια εργαλεία. Και η Ρεάλ έχει, και η Μάντσεστερ Σίτι έχει, και η εθνική Γαλλίας θα έχει, αλλά η εθνική Κουρασάου, που είναι και της μόδας, και το Κάμπο Βέρντε, δεν θα έχει τέτοια εργαλεία. Οπότε, ε… [0:38:24] Πώς γίνεται να είναι το Κουρασά στο Παγκόσμιο Κύπελλο και να μην είναι Ιταλία, μου λες, τώρα που είπες Κουρασά? [0:38:30] Ε… θα… έχει… [0:38:33] Τέλος πάντων, να το… [0:38:35] Ε… οπότε, ουσιαστικά, αυτό το εργαλείο έφερε εκδημοκρατισμό στα analytics και έχουνε όλοι πρόσβαση στα ίδια… ε… δεδομένα. Τώρα προφανώς οι άνθρωποι που αναλύουν αυτά τα δεδομένα είναι άλλου επιπέδου, π.χ. στην Αττική Γαλλίας ή στην… ή στις ΗΠΑ, ξέρω γω, που έχει άπειρο budget. [0:38:52] Να. [0:38:53] Και άλλο στις μικρότερες χώρες. Αλλά είναι κάτι που στο παρελθόν δεν είχαν καθόλου πρόσβαση οι μικρότερες ομοσπονδίες. [0:38:59] Μμμ. [0:39:01] Λοιπόν… και το τελευταίο έτσι ενδιαφέρον τεχνολογικά είναι… που δεν το ήξερα, ότι έχουνε φτιάξει 3D μοντέλα για όλα τα γήπεδα. Ε, λέγεται Digital Stadium Twins. [0:39:18] Α, τα Digital Twins είναι γνωστά γενικά, ναι, όταν έχεις μια ψηφια- ένα ψηφιακό αντίγραφο, ξέρω εγώ, [0:39:25] Ναι. [0:39:26] ένα CAD model, ας πούμε, από ένα κτίριο ή κάτι, είναι το Digital Twin. [0:39:31] Ωραία. [0:39:31] Αυτά είναι πολύ της μόδας, πολύ hot, ε… [0:39:33] Ναι, αυτό γίνεται και στο engineering, δηλαδή φτιάχνεις μια ντροπή να αεροσκάφη και έχεις και το Digital Twin για να βλέπεις πώς ε… [0:39:40] Ναι, ναι. [0:39:41] Πώς χρησιμοποιείται στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Λοιπόν, έχουνε φτιάξει για όλα τα γήπεδα και τα οποία με όλες αυτές τις κάμερες και λοιπά που έχουνε τα γήπεδα μέσα και έξω, δεν εννοώ τις κάμερες που κοιτάνε μόνο το χορτάρι, εννοώ συνολικά το αυτό που λέμε venue στα αγγλικά, όλο το… [0:39:57] Α, που κοιτάνε και το, τις κερκίδες και το… η ασφάλεια. [0:40:00] Ναι, και λέει ότι αυτά, λέει, δημιουργούνε real time, ε… πώς το λένε, σε πραγματικό χρόνο αναπαράγονται στα digital twins η κατάσταση που υπάρχει στο πραγματικό γήπεδο και λέει έτσι, μπορούν να κάνουνε, να βελτιστοποιήσουν, να κάνουνε optimize τον έλεγχο των ανθρώπων, crowd control, το πώς μπορούν να μετακινηθούν θύρες, να αλλάξουνε, να τους πουν εσείς πηγαίνετε από εκεί, να μπείτε εκεί, γιατί μπορεί να βλέπουνε που μαζεύεται πολύς κόσμος, που έχει περισσότερη ροή, ε, αν πάει να συμβεί κάτι και λοιπά. Λέω ότι γίνεται, αυτό είναι σε σχέση με το security, δηλαδή με την ασφάλεια στους αγώνες, ότι μπορούν σε πραγματικό χρόνο να καταλάβουνε αν κάτι κάπου υπάρχει κάποιο πρόβλημα και λοιπά και να αντίστοιχα να κατευθύνουνε τους ε, τους ανθρώπους. [0:40:35] Να. [0:40:38] Ε… αυτό με το… [0:40:56] Αυτά. [0:40:56] Ε… ντάξει, μετά… [0:41:01] Τα καλύψαμε όλα, νομίζω. Τα βασικά. [0:41:04] Ναι, μωρέ, τα βασικά είναι τέτοια. Θα ήθελα να μας ρω- αν υπήρχε κάποιος που έχει πάει να δει κάποιον αγώνα, δηλαδή κάποιος που είναι στην Αμερική τώρα. Ντάξει, είναι δύσκολο και δεν πήγε η Ελλάδα, οπότε αν είχε πάει η Ελλάδα, μπορεί να είχα πάει κι εγώ να δω εσένα παιχνίδι. [0:41:16] Να. [0:41:16] Βέβαια, εντάξει, με τα εισιτήρια που είναι, τέλος πάντων, άλλη συζήτηση, αλλά είδαμε εκείνα τα σκυλιά της, ε, εκείνης της εταιρείας από την Boston Dynamics είναι, που έχει εκείνα τα σκυλιά τα ρομποτικά στη στο Μεξικό, δεν ξέρω αν τα είδες. [0:41:28] Α, όχι, δεν τα είδα. [0:41:29] Τα έχουνε βάλει για πατρόλ, λέει, για έλεγχο. Ε…. [0:41:33] Οκ. [0:41:33] Οκ. Ε… και… κάτι άλλο που δεν σχετίζεται απαραίτητα μόνο με το συγκεκριμένο Μουντιάλ, αλλά είναι κάτι που ήταν λίγο ξένο για… ας πούμε για τους Ευρωπαίους θεατές. [0:41:50] Ναι. [0:41:51] Είναι ότι πόσο μεγάλα είναι τα στάδια στην Αμερική και πόση τεχνολογία έχουνε, που έχουνε τεράστιες οθόνες, έχουνε τεράστια ηχοσυστήματα, όλα αυτά που δεν τα βλέπεις στην Ευρώπη. [0:42:00] Ναι. [0:42:01] Οπότε πολλές φορές έχω δει πολλά tweets ότι οι Ευρωπαίοι έχουνε πάθει σοκ, ξέρω γω, πώς είναι, τι είναι αυτό το γήπεδο, ξέρω γω, που είναι τεράστιο, οθόνες παντού, ε, και όλο. [0:42:11] Ε, ξέρεις γιατί είναι, επειδή είναι για το αμερικάνικο φούτμπολ και κάτι παρατήρησα, δεν ξέρω αν είδες, ότι είναι σαν πολύ κοντά οι κερκίδες στο Χλωοτάπιτα. [0:42:25] Λοιπόν. [0:42:26] Και ο λόγος είναι ότι τα περισσότερα από αυτά τα στάδια, νομίζω 11-12 από τα 19, πόσα είναι, ήταν για αμερικάνικο, που είναι πιο μικρός, πιο μικρό το γήπεδο. Και για να τα αναδιαμορφώσουν για ποδόσφαιρο, ουσιαστικά ξηλώσανε κερκίδες και μεγαλώσαν λίγο το χόρτο και αυτά. Και αυτό βλέπεις πολλές φορές, είναι το πράσινο, μετά έχει ένα μέτρο μετά τη γραμμή, μετά έχει ένα τοίχο ψηλά και συνεχίζουνε οι κερκίδες. Είναι επειδή είναι αναδιαμορφωμένο από… φούρτμπολ. [0:42:59] Έγινε και σε αυτό το Σοφάι στο Λος Άντζελες αυτό που λες ακριβώς, ε… που είναι και από τα καινούρια. Ε… και… το άλλο θέμα είναι ότι… ε… βάλανε σε όλα φυσικό χλοτάπιτα, ενώ στο NFL υπάρχουν αγώνες που παίζονται σε πλαστικό χλοτάπιτα. [0:43:15] Ναι, αυτό τα ξηλώσαν όλα, εκεί από το Kentucky που το βγάζανε το χόρτο. [0:43:20] Και- και- και λένε ότι… ότι παραπονιούνται αρκετοί παίκτες στο NFL, ότι εμείς γιατί δεν παίζουμε σε φυσικό χλοτάπιτα, γιατί όλοι λένε ότι είναι καλύτερος ο φυσικός χλοτάπιτας. Οπότε είναι σε φασίφια, απλά δεν το αφήνετε να είναι εκεί. Αλλά νομίζω το highlight είναι το γήπεδο στο Μεξικό, σίγουρα, το στην πόλη του Μεξικό, που είναι τεράστιο και τα όταν παίζουν στο Seattle, που φαίνεται πίσω η πόλη, επειδή είναι κάπως χαμηλωμένη μια κερκίδα. Και βλέπεις πίσω. [0:43:45] Α, ναι, ναι, και είναι ανοιχτό εκεί, φαίνεται πολύ cool, πολύ cool. [0:43:50] Αυτά. Ο τελικός θα είναι στο Νιου Τζέρσεϊ, εκεί στη Νέα Υόρκη. [0:43:54] Έτσι. [0:43:55] Και… ε… αυτά με το… Παγκόσμιο Κύπελλο. [0:44:01] Έγινε. Ντάξει, επανερχόμαστε σε ένα μικρό πρόγραμμα την άλλη εβδομάδα. Bye bye. Λοιπόν, κάτι τελείως άκυρο με το ποδόσφαιρο, αλλά… [0:44:26] Να, για πες. [0:44:27] Ε, είναι κάτι που… κατά κάποιο τρόπο το ξέρω εσωτερικά λόγω της NASA. Το ‘χα ψιλοδί και σε κάποια άρθρα και λοιπά και έτυχε να δω εχθές ένα άρθρο γι’ αυτό και λέω, α, κοίταξε, εγώ είναι ευκαιρία να το, να το σχολιάσουμε. Λοιπόν, για όσους δεν το γνωρίζουν, η NASA είχε στείλει ένα τηλεσκόπιο ακτίνων Χ και Γ, το λέγεται Neil Gehrels, Geh- Gehrels Swift Observatory, όλοι Swift το λένε. [0:44:59] Μμμ. [0:44:59] Ωραία, το οποίο έχει κάποια όργανα πάνω. Αυτό είχε πάει στο διάστημα του 2004 και ήταν σε τροχιά γύρω από τη Γη στα 600 χιλιόμετρα, όχι πολύ. [0:45:14] Lower orbit άρα ε, ναι, σαν τον διαστημικό σταθμό. [0:45:18] 470 μίλια. Τι γίνεται τώρα; Αυτό, ε, ακριβώς επειδή ήτανε κοντά στην ατμόσφαιρα, σιγά-σιγά με τα χρόνια, ε, φρενάρει από τη… [0:45:29] Ναι, γιατί έχει αέρα. Αυτό είναι, είναι γνωστό πρόβλημα. Πρέπει να κάνεις boost λίγο τη… το υψόμετρο, την τροχιά. [0:45:36] Ωραία, κάτι που δεν μπορεί πλέον να, να κάνει το συγκεκριμένο. Και λέει μάλιστα ότι το 2024, επειδή είχε μεγάλη, ε… ηλιακή καταιγίδα, κάπως ανα- ε… αναταράχτηκαν τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και δημιούργησε περισσότερη… ε… ε… περισσότερο φρενάρισμα, να το πω, drag από το… από την ατμόσφαιρα. [0:45:57] Μμμ. [0:45:58] Και άρχισε να χάνει ακόμη πιο γρήγορα ταχύτητα και, κατ’ επέκταση, ξέρεις, υψόμετρο. Λοιπόν, [0:46:04] Μμμ. [0:46:05] Οπότε αυτό ήτανε να πέσει. Δηλαδή, μέσα στους επόμενους μήνες, ε… θα… θα έπεφτε, θα καιγόντα στην ατμόσφαιρα. Ποιο είναι τώρα το ενδιαφέρον; Ότι θα πεις, ωραία, πρέπει κάπως να πάμε εκεί και να το σπρώξουμε προς τα πάνω. Η συγκεκριμένη αποστολή, το Swift, δεν είχε σχεδιαστεί για αυτό, οπότε δεν έχει κανένα είδους μηχανισμό για να συνδεθεί κάτι, όπως είναι ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός ή και με το Hubble που πήγαιναν και κάναν εργασίες, δηλαδή κάποιο ντόκινγκ που λένε και στα αγγλικά. Γιατί δεν είχε σκοπό ποτέ να γίνει κάποιος σέρβις, εεε, όσο, όσο είναι στη σε τροχιά. Αυτό που λένε on orbit service στα αγγλικά, ωραία; Λοιπόν, οπότε έκανε ένα διαγωνισμό η NASA για μήπως βρει κάποια εταιρεία που να έχει κάποια ιδέα για το πώς μπορεί να γίνει αυτό. Λοιπόν. [0:47:00] Αυτό είναι για να παρατείνουν την αποστολή, φαντάζομαι το, γιατί αλλιώς θα το αφήνανε, ξέρω, δεν ξέρω τι είναι αυτά κάποια στιγμή. [0:47:07] Ήδη το έχουνε, ήδη το έχουνε κλείσει, γιατί του έχουνε λέει, μαζέψει τα ηλιακά πάνελ για να μην, για να περιορίσουνε ακόμα περισσότερο το τη, το φρενάρισμα. Λοιπόν, οπότε το κέρδισε το συμβόλαιο μια αμερικάνικη startup, θα την έλεγα, η Catalyst Space Technologies, η οποία είναι στην Αριζόνα, η οποία αυτή, αυτό που θέλουνε να κάνουνε είναι θέλουνε να κάνουνε on orbit servicing για διάφορες εταιρείες, γιατί σου λέει, κοίτα, τόσες ιδιωτικές εταιρείες θέλουνε πράγματα στο διάστημα, εμείς θα φτιάξουμε μια εταιρεία που θα φτιάχνει robotics, space robotics, που θα μπορούν να πηγαίνουνε και να επιδιορθώνουνε δορυφόρους στο διάστημα. Προφανώς δεν το έχουνε ξανακάνει, αλλά έχουνε φτιάξει ένα πρωτότυπο που λέγεται Link, το οποίο αυτό τι γίνεται; Όπως είπα πριν, δεν έχει κάποιο σύστημα το Swift, οπότε το project είναι, έχουνε φτιάξει μοντέλα του Swift στη Γη και αυτοί έχουνε φτιάξει ένα σύστημα που έχει κάποια ρομποτικά χέρια, θα τα έλεγα, arms, robotic arms, [0:48:10] Μμμ. [0:48:17] τα οποία λέει θα πιαστούν από σημεία της κατασκευής του δορυφόρου που είχανε χρησιμοποιηθεί και όταν φορτώθηκε π.χ. ε… το… ε… στο στον στον πύραυλο, να το πω έτσι, το το… τρισεκίστρινο τηλεσκόπιο. Και αυτό θα έχει Hall Effect Ion Thrusters, που και αυτό είναι έτσι μια πιο niche τεχνολογία, και θα το μπουστάρει λίγο για να το ανεβάσει ε… λίγο πιο πάνω και μετά θα θα κάνει undo και θα το αφήσει και αυτό θα ξανα… φύγει πίσω και θα… [0:48:53] Οκ, άρα θα στείλουνε κάτι πάνω με αυτά τα thrusters έξτρα, έτσι? [0:48:57] Ναι, το οποίο, ε… [0:49:00] Το οποίο θα πάει και θα κουμπώσει, ξέρω εγώ, στο… στο υπάρχον σύστημα, το Swift. [0:49:04] Λοιπόν, θέλω, θέλω να πω ποια είναι τα cool πράγματα σε αυτό. Πρώτα απ’ όλα είναι κάτι που ενώ θεωρείται τελειωμένο το συγκεκριμένο τηλεσκόπιο, υπάρχει περίπτωση να επιβιώσει. Επίσης είναι καλή ευκαιρία να δοκιμαστεί κάτι που δεν έχει ξαναδοκιμαστεί ποτέ, ποτέ στην ανθρωπότητα αυτό το πράγμα, ε, σε κάτι που έτσι κι αλλιώς καταδικασμένο ήτανε, οπότε ντάξει, δεν είναι λίγο… Είναι καλό για τεστ, ενώ και να μη δουλέψει, δεν θα χάσουνε πολλά. Βέβαια, αυτή τώρα είναι η startup, οπότε άμα δεν πάει καλά, δεν ξέρω πώς θα πάει όλο αυτό. Το εντυπωσιακό είναι ότι από τη στιγμή που κέρδισαν το συμβόλαιο μέχρι τη στιγμή που πρέπει να εκτοξευτεί αυτό για να πάει να σώσει το Swift, είναι λιγότερο από ένας χρόνος, το οποίο για διαστημικά πράγματα είναι σοκαριστικά γρήγορα. Εεε, οπότε θα έχει ενδιαφέρον άμα θα τα καταφέρουνε. Και… εντάξει, δεν θέλ- δεν θέλω να πω κάτι παραπάνω, γιατί όταν γίνει αυτό θα το δούμε. Θα μου πεις ποτέ θα γίνει. Εδώ θα είμαστε, του χρόνου. Όχι, σε την άλλη εβδομάδα νομίζω γίνεται, 27 Ιουνίου. [0:50:07] Η εκτόξευση αυτό το… ΟΚ. [0:50:10] Αλλά, αλλά θα κάνει κάποιες περιστροφές για μέχρι να γίνει αυτό το ραντεβού που λένε. Α, δεν είναι ότι εγκρίθηκε τώρα, έχει εγκριθεί αυτό δηλαδή και τώρα φτάνει η ώρα να το τρέξουνε. [0:50:20] Πριν από λιγότερο από ένα χρόνο εγκρίθηκε αυτό και το φτιάξανε μπαμ μπαμ και θα γίνει τώρα αυτή την εβδομάδα, θα εκτοξευθεί. Περίπου μέσα Ιουλίου είναι, υπολογίζουν ότι θα φτάσει, θα συγχρονιστούν οι τροχιές για να συναντηθεί με το Swift και να το πιάσει και ούτω καθεξής. Ε, τώρα θα κλείσω με το, αυτό επειδή ακριβώς δεν έχει κάποιο docking μηχανισμό, ξέρεις, είναι όλα αυτά τώρα πάνω-ενπακέτο. Χρησιμοποιεί κάμερες, lidar, σένσορες, AI για να κάνει μικροδιορθώσεις. [0:50:53] Για να βρει που να πιάσει, που είναι και τέτοια, ναι. [0:50:56] Όλο αυτό το vocabulary από τεχνολογίες πάει πακέτο, ξέρω γω. [0:51:00] Ναι, ναι. [0:51:01] Αυτό. Και… [0:51:03] Μάλιστα, ωραία, cool. Στα επόμενα νέα άμα έχουμε να το δούμε τα αποτελέσματα. [0:51:08] Οκ, αυτά. [0:51:10] All right. [0:51:11] Τσάτσο.