12x11 - Αϊνστάιν

12x11 - Αϊνστάιν

12η Σεζόν  · 

Διάρκεια 01:26:30 · Download

Φινάλε της 12ης σεζόν, και το Νο.1 στους πιο διάσημους επιστήμονες δεν θα μπορούσε να είναι άλλος: ο Άλμπερτ Αϊνστάιν. Ξεκινάμε από το γιατί «πέρασε» όσο κανείς στην κουλτούρα και ξετυλίγουμε όλη του τη διαδρομή: από το γραφείο πατεντών και το Annus Mirabilis του 1905 (τρία paper κι ένα διδακτορικό) μέχρι τη γενική σχετικότητα, τα βαρυτικά κύματα, το Bose-Einstein condensate και το περίφημο «ο Θεός δεν παίζει ζάρια». Και κλείνουμε με το μεγάλο ερώτημα: ο πιο διάσημος επιστήμονας είναι και ο Νο.1 σε impact;

Στο pre-show τα βάζουμε με το marketing του IMAX και των 70 χιλιοστών, και στο post-show λέμε τη γνώμη μας για την «Οδύσσεια» του Νόλαν — casting, φάουλ και όλα τα σχετικά (προσοχή, spoilers).

(00:00:00) Pre-show: Οδύσσεια & τα τεχνικά του IMAX
(00:02:31) 70mm, 35άρι φιλμ & η γέννηση του IMAX
(00:08:25) «LieMAX», laser IMAX & γιατί δεν χρειάζεται
(00:12:17) Intro — Νο.1: Άλμπερτ Αϊνστάιν
(00:16:37) Παιδικά χρόνια, σπουδές & το γραφείο πατεντών
(00:20:19) 1905: η θαυμαστή χρονιά, το διδακτορικό & η κίνηση Brown
(00:24:00) Φωτοηλεκτρικό φαινόμενο & τα φωτόνια
(00:28:25) Ειδική σχετικότητα: εκθρονίζοντας τον Νεύτωνα
(00:34:57) Γενική σχετικότητα: ισοδυναμία & κάμψη του φωτός
(00:37:33) 1915: εξισώσεις πεδίου & το περιήλιο του Ερμή
(00:41:16) 1919: η έκλειψη του Έντιγκτον & η παγκόσμια φήμη
(00:44:07) Βαρυτικά κύματα, κοσμολογική σταθερά & Einstein coefficients
(00:47:03) Αμερική, το γράμμα στον Roosevelt & η ατομική βόμβα
(00:48:56) Bose-Einstein condensate, EPR & «ο Θεός δεν παίζει ζάρια»
(00:51:09) Τα τελευταία χρόνια & ο μοναχικός επιστήμονας
(00:56:09) Μύθοι & προσωπική ζωή (μαθηματικά, ο εγκέφαλος, Κιουρί/Νέτερ)
(01:00:17) Κλείσιμο: είναι ο Νο.1 σε impact;
(01:07:48) Επόμενη σεζόν, η ολική έκλειψη & outro
(01:10:04) Post-show: «Οδύσσεια» του Νόλαν — εντυπώσεις & αρνητικά
(01:17:56) Το casting, ο Νόλαν & τα Όσκαρ

📝 Απομαγνητοφώνηση επεισοδίου ▾

[0:00:01] Θα πούμε και εμείς, Γιώργο, για την Οδύσσεια σε αυτό το επεισόδιο, όπως και η κουτσή Μαρία τώρα έχει γνώμη. [0:00:06] Όλοι έχουν βγάλει βίντεο και podcast για την Οδύσσεια. Εντάξει, θα πούμε για την ταινία στο post-show, εντάξει, πώς μας άρεσε. [0:00:15] Και πριν πούμε για τον Αϊνστάιν, ήθελα να πούμε λίγο τα τεχνικά για το IMAX και όλα αυτά της ταινίας. [0:00:21] Όποιος δεν το ενδιαφέρει μπορεί να το κάνει skip, εντάξει, έχουμε τα κεφάλαια. [0:00:24] Να πω εγώ τι είχα κοιτάξει για αυτό όταν είχε βγει το Dune, που είχε γίνει ψιλοθέμα ότι α, είναι γυρισμένο και αυτό σε IMAX και τέτοια. [0:00:32] Ναι. Το Dune νομίζω ήταν, ναι. Αλλά δεν είναι, είναι του άλλου, του Villanova, πώς λέγεται αυτός? Villeneuve. Αυτός. [0:00:41] Εγώ το λέω στα ισπανικά, Villanova, ξέρω ‘γω. Ναι. Καλαντός δεν είναι αυτός, να μην κάνω λάθος. Δεν το ξέρω. [0:00:48] Δεν το ξέρω. Τέλος πάντων. Η Relevan. Για πες τώρα. Έχω μια ερώτηση πρώτα. [0:00:53] Ξέρεις γιατί οι ταινίες είναι σε αυτό το μακρόστενο 16 προς 9; Φαντάζομαι έρχεται. Και όχι τετράγωνες, ξέρω γω. [0:01:02] Εγώ για χρόνια νόμιζα ότι ήταν επειδή τα μάτια μας βλέπουν πιο πολύ οριζόντια, γι’ αυτό έτσι. [0:01:10] Εεε, πρέπει να Δεν ξέρω αν το ‘χω κοιτάξει. Νομίζω έχει σχέση με το 35άρι, νομίζω το φιλμ. Ναι. [0:01:18] Ότι κάποια στιγμή έγινε rotate και αντί και γράφανε κατακόρυφα αντί να γράφουν για να χωρέσει περισσότερο. Κάτι τέτοιο νομίζω έχει σχέση. [0:01:29] Θα σου πω ναι, γιατί έχουνε σχέση όλα αυτά με το IMAX και με την Οδύσσεια. Είμαι κοντά έχει ότι κάτι θυμάμαι. Ναι, ξόφαλτσα, ξόφαλτσα. [0:01:38] Ναι, ότι αντί να είναι κατά μήκος οι σκηνές της γράφουν έτσι και τελικά όταν αυτό το κάνεις rotate, τώρα δεν μπορείτε να δείτε εσείς, κάνω εγώ. [0:01:45] Η καλύτερη ποιότητα υποτίθεται λίγο να. Γίνεται αυτό το μακρόστενο. [0:01:51] Εντάξει, κάνουμε αυτή την εισαγωγή πρώτον γιατί η Οδύσσεια, η ταινία τώρα, πλασαρίστηκε με τα τεχνικά της αυτά, IMAX και 70 χιλιοστά και δεν ξέρω πάρα πολύ. [0:02:04] Πολλή μάρκετινγκ εκεί. Ναι, θέλω να πω. [0:02:06] Ότι τύπου άμα δεν το δεις σε IMAX σου λένε α, πήγες, έχεις, βρήκες, έχεις IMAX? [0:02:12] Ναι, θα πάω, δέκα κινηματογράφους είχε η Αμερική σε IMAX. [0:02:16] Στη Νέα Υόρκη έχουνε 1000 δολάρια το κάθε εισιτήριο για να πουν το πιο κοντινό μου. [0:02:21] Και θα πάω μη δεν το δω σε, να το δω σε Game Boy 70 mm. [0:02:25] Θα σου εξηγήσω, θα σε πείσω γιατί δεν χρειάζεται να πηγαίνεις στα αυτά. Εντάξει. Ωραία. [0:02:31] Αλλά εκτός από αυτό, επειδή είμαστε λίγο πιο τεχνικοί εμείς, εντάξει, άμα θέλει κάποιος να ακούσει για την ταινία, υπάρχουν ένα σωρό. [0:02:37] Εδώ θα ακούσει τα not a top 10 πράγματα. Λοιπόν, 1890 πάμε. Θα σε ξεκινήσω. Α, εκεί με τον Planck. [0:02:52] Εκεί, Einstein, Planck και τα λοιπά. Όσα έκανε ο Planck και ο Einstein εκεί που σπούδαζε αυτά. [0:02:59] Ήταν τύποι αυτοί στην Kodak και φτιάχναν τις πρώτες κάμερες. ΟΚ. [0:03:03] Και είχαν κάτι φακούς που ήταν, ξέρεις, περίπου το εύρος, ας πούμε, του φακού ήταν περίπου όσο βλέπει το ανθρώπινο μάτι, 50 χιλιοστά. [0:03:12] Και με τους φακούς της εποχής αυτό δημιουργούσε μια εικόνα σε αυτές τις κάμερες τότε που ήταν γύρω στα 60 χιλιοστά. [0:03:21] Ήταν πιο μεγάλη εικόνα, αλλά αυτή η καθαρή ήταν στο κέντρο 60. [0:03:25] Οπότε η Kodak που έφτιαχνε τα φιλμ τα έφτιαξε 70 χιλιοστά τότε. [0:03:29] Για να χωράει όλο το καθαρό τμήμα της εικόνας που είχανε τότε. Κατάλαβα. [0:03:37] Αυτά τα 70, από εκεί είναι τα 70 χιλιοστά του IMAX, φαντάσου. [0:03:41] Μετά, όταν γίναν οι πρώτες ταινίες, πήρε ο τύπος από τη Leica, νομίζω, τη γνωστή την κάμερα, πήρε αυτό το 70 χιλιοστά φιλμ και το ‘κοψε στη μέση και το έκανε 35. [0:03:55] Και περίπου κάθε frame ήταν τετράγωνο. [0:04:00] Και για 50 χρόνια τα σινεμά ήταν έτσι, με αυτό το 35 χιλιοστά φιλμ και βασικά οι μοντέρνες κάμερες, οι ψηφιακές, οι full frame που λέμε, λίγο πολύ από εκεί είναι, 35 χιλιοστά έχω. [0:04:15] Εντάξει, είναι λίγο διαφορετικό, αλλά κατά βάση είναι από αυτό το φιλμ. Είναι το 4 προς 3 χονδρικά? [0:04:20] Ναι, 1,43 για την ακρίβεια είναι το ΟΚ. [0:04:26] Άρα, αλλά αυτό ήταν καθαρά για λόγους οικονομίας, για να χωρέσει περισσότερο, περισσότερη εικόνα στο φιλμ. [0:04:31] Ναι, ναι, ήταν όλα engineering, όλα engineering, ναι. Το Εμ Και για 50 χρόνια ήταν όλα οκέι. [0:04:40] Πήγαινες στο σινεμά, ας πούμε, έβλεπες με αυτά τα φιλμ. [0:04:43] Εκεί το 1950 άρχισαν να βγαίνουν οι τηλεοράσεις και οι τηλεοράσεις οι κλασικές, οι τετράγωνες που προλάβαμε κάποιοι από εμάς. [0:04:54] Και εκεί τότε, όλως τυχαίως, αρχίζουν να βγαίνουν και οι ταινίες σε white screen, μακρόστενο. Η οποία τι ήταν; [0:05:01] Αυτοί οι φαεινοί τύποι από τα σινεμά λένε θα μας πάρουν τη δουλειά οι τηλεοράσεις, ο κόσμος δεν θα πηγαίνει στο σινεμά αφού μπορεί να το δει σπίτι του. [0:05:10] Πρέπει να του προσφέρουμε κάτι διαφορετικό, οπότε θα το κάνουμε μακρόστενο. Και καλά ότι έχει πιο μεγάλη εικόνα. [0:05:20] Και από αυτό το marketing gimmick δηλαδή είναι τώρα όλες οι οθόνες μας 16 προς 9 και μακρόστενες. [0:05:27] Και τα κινητά και ούτω καθεξής. Επειδή οι τηλεοράσεις τότε πήγαν να φάνε την τέτοια από το σινεμά. [0:05:35] Αλλά μετά ψηφιοποιήθηκε και το σινεμά. Σταμάτησε να είναι φιλμ. Ναι, αλλά κρατήσανε το μακρόστενο τέτοιο που έχει και τώρα. Ναι. [0:05:47] Τότε βγαίνει και το IMAX, που ήταν βασικά κάτι τύποι τη δεκαετία του ‘60 και λένε τι χαζαμάρες είναι αυτές μάρκετινγκ; [0:05:55] Άμα θέλουμε καλύτερη ποιότητα, να δώσουμε στον κόσμο καλύτερη ποιότητα». [0:06:00] Οπότε πήγαν, πήρανε αυτό το φιλμ των 70 χιλιοστών, το αρχικό, και λένε θα φτιάξουμε ταινίες αυτό, τετράγωνες, οι οποίες είναι πιο καλές γιατί γεμίζει καλύτερα το οπτικό πεδίο και κάθετα και οριζόντια. [0:06:17] Και με το φιλμ, την τεχνολογία τότε για τα φιλμ, η ποιότητα ήτανε φοβερή, ας πούμε. [0:06:24] Δηλαδή λένε ότι το αντίστοιχο που λέμε, ξέρεις, 2K, 4K, το φιλμ έχει 16K, φίλε. Ναι, το δω κι εγώ αυτό. [0:06:35] Και έτσι γεννήθηκε το IMAX και για πολλά χρόνια ήτανε, για δεκαετίες μέχρι το 2000-2010, ήτανε οι κανονικές ταινίες ήταν στο μακρόστενο και τα ντοκιμαντέρ, ξέρω γω, τα κάναμε με ειδικές κάμερες του IMAX. [0:06:51] Και το peak ήτανε γύρω στο 2008, που υπήρχαν περίπου 300 σινεμά IMAX με τετράγωνες οθόνες. Έλα ρε και έκανε decline αυτό. [0:07:01] Εγώ νόμιζα ότι τώρα γίνεται hype. Λοιπόν, εδώ εγώ ερχόμαστε τώρα. Θα φτάσουμε και στην οδύσσεια. Πώς όλα αυτά μετράνε. [0:07:10] Έχουμε γράψει 7 λεπτά ήδη γι’ αυτό. Υπάρχει reward, φίλε, 2 λεπτά ακόμα. [0:07:15] Εκεί στα 2000 περίπου, ένας από τους αρχικούς μηχανικούς του IMAX πέθανε και τους εξαγόρασε την εταιρεία κάτι hedge funds εκεί, κάτι private equity και λένε πώς θα βγάλουμε λεφτά? [0:07:29] Να φέρουμε να δείχνουμε τις ταινίες τις εμπορικές στα IMAX. [0:07:34] Και εγώ θυμάμαι, δηλαδή τότε ήμουν Αμερική, πήγαινα, έβλεπα το Matrix το 3 και το Beowulf και αυτά σε οθόνες IMAX. [0:07:42] Που ήταν τετράγωνες οθόνες, αλλά μακρόστενη ταινία μέσα. Απλώς πάνω κάτω δεν είχε τίποτα, ήταν κενό. Α, οκέι. Εντάξει, οκέι, κατάλαβα. [0:07:52] Και τι σκέφτονται τότε αυτοί; Λέει, αντί να φτιάχνουμε καινούργιες τετράγωνες οθόνες που ούτως ή άλλως δεν χρησιμοποιούνται στην κανονικές ταινίες. [0:08:02] Απλώς να μεγαλώσουμε λίγο τις οθόνες των σινεμά. Να τις κάνουμε λίγο πιο μεγάλες και μακρόστενες. [0:08:10] Και αυτό είναι η αίθουσα που είδες κι εσύ τον Οδύσσειο. Αυτές είναι και δύο αίθουσες IMAX που έχουμε στην Ελλάδα. [0:08:21] Και υπάρχουν 1800 τέτοιες περίπου. ΟΚ. Τις οποίες τις λένε και Limax, γιατί είναι σαν ψεύτικο IMAX, δεν είναι το τετράγωνο. [0:08:33] Λέει Laser IMAX, έλεγε, έγραφε, ξέρω εγώ. Ναι, αυτό έχει να κάνει με τον προβολέα, ότι είναι ψηφιακός. [0:08:41] Και έχουν μείνει σήμερα περίπου 55 τετράγωνες θέσεις αίθουσα IMAX που παίζουν εμπορικές ταινίες τετράγωνο. [0:08:54] Οι περισσότερες στην Αμερική. Εκτός Αμερικής έχει 7. [0:08:58] Είναι 2 στην Αυστραλία, 3 στην Ευρώπη, 2 στην Αγγλία, μία στο Λονδίνο, εκεί το είδα κι εγώ. [0:09:04] Και μια στο Μάντσεστερ νομίζω το ‘χω διαβάσει. Και μια στο Μάντσεστερ, ναι. Εκεί είδα κι εγώ την Οδύσσεια. ΟΚ. [0:09:12] Και θα υπήρχαν πιο λίγες αίθουσες αν δεν ήταν ο Νόλαν που να τους πρήζει να εγώ, λέει, θα τα γυρίζω με φιλμ και όχι ψηφιακά. [0:09:21] Και πήρανε δηλαδή, σηκώσανε προτζέκτορες που δεν είχανε. Ήτανε σε κάτι αποθήκες για να δείξουν την οδύσσεια του Νόλαν. [0:09:32] Εντάξει, και λογικ- και άμα φτιάχτουν και άλλες ταινίες, λογικά θα πάρει λίγο boost αυτό, οπότε μπορεί να ανοίξουν περισσότερες. [0:09:40] Η Οδύσσεια ήταν η πρώτη ταινία που ήταν εξ ολοκλήρου σε IMAX. Ναι. Αν και τελικά Εντάξει. Δράκεια. Irrelevant. [0:09:53] Ναι, δηλαδή άμα δεν στο πουν, αν έρθει ένας εξωγήινος και πάνε και τον βάλουν να δίνει την Οδύσσεια, σιγά μην πει «όπα, αυτό είναι διαφορετικό, είναι μεγάλο». [0:10:00] Δεν θα Έχω την ίδια άποψη που έχω και για το Oppenheimer, που είχαμε πει και στο podcast προπερασεί, ότι και αυτό ήταν ότι α, IMAX και μεγάλη οθόνη, αλλά είναι μια ταινία που απλώς συζητάνε. [0:10:12] Και η Οδύσσεια εντάξει, έχει κάποια πλάνα, ρε παιδί μου, ωραία που είναι στη θάλασσα, αλλά ένα μεγάλο μέρος της ταινίας είναι απλώς άτομα μιλάνε και να βλέπω τον Matt Damon να Μετάρθω, μετάρθω. [0:10:25] την κάθε ίνα της φάτσας του. Εντάξει, δεν Ναι, κατάλαβα τι λες. [0:10:31] Ναι, μωρέ, εντάξει, ψιλο- καλό είναι, αλλά δεν είναι και ότι, αν μας ακούει κόσμος, ότι δεν πάει να το δει επειδή δεν βρίσκει σε IMAX. [0:10:42] Απλά ας πάει να το δει. [0:10:44] Είχε ένα τύπο στο Reddit που πήγε από την Ινδία 8000 χιλιόμετρα στο Λονδίνο, Ινδός, να δεις 70 χιλιοστά φιλμ τον Οδύσσεια στο. Ω, καλά, εντάξει. [0:10:55] Αλλά και γενικά είναι καλύτερες οι οθόνες πάντως, είναι πιο μεγάλες, οι projectors είναι καλοί, οπότε τη βλέπεις όπως καλύτερα μπορείς. Ναι. [0:11:06] Εντάξει, εκτός άμα επενδύσουν οι κινηματογράφοι και γεμίσουν τέτοιες και μετά βγαίνουν κι άλλες ταινίες και γίνει το mainstream, να το πω έτσι. [0:11:13] Είναι μόνο Nolan, μωρέ, δεν έχει αυτή τη ζήτηση. Ε, ο ένας θα φέρει κι αυτός ο Dune, μπορεί π.χ. [0:11:19] το επόμενο να το γυρίσει όλο. [0:11:22] Μπορεί, αλλά δεν είναι. Είναι δύο, αυτοί οι δύο είναι, άντε και κι ένας ακόμα. Ξέρω, αυτό θέλει ειδικούς προτζέκτορες. [0:11:29] Θέλει, όταν σετάρεις την ταινία, πρέπει ο άλλος να ξέρει να περάσει το φιλμ, να το ρυθμίσει. Δεν φτιάχνουν τέλειους προτζέκτορες. [0:11:37] Είναι hustle. Δεν ξέρω τι θα γίνει. Η Marvel, έτσι κι αλλιώς θα κάνει, είναι όλο CGI, οπότε δεν τη νοιάζεις. [0:11:44] Στην υπολογιστή το φτιάχνει όλη η ταινία. Ναι, ναι, ναι. Οπότε irrelevant. ΟΚ. Μάλιστα. Αυτά. Αυτό. Φτάσαμε 12 λεπτά. [0:11:55] Οπότε πάμε στο επεισόδιο. Πάμε στο ψητό, ναι. [0:12:14] Φτάσαμε στο νούμερο 1. [0:12:16] Εντάξει, ήταν προφανές νομίζω όταν θα κάναμε τους πιο διάσημους επιστήμονες, ότι στο 1 θα ήταν ο Αλβέρτος, ο θείος. Εννοείται, εννοείται. [0:12:27] Έχει κάνει transcendble λέμε, τον ξέρει και η γιαγιά μου. [0:12:32] Και έχει γίνει και ξέρεις αυτό που άμα κάποιος κάνει κάτι έξυπνο ή κάτι τέτοιο, πες είναι Αϊνστάιν αυτό, δηλαδή. [0:12:38] Ναι, έχει μείνει στην κουλτούρα, φίλε. Είναι τόσο Ήτανε, ήτανε, πώς το λένε? [0:12:46] Εκτός ότι ήταν καλός επιστήμονας σε αυτά, πολλαπλασιάστηκε νομίζω με το ότι έγινε αυτή η blockbuster μέτρηση ότι το φως ξεσκάμπτεται από τον ήλιο. [0:13:01] Με τον Ένινγκτον την έκλειψη λέει θα το πούμε. Με τον Ένινγκτον θα το πούμε αναλυτικά αυτό. [0:13:05] Συν ότι ο τύπος ήταν καρικατούρα η φάτσα του. Δηλαδή διάβαζα εδώ που λέγανε ότι λέει έχει πρόσωπο για σκιτσογραφία ο Αϊνστάιν. [0:13:17] Οκέι. Και ξέρεις όταν τον βλέπεις δεν είναι η standard φάτσα. [0:13:22] Οι επιστήμονες της εποχής τότε, ξέρεις οι ασπρόμαυροι ήταν το κουστουμάκι, η χτενισμένη, ξες, σινιέ, το κοντό μαλλί και η Σκάι Αϊνστάιν εκεί με το λευκό μαλλί, το ανάκατο, το μεγάλο εκεί. [0:13:38] Και ήταν ο συνδυασμός αυτών των τριών, δηλαδή, που συν ότι εκθρόνισε τον Νεύτωνα, εντάξει, με εκείνη την ανακάλυψη. [0:13:49] Ναι, ήταν και στην Αμερική πάνω που ανέβαινε και γινότανε global superpower. Μέτρα κι αυτό. [0:13:58] Επίσης ωραίο είναι η οικουμενικότητα του Αϊνστάιν, δηλαδή το ότι, πώς να το πω, ακόμα και στην Ελλάδα είναι γνωστός, που τι σχέση έχει η Ελλάδα, ξέρω γω, το 1915, ξέρω γω, με τον Αϊνστάιν. [0:14:07] Ναι. Παλεύαμε εδώ πέρα με τους Τούρκους. Αλλά ξέρεις, έμεινε στα χρόνια αυτό. Και ξέρεις ποιο είναι το πιο ενδιαφέρον θέμα; [0:14:21] Ότι είναι και ένας επιστήμονας, ο οποίος στην πραγματικότητα, εντάξει, ο μέσος άνθρωπος, ας πούμε και για την Ελλάδα, ξέρω γω, δεν έχει καμία τριβή. [0:14:28] Δεν έχει ιδέα τι έκανε, νομίζω. Δεν έχει καμία τριβή. Δεν ξέρει τώρα, δεν έχει ιδέα τι έκανε. Ναι, π.χ. [0:14:34] αυτό που λέγαμε στα προηγούμενα για τον Νεύτωνα. Ο Νεύτωνας είναι αυτό που κάνει στο σχολείο. Μχμ. [0:14:41] Αυτά που είπε ο Αϊνστάιν δεν τα κάνεις στο σχολείο. [0:14:42] Πρέπει να πας στο πανεπιστήμιο και μη σου πω, ξέρω γω, γενική σχετικότητα μπορεί να μην κάνεις καν προπτυχιακό στην πραγματικότητα. [0:14:49] Να είναι έτσι προς το τέλος, ξέρω γω, τελευταίο έτος, κάνα επιλογής πιστεύω στα περισσότερα τμήματα φυσικής. [0:14:55] Ναι, εγώ νομ- Δηλαδή εγώ προσωπικά γενική σχετικότητα που έχω κάνει δεν μπορώ π.χ. να λύσω ασκήσεις γενικής σχετικότητας. [0:15:03] Ειδικά τώρα τα έχω ξεχάσει τελείως. [0:15:05] Καλά, δεν λέμε να λύνεις ασκήσεις τώρα, αλλά σαν έννοιες, κατά τη γνώμη μου, θα έπρεπε να υπάρχουνε στο σχολείο αυτά. [0:15:11] Βέβαια είναι λίγο μπέρδεμα, γιατί άμα έχεις συνηθίσει τα νευτώνια, αλλάζει πολύ η πραγματικότητα με αυτό και ναι, δεν ξέρω. [0:15:20] Και στην πραγματικότητα δεν έχει καμία επιρροή στην καθημερινή σου ζωή. Οπότε πιο πολύ θα είναι μπερδευτικό. [0:15:26] Δηλαδή αν προσπαθήσεις τώρα να καταλάβεις πράγματα της καθημερινότητας με ειδική σχετικότητα, γενική σχετικότητα, ξέρω γω. [0:15:36] Ναι, οκέι. Ναι. Οκέι. Αλλά ενώ εντάξει, στην πραγματικότητα υπάρχουν πράγματα που λειτουργούν με φυσική που ανακάλυψε, αλλά τέλος πάντων. [0:15:50] Ήθελα να πω ένα ακόμα εισαγωγικό εδώ, ότι το 1999 το περιοδικό Time, ξέρεις που βγάζει το Person of the Year, [0:16:02] το 99 κάνανε, βγάλανε το Person of the Century, το πρόσωπο του αιώνα και ήταν ο Αϊνστάιν, με τη δικαιολογία, με τη δικαιολογία, με τη πώς δικαιολογία, ναι, ότι [0:16:19] ο 20ος αιώνας ήταν ο χρόνος της επιστήμης. [0:16:21] Ήταν δηλαδή που πάτησε η ανθρωπότητα και αναπτύχθηκε με βάση τεχνολογία και επιστήμη πάρα πολύ. Αυτό έκανε define αυτόν τον αιώνα. [0:16:31] Και ποιος καλύτερος από το να εκπροσωπήσει την επιστήμη του 20ου αιώνα από τον Αϊνστάιν? Εντάξει, λογικό. Λογικό. Ναι. [0:16:42] Εμ Λοιπόν, τώρα ο Άινστεν γεννήθηκε το 1879. Να τα πούμε αυτά έτσι για… Μπράβο. Εκεί στο Ούλ. Γερμανία, έτσι; Γερμανός. [0:16:55] Τότε Γερμανία ήταν αυτό. Τώρα δεν ξέρω τι είναι. [0:16:58] Απ’ ό,τι είδα Γερμανία, μετά πήγε Ελβετία, πήρε την υπηκοότητα, πήγε Αμερική, πήρε και εκεί υπηκοότητα αμερικάνικη μετά και έσερ και πέθανε εκεί χοντρικά. [0:17:08] Στην Αμερική, ναι, εδώ στο Πρίνσταν, κοντά σε μένα, στο Νιου Τζέρσει νομίζω. [0:17:13] Εμ, λοιπόν, είχε ο πατέρας του ήταν ο Ερμάν Χέρμαν και η μάνα του μια Παουλίνα, κάπως έτσι λεγότανε. [0:17:26] Εμ, είχε ο πατέρας του είχε εταιρεία μαζί με το θείο του έτσι με ηλεκτρολογικά πράγματα και τέτοια engineering, electrical engineering, να πω, της εποχής, της εποχής εκείνης. [0:17:41] Ναι, ναι. Είχε τρόπους electrical engineering. [0:17:45] Ξέρεις, ο Αϊνστάιν είχε περίπου 10 πατέντες, εκτός από όλα τα paper, που τα έκανε κυρίως στην Αμερική. [0:17:51] Αυτά ήταν από τότε που δούλευε μάλλον. [0:17:53] Κοίτα, ήτανε όχι οι πατέντες που έγραψε αυτός στην Αμερική και ήταν όλες για ηλεκτρολογικό πηνίο, τέτοια. [0:18:01] Ναι, ναι, είχε επιρροή από το πώς το λένε, από τον πατέρα του και το θείο του που δούλευε εκεί πέρα. [0:18:12] Ε, σπούδασε, ουσιαστικά κυρίως σπούδασε στην πώς το λένε, στην Ελβετία, εκεί στη Ζυρίχη. [0:18:23] Φυσική και μαθηματικά. Και τελείωσε το 1900 τις σπουδές του και έμεινε άνεργος. [0:18:32] Και τελικά το 1902, λέει, του βρήκε ένας φίλος του πατέρα του δουλειά στο γραφείο πατεντών στη Βέρνη. [0:18:40] Σαν τεχνικό προσωπικό που ουσιαστικά κοίταγε, ας το πούμε, πατέντες που κατέθεταν διάφοροι και έκανε review, ξέρω γω, τις πατέντες. Αυτό. [0:18:54] Ε, εκεί πήγε αυτό που είπα, το 1902 και έκατσε εκεί πέρα περίπου 7-8 χρόνια. [0:19:05] Ενδιάμεσα είναι και η χρονιά αυτή, το 1905. Αυτό μας λέει το πώς ο Πέστης να βαριόταν εκεί πέρα. [0:19:10] Δηλαδή για να κάτσει να ανακαλύψει όλο το σύμπαν από μόνος του. Ναι. Είναι το άνος μοιραμπίλης που λέμε, ε. Ναι. [0:19:20] Ε και μετά ουσιαστικά από το 1909 και μετά. Μχμ. Μπήκε στον ακαδημαϊκό χώρο. [0:19:30] Πήγε στη Ζυρίχη, πήγε στην Πράγα, μετά Βερολίνο, μετά έφυγε από τη Γερμανία. Θα τα πούμε αυτά. Μχμ. [0:19:39] Ουσιαστικά όλο το 90%, το πιο σημαντικό, γίνεται μέχρι το 33 που φεύγει από τη Γερμανία λόγω των Ναζί. [0:19:51] Οπότε από εκεί από το 1000- Ναι, από εκεί δεν έκανε τίποτα. Πήγε για σύνταξη. Θα σου πω μετά, έχω διαβάσει. [0:19:58] Celebrity εκεί εντάξει, έκανε συνεντεύξεις, αυτά, γράμματα στον Ρούσβελτ, τίποτα, πάρτι. [0:20:05] Και ουσιαστικά εκεί, από το 1902 που πήγε στο γραφείο πατεντών μέχρι το 1933. [0:20:11] Και εντάξει, δεν είναι και λίγος χρόνος, είναι 30 χρόνια έτσι. Ναι. [0:20:14] Εεε Εκεί ήτανε όλο το που τα έκανε όλα, που ήταν από το ένα τμήμα, πανεπιστήμιο και λοιπά στο άλλο. [0:20:25] Εεε, θα πούμε μετά στο τέλος για το τι έγινε αφού πήγε στην Αμερική. Ναι, ας πούμε τα core πρώτα. [0:20:32] Πάμε να πιάσουμε τα core, ναι. Να πω κάτι για το 1905, τη χρονιά αυτή που βγαλε τα τρία paper. Ναι. [0:20:42] Ξέρετε, κάτι που έκανε και κάτι ακόμα το 1905, το οποίο έχει περάσει τα ψιλά γράμματα. [0:20:50] Το ε με το MC squared και αυτό το Αυτό είναι μέσα στα τρία, ναι. Α, εντάξει. [0:20:55] Είναι κάτι που δεν ήξερα, φίλε, για τον Αϊνστάιν μέχρι που διάβασα γι’ αυτό το επεισόδιο. ΟΚ. [0:21:01] Ξέρεις ότι ο Αϊνστάιν είχε πάρει δακτορικό. [0:21:07] Ακριβό. Ο Γιώργος, παιδιά, συνωφιώνει, λέει τι; Αυτό δεν το ήξερα. Λοιπόν. [0:21:13] Είχε κάνει δακτορικό, το οποίο το κατέθεσε το 1905, την ίδια χρονιά με τα τρία paper, το οποίο ήταν για τον υπολογισμό του μεγέθους, πόσο μεγάλα είναι τα μόρια, με βάση τη ροή. [0:21:26] Α, με το Brown Motion, αυτό. Ναι, ναι, λίγο σχετικό με αυτό. Λίγο σχετικό με αυτό. ΟΚ. [0:21:34] Οπότε να σταθούμε λίγο σε αυτά τα τρία paper. [0:21:51] Και μετά θέλω να πω τι έκανε από την πενταετία που ήταν η συνέχεια, πώς πήγε προς τη γενική σχετικότητα. [0:22:01] Το πιο εύκολο εντάξει ήταν για την κίνηση Brown, το πιο απλό, το οποίο τότε ακόμα δεν ξέρανε αν υπάρχουν τα μόρια και αν είναι αληθινά. Σωστό. [0:22:15] Γιατί βλέπανε, ας πούμε, ότι ξέρεις, διαχίονται κάποια πράγματα έτσι πάνω από εδώ, από εκεί, αλλά δεν ξέρανε αν τα δηλαδή πολλοί λέγανε ότι δεν υπάρχουν αυτά τα πράγματα. [0:22:32] Και αυτό που έχω να αισθάνομαι σε αυτό το paper είναι ότι η κίνηση Brown ήταν γνωστή. [0:22:36] Είναι η κίνηση που έχει ένα, ας πούμε, ένα τυχαίο μόριο. [0:22:40] Μάλλον, η διαδρομή που ακολουθεί σε ένα υγρό, ας πούμε, αν βάλεις ένα κομμάτι μέσα, ένα χρώμα, ξέρω εγώ. [0:22:50] Και έδειξε ότι αν υποθέσουμε ότι υπάρχουν μόρια, μπόρεσε και ερμήνευσε την κίνηση αυτή Brown. [0:22:59] Ότι συγκρούονται αυτά μεταξύ τους και Ναι, οπότε ήταν ξες σκεφτόμουν την αναλογία στη μοντέρνα εποχή. Αυτό δεν ήταν πείραμα, ήταν θεωρία. [0:23:10] Σήμερα κάτι αντίστοιχο ίσως είναι το multiverse, τα πολυσύμπαντα. [0:23:15] Ξες, είναι μια θεωρία που ξες ότι υπάρχουν και άλλα σύμπαντα από το δικό μας, αλλά ξες δεν τα έχουμε μετρήσει ποτέ. [0:23:25] Αλλά υπάρχουν θεωρίες ότι, ξέρεις, αν υπάρχουν και άλλα ασύρματα, ξέρω εγώ, θα παρατηρήσουμε αυτό, αυτό και αυτό στο δικό μας το σύμπαν. [0:23:36] Κάπως έτσι ήταν και αυτό το αντίστοιχο τότε του Αϊνστάιν, ότι υπήρχαν κάποιες μετρήσεις, προσπάθησε να τις εξηγήσει με αυτή την υπόθεση, ότι υπήρχαν μόρια. Τελικά βγήκε γνωστή. [0:23:52] Αλλά οι περισσότε- αλλά πολλοί δεν πιστεύαν ότι είναι πραγματικά τα άτομα και τα μόρια, γιατί δεν είχαν μετρηθεί ούτε στα μικροσκόπια, τίποτα. [0:24:00] Είναι και στην αρχή της και η γβαντική. Ουσιαστικά την γβαντική τη θεμελιώνει πιο πολύ με το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο. [0:24:07] Αλλά αυτό το είδε ένας τύπος μετά, ο Περιν, ο οποίος [0:24:14] πήγε μετά και έκανε μετρήσεις σωστές και εκεί απέδειξε πειραματικά το 1908, τρία χρόνια μετά το paper, ότι τα μόρια υπάρχουνε και πήρε Νόμπελ, όχι ο Αϊνστάιν, ο Περιν. [0:24:27] ΟΚ. Δηλαδή φαντάσου τον γκαντεμιά του Αϊνστάιν, έβγαλε αυτό το paper και πήρε ο άλλος Νόμπελ. [0:24:34] Ναι, περίεργο που δεν το πήρε και ο Αϊνστάιν. Ίσως τότε θα δίνανε σε έναν, επειδή ήταν στην αρχή ακόμα τα Νόμπελ. [0:24:45] Οπότε αυτό ήταν το πρώτο paper. Το δεύτερο paper ήταν για το φωτολεκτρικό φαινόμενο, το οποίο πήρε και το Νόμπελ τελικά. [0:24:56] Ήταν αυτή η ιδέα ότι, ξέρεις, είχαν παρατηρήσει ότι όταν ρίχνεις φως σε ένα μέταλλο, ξέρω γω, παράγεται κάποιο ρεύμα. [0:25:05] Άρα το ρεύμα δεν εξαρτάται από το πόσο ισχυρό είναι το φως, αλλά εξαρτώνται από τη συχνότητά του. [0:25:11] Το οποίο ήταν πολύ περίεργο. Και η απάντηση του Αϊνστάιν σε αυτό ήταν φωτόνια. Δηλαδή εφηύρε τα φωτόνια σε αυτό το paper. [0:25:19] Που δεν υπήρχε η λέξη τότε, φωτόνια. Ναι, η λέξη ήταν η κβάντα. [0:25:24] Τη δεκαετία του ‘20 σαν φωτόνια, αλλά αυτό που περιέγραψε ουσιαστικά κβάντα φωτός, ξέρω εγώ, που έχει το καθένα ενέργεια δικιά του, αλλάζουμε τη συχνότητα. [0:25:34] Τέλειο, ρε παιδί μου, όλο. [0:25:38] Όπως και με την κίνηση Μπράουν, και αυτό ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του. [0:25:44] Ακόμα και ο Πλανκ, ο Πλανκ, φίλε, που είχε πει ότι α, μπορώ να ερμηνεύσω το μελάν σώμα άμα έχω διακριτά τέτοια, ήταν εναντίον. [0:25:56] Και ο Μπορ. Λένε τι χαζαμάρες είναι αυτές. [0:26:00] Εντάξει, είπαμε, ο φίλος μου ο Πλανκ θεωρητικά είπε λίγο ότι α, μαθηματικά αν το κάνω αυτό μπορώ να ερμηνεύσω το μελάν σώμα. [0:26:08] Εσύ μας λες εδώ ότι αυτά είναι πραγματικά πράγματα και φωτόνια και το φως είναι κύμα. [0:26:13] Τι μας λες, ρε φίλε, εδώ το Ότι είναι σωματίδιο. Κύμα ήτανε. Το established ήταν ότι ήταν κύμα. [0:26:19] Ναι, ναι, νόμιζα ότι είναι κύμα. Ναι, τι μας λες τώρα, εφόσον είναι σωματίδιο, εντάξει, το μπιπ και ψόφησε, που λένε. [0:26:26] Δηλαδή τον κοροϊδεύανε, δεν τον πήρε κανείς στα σοβαρά γι’ αυτό το πράγμα. [0:26:33] Αλλά όπως και με την κίνηση Μπράουν, πάλι μελλοντικά, δεκαετία του ‘10, 1910, μετρήθηκε και βγήκε σωστός και πήρε και το Νόμπελ για αυτό. [0:26:47] Και αυτή ήταν η μεγάλη του, νομίζω ότι γιατί τον σεβόντουσαν τόσο πολύ. Έβγαλε αυτά τα τρία κουλά paper. [0:26:54] Έχει μείνει άλλο ένα. Ναι, θα το πούμε μετά το βασικό για τη σχετικότητα. Αλλά και τα τρία ήταν κουλά. [0:27:01] Φαινόντουσαν τότε ότι είναι απίθανο, αλλά μετά βγήκανε πειραματικά όλα σωστά. [0:27:11] Να πούμε ότι το ‘21 το πήρε το Νόμπελ. Ναι. [0:27:16] Το οποίο, για την ακρίβεια, όσοι μας ακούσανε τα επεισόδια του Νόμπελ την σεζόν θα το θυμούνται. [0:27:23] Τη χρονιά 1921 δεν δώσαν το Νόμπελ σε κανέναν γιατί λένε δεν ήταν κανένας καλός. Υπάρχει αυτό το δικαίωμα. [0:27:31] Τους βρύσανε και το ‘22 δώσανε και το Νόμπελ του 22 και για το 21 στον Αϊνστάιν. [0:27:40] Αλλά το πήρε μια χρονιά μετά και έδωσε διάλεξη του 23, η οποία όμως αντί να την κάνει για το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, το έκανε για τη θεωρία της σχετικότητας. [0:27:51] Δηλαδή τους αγνόησε παντελώς. [0:27:53] Ναι, βέβαια να, από ό,τι θυμάμαι από τη σεζόν εκείνη με τα Νόμπελ, τα πρώτα Νόμπελ ήταν και πολλά που ήταν και τελείως τεχνικά πράγματα. [0:28:03] Ναι, ναι. Οπότε τώρα τύφωτο υλικών φαινόμενα και τέτοια πράγματα. [0:28:07] Ήταν και ο λόγος και η γενική σχετικότητα που δεν πήρε Νόμπελ ήταν ότι ήταν σχεδόν επιστημονική φαντασία τότε. [0:28:13] Οπότε Ναι, θα πάμε τώρα στο paper της σχετικότητας, αλλά ο λόγος που δεν το πήρε είναι ότι ήταν ακόμα πιο κουλό από τα άλλα δύο. Δηλαδή δεν– Ναι. [0:28:25] Γι’ αυτό είπατε– -Βγήκε τελικά σωστό, αλλά τότε ήταν σε φάση, ρε φίλε, εντάξει, ωραίες ιδέες, αλλά δεν ξέρουμε αν αυτά είναι μπαρούφες ή όχι. [0:28:36] Οπότε το τρίτο paper είναι αυτό που έχει και τη μεγαλύτερη επίδραση από όλα τελικά για τη θεωρία της σχετικότητας. [0:28:47] Η οποία βασικά είναι το paper που εκθρόνισε τον Νεύτωνα. [0:28:50] Δηλαδή αν αποδεχθείς αυτά που λέει εκεί, ο Νεύτωνας είναι λάθος και έχεις μια θεωρία καινούργια. [0:29:00] Και για να πούμε τι εννοούμε με αυτό; [0:29:02] Ότι σύμφωνα με τον Νεύτωνα, ο χώρος και ο χρόνος είναι πράγματα που δεν τα αγγίζουμε. [0:29:07] Είναι σταθερά, δεν μεταβάλλονται με κανένα τρόπο. [0:29:12] Και μάλιστα είναι η λογική ιδέα είναι ότι okay, τι θα γίνει άμα ανέβω πάνω σε ένα φωτόνιο και ταξιδέψω μαζί του; Ναι. Τι γίνεται; [0:29:21] Και κάπως έτσι ήρθε η ιδέα ότι τελικά μήπως αντί, όπως είχα μάθει στο γυμνάσιο, ότι η ταχύτητα είναι η θέση προς τον χρόνο. [0:29:31] Τι γίνεται άμα κρατήσω αυτά τα δύο, το όχι το η θέση ή το χρόνο σταθερά, το χώρο και το χρόνο, αλλά κρατήσω την ταχύτητα του φωτός σταθερή. [0:29:40] Άρα τα άλλα δύο πρέπει να αλλάζουν. Ναι, ο Νεύτωνας δεν είχε απόλυτη ταχύτητα. Όλη η ταχύτητα ήταν σχετικές. [0:29:45] Ξες, άμα πας, ξες, απέναντι με κάποιον άλλον και δύο με 50 χιλιόμετρα την ώρα, θα συγκρουστείτε στα 100. [0:29:54] Ο Αϊνστάιν είπε ότι υπάρχει μια απόλυτη ταχύτητα, ένα όριο που δεν πάει, μπορεί να πάει τίποτα πιο γρήγορα και ότι είναι και ότι το φως συγκεκριμένα κινείται πάντα με αυτή την ταχύτητα, άσχετα πώς κινούμαστε εμείς. [0:30:09] Έψαξα και λίγο να δω από πού προήλθε αυτό το πράγμα. Η ταχύτητα φωτός. Ότι να το βάλεις σταθερό, ρε παιδί μου. Γιατί? [0:30:20] Γιατί ουσιαστικά άμα αυτό σου λέω, άμα πάρεις τον λόγο χώρος προς χρόνος και τον κρατήσεις σταθερό, πρέπει να αλλάζουν τα άλλα δύο. Ναι. Εννοώ. [0:30:31] Ένα ακόμα ήταν ότι υπήρχαν εξώσεις του Maxwell από το 1860, οι οποίες είχαν μέσα την ταχύτητα των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, ταχύτητα του φωτός, οι οποίες όμως ήταν μια σταθερή ταχύτητα. [0:30:48] Ήταν μια σταθερά της φυσικής, να το πούμε καλύτερα. [0:30:50] Ναι, και δεν έβγαζε νόημα και το Γι’ αυτό λέγανε ότι υπάρχει ο αιθέρας και ότι η ταχύτητα αυτή είναι σε σχέση με τον αιθέρα. [0:30:58] Αλλά όταν τα έγραφε ο Einstein αυτά, έβγαλε το paper, υπήρχε αυτό το πείραμα Μάικελσον Μόρλι που έλεγε ότι ο αιθέρας μάλλον δεν υπάρχει. [0:31:08] Οπότε είχε κάποιες πειραματικές ενδείξεις από εκεί. [0:31:14] Και το άλλο που ήταν η ωραία ιδέα του, σκεφτόταν ότι σκέφτηκε το εξής. Αυτό λέει το έκανε 16 χρονών. [0:31:21] Ότι αν είμαι λέει και κυνηγάω μια δέσμη φωτός ή ένα φωτόνιο και πες ότι καταφέρω να φτάσω την ταχύτητά του, δηλαδή να πηγαίνουμε και οι δύο με την ταχύτητα του φωτός, τότε το ηλεκτρομαγνητικό κύμα, αυτό το φως όπως περιγράφετε, θα είναι στατικό. [0:31:40] Γιατί Θα έχουμε την ίδια ταχύτητα. Ξέρεις αυτά τα ημιτονικά πάνω-κάτω. Αλλά οι εξώσεις του Maxwell δεν επιτρέπουν στατικό κύμα. [0:31:49] Δεν υπάρχει αυτή η λύση. Είναι απλώς μηδέν. [0:31:54] Οπότε λέει, άρα πώς θα γίνει αυτό να μην υπάρχει στατικό κύμα? [0:31:59] Ο μόνος τρόπος είναι να μην μπορούμε ποτέ να φτάσουμε την ταχύτητα του φωτός. [0:32:03] Ή αντίστοιχα, ο πιο επιστημονικός τρόπος να το πεις αυτό είναι ότι η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή για οποιοδήποτε παρατηρητή. [0:32:11] Μπράβο, ναι, ναι. Έτσι είναι. Και όλα αυτά τα ξέρανε, δεν ήταν ο μόνος ο Αϊνστάιν αυτό. [0:32:18] Αυτό που έκανε διαφορετικό ήταν ότι, οκέι, αντί να βάλω την ταχύτητα, να προσπαθήσω να αποδείξω ότι η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή και να υπολογισμούς και θέρες, [0:32:29] ας ξεκινήσω με αξίωμα ότι η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή και να δω τι προκύπτει από όλα αυτά. Τι βγάζει. [0:32:36] Και από εκεί έβγαλε ότι, ξέρεις, ο χρόνος διαστέλλεται, τα μεγέθη, τα μήκη συρρικνώνονται. [0:32:45] Η ταχύτητα, το ενέργεια είναι μάζα ταχύτητας φωτός στο τετράγωνο και αυτό από εκεί μέσα βγαίνει. [0:32:52] Επίσης, βασικό χαρακτηριστικό είναι ότι μέχρι τότε, όταν είχαμε ταχύτητες, τις προσθέταμε αυτό που λέγανε μετασχηματισμοί του Γαλιλαίου. [0:33:02] Επήδαν από τότε βασικά από τον Γαλιλαίο. [0:33:05] Και ουσιαστικά έπρεπε να χρησιμοποιήσει ένα άλλο εργαλείο, που είναι οι μετασχηματισμοί Λόρενς από τον γνωστό Λόρενς, όσοι τον γνωρίζουν. [0:33:11] Τα οποία τα είχε κάνει ο Λόρενς, αλλά τα είχε κάνει σαν αποτέλεσμα ότι η ταχεία του φωτός είναι Δεν πιστεύαν, ας πούμε, ότι τα μήκη συρρικνώνονται. [0:33:22] Ναι, ναι. Ήταν πιο πολύ και αυτό ένας μετασχηματισμός μαθηματικός ήτανε. Ναι, ναι. Που το χρησιμοποίησε. [0:33:28] Που η αλήθεια είναι ότι έχει πολύ ενδιαφέρον ο Αϊνστάιν γιατί χρησιμοποίησε πολλά μαθηματικά άλλονών που ήταν άχρηστα σε εισαγωγικά μέχρι τότε. [0:33:35] Θα το δούμε και μετά. [0:33:40] Και να τονίσουμε εδώ πάλι ότι και το paper αυτό και για 20 χρόνια μετά, δεν είχαν αποδειχθεί αυτά τα πράγματα. Ήταν θεωρία, θεωρία. [0:33:50] Είναι και δύσκολο γιατί πάντα εκεί πέφτεις στο ότι πρέπει να πας σε μεγάλες ταχύτητες και μετά είναι και πρακτικό το πρόβλημα. Μπράβο. [0:33:59] Μόνο όταν ξεκίνησαν οι επιταχυντές, που είναι δεκαετία 20 και 30 και 40, να επιταχύνουν τα σωματίδια σε αυτές τις ταχύτητες, αρχίσαν να κάνουν τις σχετικές μετρήσεις και λένε, α, τελικά η σχετικότητα μάλλον δουλεύει, checks out, ξέρω γω. [0:34:17] Αλλά πήρε, δεν ήτανε μια στιγμή η ειδική θεωρία της σχετικότητας, ήταν πήρε δεκαετίες. [0:34:26] Σε αντίθεση με τη γενική σχετικότητα που ήταν μια συγκεκριμένη στιγμή το 1919. [0:34:37] Το 19 ήταν Το ‘19 έγινε η επιβεβαίωση, το ‘15 βγήκε το paper. Μπράβο. [0:34:45] Ήθελα να πω λίγο πώς, τι έκανε ο Ενστάν εκείνη τη δεκαετία, από το 1905 μέχρι το ‘15. Του πήρε 10 χρόνια. [0:34:50] Ναι, ουσιαστικά είναι η μετάβαση από την ειδική σχετικότητα στη γενική σχετικότητα. [0:34:57] Ε, το 1907 έβγαλε ένα paper που είναι επιτάχυνση στην ειδική σχετικότητα. [0:35:03] Η ειδική σχετικότητα γενικά δεν είχε επιταχύνσεις και τέτοια, ήταν πιο πολύ σταθερές ταχύτητες. [0:35:11] Αλλά έβγαλε ένα πρώτο paper, προσπάθησε να την επεκτείνει σε αυτό το paper του 1907. [0:35:17] Εκεί είχε και την ιδέα ότι το βαρυτικό πεδίο, δηλαδή και αν επιταχύνεσαι, αν πέφτεις προς τα κάτω, δεν έχει διαφορά. [0:35:28] Που είναι το bedrock, ας πούμε, η βάση της γενικής θεωρίας της σχετικότητας. [0:35:35] Στο ίδιο αυτό paper του 1907 βγάζει ότι για τη βαρυτική διαστολή χρόνου, ότι αν είσαι κοντά σε βαρυτικό πεδίο, ο χρόνος κυλάει πιο αργά. [0:35:52] Εκεί έβγαλε και τους βαρυτικούς φακούς. [0:35:55] Αυτό ότι ξέρεις οι γαλαξίες που βλέπουμε το φως από πίσω είναι, δρά σαν φακή, σαν φακός η βαρύτητα. [0:36:03] Και το Redshift το βαρυτικό, το οποίο είναι το μετά το όπισθεν ερυθρό, αλλά λόγω της βαρύτητας τώρα. [0:36:12] Το 1911 κάνει την πρώτη εκτίμηση για το μια ακτίνα φωτός που περνάει δίπλα από τον Ήλιο, γιατί μόνο ο Ήλιος ήταν τότε ένα μεγάλο σώμα, πόσο πολύ θα παρεκτρεπόταν λόγω της βαρύτητας. [0:36:33] Και βγάζει αυτό πάλι ένα paper. Δεν ήταν ο τύπος [0:36:39] πειραματικός και το δίνει σε κάτι άλλους και λέει «Παιδιά, ορίστε, υπολογίζω τόσες μοίρες ξέρω γω 0,8 νομίζω λεπτά της μοίρας [0:36:51] ένα άστρο που το φως περνάει γύρω από τον ήλιο ξυστά θα έχει μετατοπιστεί επειδή ο ήλιος έλκει το φως. [0:37:02] Και ξεκινάνε τότε να προσπαθούν να το μετρήσουν το 1911 αυτό πριν ολοκληρώσει τη θεωρία. [0:37:09] Η εκτίμηση αυτή που έκανε ο Αϊνστάιν τότε ήταν λάθος. [0:37:13] Δεν είχε ολοκληρώσει τη θεωρία, δεν ήταν σωστό το νούμερο και αν είχαν επιτύχει οι προσπάθειες να μετρέσουν με ολικές εκλείψεις ηλίου, μόνο τότε γινότανε [0:37:27] το φως αυτό, το πόσο μετατοπίζεται, θα είχε βγει λάθος ο Αϊνστάιν και δεν ξέρω πού θα ήμασταν τώρα. [0:37:40] Έγινε πρώτη φορά απόπειρα στην ολική έκλειψη Λίου του 1912 στη Βραζιλία. [0:37:45] Πήγε ένα γκρουπ εκεί από το αστεροσκοπείο, το παρατηρητήριο, το Λικ. Έβρεχε καρέκλες. Δεν είδανε τίποτα. ΟΚ. [0:37:56] Δύο χρόνια μετά, το ίδιο γκρουπ στέλνει στη Ρωσία. [0:38:03] Ήταν λίγο δύσκολα και τα πράγματα. Ξεκινούσε ο Πρώτος Παγκόσμιος, πάλι είχε σύννεφα. Πάλι δεν μετρήσαν τίποτα. [0:38:10] Ξεκινάει ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος κομμένα όλα αυτά, ξέρεις, τα ταξίδια τα ερευνητικά. [0:38:17] Το ‘15 ο Αϊνστάιν βγάζει την πλήρη θεωρία της γενικής σχετικότητας. Με της εξής πεδίου. Μπράβο. [0:38:24] Και εκεί βγάζει και το σωστό νούμερο, που ήταν 1,7, το διπλάσιο από όσο είχε πριν. [0:38:33] Το οποίο τελικά το 1919 ο Έντικτον, που ήταν πολύ μεγάλος Άγγλος αστρονόμος και αστροφυσικός. [0:38:45] Ο Έντικτον ήταν αυτός που είπε ότι η ενέργεια του ήλιου είναι από σύντηξη. [0:38:54] Έδωσε ο πρώτος την ιδέα, όχι τους υπολογισμούς που έκανε μετά ο Μπέθε που λέγαμε, αλλά που είπε ότι η πηγή ενέργειας του ήλιου είναι η σύντηξη του υδρογόνου. [0:39:04] Γι’ αυτό ως κάνα στρουφσκι έχει πάρει και όνομα το Edington Ratio, ο λόγος Edington. Α ναι, όχι αυτό δεν το ήξερα. [0:39:11] Είναι ουσιαστικά είναι ένα όριο μαθηματικό, το πόσο πολύ μπορεί να λάμπει μια αστροφυσική πηγή, να το πω έτσι. [0:39:24] Η λαμπρότητα έντικτον και ο λόγος έντικτον. Οπότε τελειώνει τη γενική σχετικότητα του ‘15. [0:39:32] Εκεί ερμηνεί Το κουλό με αυτή τη θεωρία της γενικής σχετικότητας είναι ότι δεν υπήρχε ανάγκη να υπάρχει αυτή η θεωρία. [0:39:39] Δηλαδή την έβγαλε ο Αϊνστάιν από μόνος του, επεκτείνοντας λογικά την ειδική θεωρία της σχετικότητας. [0:39:49] Το μόνο που υπήρχε ήταν αυτό, η μετατόπιση του περιηλίου του Ερμή. [0:39:55] Αυτό ήταν, για όσους δεν ξέρουν πού είναι έλλειψη η κίνηση του Ερμή γύρω από τον Ήλιο. [0:40:00] Ουσιαστικά αυτή η έλλειψη περιστρέφεται με τα χρόνια. Αυτό είχε μετρηθεί. [0:40:05] Ήταν μικρό το φαινόμενο, αλλά κατά τ’ άλλον ο Νεύτωνας δούλευε τέλεια. Δεν υπήρχε πρόβλημα. [0:40:12] Σε μεγάλη αντίθεση με την κβαντική φυσική, που υπήρχαν ένα σωρό προβλήματα που δεν μπορούσαν να ερμηνεύσουν τότε. Ναι. [0:40:20] Είχε βέβαια δύο πραγματάκια ο Νεύτωνας που το ένα ήταν ότι ποτέ δεν προσπάθησε να εξηγήσει γιατί συμβαίνει αυτό. [0:40:31] Δηλαδή ήταν κάπως ad hoc η βαρύτητα. Είναι μια δύναμη που λειτουργεί ακαριαία από απόσταση και έλκει τα σώματα. [0:40:39] Αλλά γιατί γίνεται αυτό, δεν ξέρουμε, γιατί ούτε βαρυτικό φορτίο υπήρχε και υπάρχει, ούτε βαρυτικά κύματα, σύμφωνα με τον Νεύτωνα, υπάρχουνε. [0:40:51] Ενώ στην αντίστοιχη περίοδο στο Maxwell με τον ηλεκτρομαλισμό τα είχαμε βρει όλα. Δούλευε, πήγαινε τρένο. [0:40:57] Ε, και το άλλο το βασικό είναι τι συμβαίνει άμα εξαφανίσεις τον Ήλιο ακαριαία. [0:41:03] Τι θα κάνουν οι πλανήτες, ξέρω γω, πού θα πάνε? Στην πραγματικότητα στη Γη δεν θα πάρουμε χαμπάρι για 8 λεπτά. Α, ναι. [0:41:13] Ναι, οπότε είμαστε στο 15, ναι, βγάζει τις εξώσεις πεδίου. [0:41:16] Ναι, ερμηνεύει το περίβιο του Ερμή, τη μετατόπιση, αλλά πάλι κανείς δεν ασχολείται γιατί είναι ένα μικρό και, ρε παιδί μου, κανείς δεν σκεφτόταν ότι μπορούσε να εκθρονίσει τον Νεύτωνα, ο οποίος για 300 χρόνια βασίλευε η θεωρία του. [0:41:36] Και φτάνουμε το 1919. [0:41:40] 29 Μαΐου είναι η αιολική έκλειψη όπου ο Έντικτον και ένα άλλο γκρουπ σε δύο σημεία, μια αποστολή μετράνε. [0:41:48] Είχε καλό καιρό τότε. [0:41:53] Παίρνει κάποιους μήνες να αναλύσουν τα δεδομένα, να κάνουν τις μετρήσεις. [0:41:58] Γυρνάνε πίσω στο Λονδίνο, στην Αγγλία γίνεται η ανακοίνωση σε αυτό το Royal Society, που έχουμε αναφέρει κατά καιρούς, 26 Νοεμβρίου του 2019. [0:42:14] Και με το που σκάει αυτό, ρε παιδί μου, γίνεται viral. Είναι το αντίστοιχο. [0:42:20] Δηλαδή την άλλη μέρα, πρωτοσέλιδα σε εφημερίδες, και σε popular εφημερίδες, ο Νεύτωνας εκθρονίστηκε και ο Αϊνστάιν ξαφνικά γίνεται celebrity από το μηδέν που δεν ήξερε κανείς, εκτός των επιστημόνων. [0:42:39] Γιατί με ένα τόσο cool πείραμα, και είναι κάτι που το καταλαβαίνουμε όλοι, ρε παιδί μου, αυτό, ξέρεις, το setup και έκλειψη cool και ο ήλιος και το φως από το άστρο δίπλα, [0:42:51] εεε, ερμήνευσε, επαλήθευσε τη θεωρία του και εκθρόνισε τον Εύτονα. Όλα αυτά σε μια μέρα γίνανε. Και ξαφνικά ο Αϊνστάιν γίνεται celebrity. [0:43:05] Και εκεί είναι που αρχίζουν και τον παίρνουν στα σοβαρά και εντάξει, του δίνουν και μετά από δύο χρόνια το Νόμπελ. [0:43:15] Ε, θέλω να πω το εξής, ότι Και ένα τελευταίο, τελευταίο σχετικό με αυτό, ότι ουσιαστικά η γενική θεωρία της σχετικότητας επαληθεύτηκε πριν την ειδική. [0:43:31] Αν το σκεφτείς καλά. Ισχύει. Βέβαια στο, θέλω να πω ότι οι ονομασίες δεν είναι πολύ ωραίες. [0:43:40] Ειδική σχετικότητα, γενική σχετικότητα, ενώ βαντική φυσική ακούγεται πιο κουλ. Πιο κουλ, ναι. Ναι. [0:43:46] Και θέλω να πω το εξής, ότι από το 15 που έβγαλε το paper με τις θεωρίες πεδίου και υπολόγισε [0:43:53] στην τροχιά του Ερμή και λοιπά, που επιβεβαιώθηκε το ‘19, έχουμε κάποια paper ανάμεσα που δεν είναι τόσο γνωστά, αλλά είναι πάρα πολύ σημαντικά. Ναι. [0:44:07] Γιατί το ‘16 βγάζει paper και εξηγεί ότι αν ισχύει όπως την έχει φανταστεί τη γενική σχετικότητα, τότε επιταχυνόμενες μάζες θα εκπέμπουν βαρυτικά κύματα. [0:44:21] Α, ναι, ναι. Μπράβο. Αυτό είναι με τον Αϊνστάιν, ρε φίλε. [0:44:25] Αυτό ακριβώς, ότι στα τέτοια του τα πειράματα λέει «εγώ θα κάνω αυτές τις υποθέσεις και θα χτίζω σιγά-σιγά» και έχτιζε 10 χρόνια. [0:44:35] Ταχεία του φωτός σταθερή. Και αυτό επιβεβαιώθηκε το 15, ξέρω γω, πότε έγινε το LIGO τότε. Μετά από 100 χρόνια, ναι. [0:44:40] Μετά από 100 χρόνια, ναι. Και έχει άλλα δύο ενδιαφέροντα paper το ‘17. [0:44:47] Το ‘17 βγαίνει το κοσμολογικό paper που πάει να συνδέσει τη μη γενική σχετικότητα. [0:44:54] Αυτό που είναι τώρα η σκοτεινή ενέργεια, το αριστικό. Μπράβο, αυτό. [0:44:58] Με αυτή τη κοσμολογική σταθερά, την οποία την έβαλε ώστε να είναι σταθερό το σύμπαν, γιατί αλλιώς δεν του ‘βγαινε έτσι. [0:45:05] Μετά ο Χάμπλ έδειξε αργότερα ότι το σύμπαν επιταχύνεται και ο Αϊνστάιν είπε ότι μάλλον είχα κάνει λάθος, αλλά τελικά χρησιμοποιήσαμε αυτή την [0:45:12] κοσμολογική σταθερά όχι για να κάνουμε σταθερό το σύμπαν, αλλά για να το κάνουμε επιταχυνόμενο, που είναι η σκοτεινή ενέργεια που ήρθε στα 90s. [0:45:20] Και βγήκε κι άλλο ένα paper, το οποίο αυτό, η μόνη περίπτωση κάποιος να έχει ακούσει αυτό τον όρο είναι αν έχει κάνει τίποτα solid state matter physics και ή αστροφυσική. [0:45:36] Υπάρχει ένας όρος που λέγονται Einstein coefficients, οι οποίοι είναι κάποιοι όροι που σου εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο εκπέμπουν ακτινοβολία τα άτομα σε διαφορετικά τροχιακά. [0:45:54] Αυτά τα Einstein coefficients χρησιμοποιούνται σε τεχνολογικά πράγματα, αλλά δεν είναι κάτι που μαθαίνει κάποιος, π.χ. σε προπτυχιακό. [0:46:06] Είναι όμως η βάση για τα laser αυτά, δηλαδή έχει μέσα τη Και για πολλά άλλα πράγματα είναι βάση. [0:46:13] Έτυχε και επειδή κάνουμε κάτι μαθήματα τώρα στη NASA ατομικής φυσικής, ξέρω γω, και Τα βλέπεις μπροστά σου, ε; [0:46:18] Όχι, μας εξηγούσε π.χ. [0:46:20] το πώς χρειάζονται τα Einstein coefficients στο ITER που κάνουνε πυρηνική σύντηξη, γιατί πρέπει ουσιαστικά να ξέρουνε το υλικό που θα βάλουνε σαν επίστρωση στο εσωτερικό, να [0:46:34] μην ιονίζεται σε συγκεκριμένες συνθήκες και να εκπέμπει ακτινοβολία με βάση αυτά τα Einstein coefficients, που αυτή η ακτινοβολία μπορεί να κάνει cascade και να ιονίσει το εσωτερικό [0:46:46] περίβλημα. Κάτι τέτοιο, δηλαδή. [0:46:48] Και μας είπε αυτός και άλλο ένα πεδίο στο οποίο χρησιμοποιούνται πάρα πολύ είναι αν κάποιος ξέρει το UV lithography που γίνεται με τα chipsets. [0:46:59] Εγώ τα ξέρω, ναι, τα χρησιμοποιώ πολύ αυτά. [0:47:01] Ναι, εκεί πέρα έχει σημασία να ξέρεις τις ενέργειες ακριβώς που άτομα ακτινοβολούν και πότε επανεκπέμπουν και απορροφούν ακτινοβολία και τέτοια. [0:47:13] Τέλος πάντων, ασχολήθηκε πολύ με την ακτινοβολία ο Αϊνστάιν, παρόλο που δεν έγινε διάσημος στο ευρύ κοινό γι’ αυτό. Εμ. Ε, αυτά. [0:47:23] Και όπως λες και εσύ, το ‘19 γίνεται σούπερ διάσημος. Γενικά οργίαζε τότε αυτά τα 15-20 χρόνια. [0:47:31] Έβγαζε, είναι σαν να έχεις πάρει τον Messi, τον Michael Jordan, τον Usain Bolt και να τους έχεις βάλει μαζί. [0:47:43] Στο ίδιο τέτοιο. Στο Λοιπόν, μετά αν εγώ έχω κοιτάξει, που το βρήκα ενδιαφέρον, τι έκανε μετά από εκεί και πέρα. [0:47:57] Ας πούμε και τα μετά, ναι. Δεν κοίταξα εγώ καθόλου μετά. [0:48:01] Να σου πω το Κοίταξε, υπάρχει το μετά που είναι μέχρι το 1930. 3 που πάει η Αμερική. [0:48:09] Ναι, το 33 πάει η Αμερική και το 39 ουσιαστικά είναι που γράφει το, υπογράφει μάλλον επιστολή στον Ρούσβελτ για την ατομική βόμβα. [0:48:18] Να πούμε εδώ ότι ο Ανισάνιν δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ατομική βόμβα. [0:48:21] Απλά υπέγραψε ένα χαρτί που είχανε γράψει οι επιστήμονες, τύπου ότι ξέρετε κάτι, υπάρχει αυτή η δυνατότητα από άποψη φυσικής και μάλλον οι Ναζί θα το προσπαθήσουνε. [0:48:32] Μήπως πρέπει και εμείς να κάνουμε κάτι γι’ αυτό; Αλλά δεν ήταν ενεργά. [0:48:37] Ναι, αυτό έχει ενδιαφέρον γιατί στο Manhattan Project μαζεύανε όλους τους top που είχαν πάει εκεί και ο Αϊνστάιν ήταν ουδέτερος, δηλαδή πέρα από τα το υποστήριζε γενικά, αλλά δεν πήγαινε να λύσει εξισώσεις, ξέρω γω. [0:48:56] Λοιπόν, πάμε τι γίνεται αφού γίνεται διάσημος. Λοιπόν, το 24-25, αυτό πάλι είναι λίγο advanced φυσική. [0:49:04] Πρέπει να την έχουμε αναφέρει γιατί πήρε και ο Bose πήρε και Νόμπελ. [0:49:08] Αν θυμάμαι καλά, το 95 πήρανε Νόμπελ για τα Bose-Einstein Condensates. Τα συμπυκνώματα. [0:49:15] Ο Einstein έπιασε, λέει, ένα paper ενός Ινδού φυσικού, του Bose Na- Σατιγέντρα, κάπως έτσι λέει τώρα, δεν ξέρω και ινδικά καλά. [0:49:26] Τέλος πάντων, αυτός ουσιαστικά, η λέξη μποζόνιο βγαίνει από αυτόν τον άνθρωπο, για να καταλάβουν οι ακροατές. [0:49:33] Που εξηγούσε ότι υπάρχουν συγκεκριμένα σωματίδια, τα φωτόνια είναι κάποια από αυτά, τα οποία μπορούν να βρίσκονται στην ίδια ενεργειακή στάθμη όλα μαζεμένα. [0:49:44] Κάτι που ο Παολί δεν το αφήνει για τα ηλεκτρόνια, τα φερμιόνια από τον Φέρμι. [0:49:52] Τέλος πάντων, και έδειξε ότι μπορούν αυτά να τα ψύξει στο απόλυτο μηδέν και να κάνουν να είναι μια κβαντική κατάσταση, ένα quantum state όλα μαζί, να συμπεριφέρονται σαν ένα πράγμα. [0:50:02] Αυτό το ‘95 τελικά φτιάχτηκε στο εργαστήριο και δόθηκε Νόμπελ, ναι. Οπότε αυτό είναι τα Bose-Einstein. [0:50:10] Αυτό βγήκε το ‘24, ‘25, κάπου εκεί. Γενικά αυτό πολύ μπροστά ο τύπος, ρε φίλε. [0:50:17] Ναι, και το ‘35 βγήκε αυτό το περίφημο το EPR, το Einstein-Podolsky-Rosen. Για την Το παράδοξο. [0:50:26] Ναι, για το quantum entanglement, ότι και καλά ότι άμα ισχύουν αυτά που λέτε, θα πρέπει να υπάρχει κβαντική σύζευξη. [0:50:33] Και τελικά βγήκε ότι ναι, υπάρχει. Είχε μεγάλο πρόβλημα με αυτό. [0:50:38] Δεν την πήγαινε καθόλου την κβαντομηχανική, παρότι την ίδρυσε, ενώ βοήθησε πάρα πολύ τα κβάντα, δεν το άρεσε καθόλου η ιδέα αυτή ότι δεν ξέρουμε ακριβώς και αυτό spooky action at a distance. [0:50:53] Και όλα αυτά τα αφηρημένα. Ναι. Ουσιαστικά με αυτό ασχολήθηκε μετά, ασχολήθηκε με το να προσπαθεί να τους δείξει ότι είναι λάθος. [0:51:01] Και και εκεί έμεινε η γνωστή φράση ότι ο Θεός δεν παίζει ζάρια με το σύμπαν. [0:51:05] Ξέρεις που είναι η πιο διάσημη του έκφραση αυτή. Ισχύει. Και τι άλλο μετά? [0:51:14] Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μέχρι να πεθάνει το 55, αν δεν κάνω λάθος, ή το ‘57 πέθανε, θα το δω. [0:51:23] Ασχολήθηκε με κάτι που έχει ενδιαφέρον γιατί τώρα είναι hot topic, τότε όμως δεν ήταν. [0:51:30] Ασχολήθηκε αυτό το unified theory, ότι να ενοποιηθούνε όλα σε μια θεωρία. Αυτό δεν βγήκε κάπου. [0:51:37] Ο Αϊνστάιν είναι ακαδημα- ερευνητικά ψιλο- Πάτωσε. Πάτωσε. [0:51:41] Και ο λόγος ήταν ότι, όπως είδαμε, είναι ωραία αυτή η σεζόν με τα Νόμπελ, η αλήθεια είναι, γιατί δείχνει ακριβώς το trend. [0:51:49] Λίγο πριν την ατομική βόμβα, πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και πολύ ειδικά μετά, όλο πηγαίνει στην κβαντομηχανική. [0:51:59] Όλο και σε σωματίδια και επιταχυντές και όλη η φυσική πηγαίνει εκεί. Και αυτός δεν το έκανε ποτέ embrace αυτό. [0:52:07] Οπότε κάπως περιθωριοποιήθηκε ουσιαστικά τα τελευταία χρόνια. Ναι, ναι. Δεν την πήγαινε καθόλου την κβαντομηχανική. Βασικά, όχι δεν την πήγαινε. [0:52:19] Νομίζω προσπάθησε να έκανε ό,τι μπορούσε να δείξει ότι δεν υπάρχει τυχαιότητα. Ναι. [0:52:27] Και απέτυχε σε αυτό και απέτυχε γιατί όντως υπάρχει τυχαιότητα. [0:52:36] Δεν υπήρχε κάτι να μπορέσει να το πει διαφορετικά. [0:52:47] Και μετά, έτσι, τι άλλο ήθελα να πω? Έκατσα και κοίταξα από περιέργεια. [0:52:55] Πάλι, αν έχετε ακούσει την σεζόν με τα Νόμπελ, που πραγματικά αξίζει να την ακούσετε και για ιστορικούς λόγους. [0:53:02] Είναι η καλύτερή μας σεζόν. Πρέπει να κάνουμε tier list τη σεζόν μας. Ναι. Λέγαμε τότε ο Sommerfeld. [0:53:10] Ο Sommerfeld, όποιος έκανε διδακτορικό με τον Sommerfeld έπαιρνε και Νόμπελ. Έτσι; Εκτός από τον ίδιο τον Sommerfeld. Μπράβο. [0:53:17] Οι μισοί τότε πήρανε Νόμπελ. [0:53:19] Οπότε κάτσε και είπα, καλά ο Αϊνστάιν δεν είχε κανένα, ξέρω γω, κανένα φοιτητή, κάποιον, κανένα γκρουπ, έτσι, postdoc. [0:53:25] Και η αλήθεια είναι πως όχι. [0:53:27] Έχει ενδιαφέρον ότι όταν, καλά, όταν ξεκίνησε την καριέρα του σε εισαγωγικά στην αρχή πήγε εκεί στο γραφείο πατεντών, άρα δεν είχε μαθήματα. [0:53:35] Μετά όταν ήταν στη Ζυρίχη, στο πανεπιστήμιο εκεί, έκανε κάποια κλασικά μαθήματα τύπου θερμοδυναμική, μηχανική και τέτοια, αλλά δεν έκανε ποτέ supervise φοιτητές και τέτοια. [0:53:47] Η θέση στο Βερολίνο δεν είχε teaching obligations, διαβάζω, οπότε πάλι δεν ασχολήθηκε. [0:53:55] Και όταν πήγε μετά στο Princeton το ‘33, που έφυγε λόγω των Αζοί από την Γερμανία. Καλά, εκεί σίγουρα δεν έχουνε διδασκαλίες. [0:54:02] Εκεί δεν έκανε καθόλου και ουσιαστικά έχει μείνει λίγο σε εισαγωγικά στην ιστορία, ότι αν και, ξέρω γω, ήταν ίσως ο πιο ασημένιος άνθρωπος που έχει υπάρξει, δεν είχε στην πραγματικότητα ποτέ group, ποτέ PhD. [0:54:15] Μπράβο, δεν άφησε legacy από φοιτητές. Όπως άλλοι αφήσανε που ήταν, ξέρεις τι, οι φοιτητές του πήραν και αυτοί Νόμπελ. [0:54:24] Ναι, που πχ ο Zommerfeld και άλλοι μετά, εκείνος εκεί πέρα που πήρε δύο Νόμπελ. Ο Rutherford και αυτοί, ναι. [0:54:29] Εεε Υπάρχουν μόνο κάποιοι έτσι collaborators, κάποιοι συνεργάτες που τον βοήθησαν πολύ. [0:54:37] Μαθηματικοί, κυρίως ένας Γκρόσμαν, ο οποίος αυτός του εισήγαγε τη διαφορική γεωμετρία. [0:54:43] Αυτά τα είχε κάνει ο Γκάους και ο μαθητής του Γκάους, ο Ρίμαν. [0:54:47] Αυτά που έλεγα στο προηγούμενο επεισόδιο ότι γιατί ο Γκάους είναι σημαντικός. Α, ο Ρίμαν ήταν του Γκάους; [0:54:52] Ήταν μαθητής του Γκάους, που είναι Riemannian geometry. Ο Ρίμαν είναι που έκανε τα μαθηματικά του Αϊνστάιν, έτσι, στη γενική σχετικότητα. [0:54:59] Ναι, γιατί Μπράβο, γιατί τι έκανε ο Γκάους, είχαμε πει, ότι πήγε την ευκλείδια γεωμετρία σε καμπύλες, που λέγαμε και τα κλειστές επιφάνειες Γκάους, που είναι για τα ηλεκτρικά πεδία και όλα αυτά. [0:55:11] Αυτοί τα κάνανε τότε, πριν 200 χρόνια πίσω. Και ο Ρίμαν. [0:55:16] Και ο αυτός ο Γκρόσμαν ήταν μαθηματικός και τον βοήθησε σε αυτά τα πράγματα. [0:55:22] Μετά είχε έναν Ιάκωβ Γκρόμερ, και αυτός μαθηματικός στο Βερολίνο, τον είχε αυτόν βοήθεια. [0:55:27] Στο Πρίνστον υπήρχε ένας άλλος μαθηματικός, ο Leopold Infeld, που είχανε βγάλει μαζί και paper για τη γενική σχετικότητα, για το πώς κινούνται σώματα στη γενική σχετικότητα. [0:55:41] Μετά ο λέει ο Infeld εδώ πέρα διαβάζω, έβγαλε και βιβλίο για τη γενική σχετικότητα. [0:55:46] Οι γνωστοί αυτοί, η Ποντόλσκι, η Ρόζεν που βγάλανε μαζί το EPR. [0:55:54] Και μετά κάποιοι άλλοι, ένας Μπέργκμαν, ότι πάλι ήταν εκεί από κοντά στο Princeton. [0:56:03] Αλλά δεν ήταν εκεί, κυρίως ήταν μοναχικός τύπος ακαδημαϊκά. Να το πω έτσι. [0:56:09] Υπάρχει μια ωραία σειρά, σχετικά καλή, το Genius λέγεται, που έχει μερικά επεισόδια που είναι για τη ζωή του Αϊνστάιν, που είναι αρκετά καλή. [0:56:19] Δεν είναι φοβερή, αλλά είναι αν θέλει να δει κάποιος για τη ζωή του λίγο παραπάνω. Ναι. [0:56:27] Εμ. [0:56:30] Αυτά λίγο πολύ. Είδα, διάβασα ότι η περίφημη φωτογραφία που είναι με τη γλώσσα έξω. Ναι. AI slop. Όχι, όχι. [0:56:42] Την είχε βγάλει ένας ρεπόρτερ και μάλιστα μετά του άρεσε του Αϊνστάιν και τη ζήτησε και τη χρησιμοποιούσε έτσι για χαβαλέ συνέχεια. [0:56:53] Ναι, ξέρεις τι; Ήτανε προφανώς, όπως και όλους τους νορμάλ επιστήμονες, νορμάλ επιστήμονες. [0:57:02] Οι νορμάλ επιστήμονες εννοώ είναι όλοι περίεργοι έτσι λίγο και introvert και τέτοια. [0:57:09] Δεν του άρεσε η δημοσιότητα, αλλά επειδή έγινε τόσο γνωστός και μπορούσε να μεταδώσει μηνύματα στον κόσμο και σε επιστήμη και αντιπολεμικά και όλα αυτά, τη χρησιμοποίησε τη φήμη του για καλό σκοπό. [0:57:24] Ναι. Ήταν από τα γενέθλιά του αυτή η φωτογραφία, διαβάζω εδώ. [0:57:27] Ααα Επίσης, μια άλλη θεωρία, ας το πούμε, είναι ότι αν ήταν κακός στα μαθηματικά. Αυτό δεν ισχύει ποτέ. [0:57:34] Μια χαρά ήταν στα μαθηματικά. Όχι, βέβαια, όχι. Μια χαρά ήταν και τακτορικό. Έβγαλε και από όλα. Ναι. [0:57:39] Ναι, ο λόγος ίσως που έχει μείνει ότι ήταν κακός στα μαθηματικά. [0:57:44] Τώρα δεν ξέρω αν ισχύει αυτό, αλλά είδα ότι όσο ήτανε τότε στο σχολείο, άλλαξε το σύστημα στην Ελβετία, εκεί που ήτανε στη Ζυρίχη, με τη βαθμολογία και πήγε ανάποδα. [0:58:00] Π.χ. ότι το ένα είναι το καλύτερο. Α, ναι. Κατάλαβες. Ναι, ναι. [0:58:05] Και λέει κάπως έτσι μάλλον δημιουργήθηκε αυτή η φήμη, ότι μετά π.χ. άρχισε να παίρνει ένα και ότι δεν ήταν καλός. [0:58:12] Τέλος πάντων, δεν ξέρω αν ισχύει αυτό. Και υπάρχει και αυτή η θεωρία. [0:58:16] Δεν ξέρω αν ακριβώς θεωρείται συνωμοσίας, ότι όταν έγινε νεκροψία, που πέθανε από ανεύρεση, μα νομίζω πέθανε, το ‘55, ότι και καλά πήραν τον εγκέφαλό του και τον κόψανε, τον τεμαχίσανε, τον συντηρήσανε και τέτοια. [0:58:26] Ενώ αυτός είχε ζητήσει να καεί, λέει για να μη γίνει αυτό. Δεν νομίζω ότι ισχύει αυτό. [0:58:32] Ότι δεν κάηκε και ότι λένε ότι τον εγκέφαλό του πήραν. Δεν ξέρω. Μπορεί να ήταν σαν τον Disney κι αυτός. [0:58:38] Δεν ξέρω. Με το Frozen τη γνωστή θεωρία ότι έβγαλε ταινία. [0:58:42] Το ξέρεις αυτό ότι ο Disney έβγαλε ταινία που λέγεται Frozen, ώστε άμα γράφεις Frozen Disney να βγάζει την ταινία και όχι αν είναι όντως παγωμένος κάπου για τον αλγόριθμο. [0:58:51] Πρώτη φορά το ακούω αυτό και βγάζει νόημα. Δηλαδή, όχι βγάζει νόημα, είναι ωραία θεωρητική συνωμοσία. Ίση. [0:59:00] Ε, τέλος πάντων, μπορεί να είναι παγωμένος και ο εγκέφαλος του Αϊνστάιν, δεν ξέρουμε. Ναι. Αυτά. [0:59:06] Ε, μετά δε τώρα η προσωπική του ζωή ήταν λίγο ταραχώδης, αλλά δεν χρειάζεται να μπούμε σε αυτά. [0:59:10] Είχε μια γυναίκα, μετά χώρισε, μετά παντρεύτηκε την ξαδέρφη του. Είχε κάνει κάτι παιδιά. [0:59:16] Τα παιδιά του κατά κάποιον δεν ασχολήθηκε ποτέ μαζί της. Δεν ήταν καθόλου καλός πατέρας. [0:59:20] Γι’ αυτό κιόλας είναι και δεν ξέρουμε τίποτα για π.χ. [0:59:26] τα παιδιά του, τι έκαναν μετά και λοιπά, παρόλο που ήταν τόσο διάσημος, γιατί παίζει να αλλάξαν και ονόματα, ξέρω γω, τα παιδιά του. [0:59:33] Δεν ξέρω, δεν είχε καμία επαφή με την οικογένειά του. Και ήτανε υποστηρικτής και της Μαρί Κιουρί. [0:59:42] Rumor has it ότι την στήριξε τότε που είχανε βγάλει, που λέγαμε τότε στο επεισόδιο με τη Μαρί Κιουρί επειδή αυτή βρήκε. [0:59:48] Ποιοι την προτείναν για Νόμπελ. [0:59:50] Ναι, και είχε γίνει αυτό όλο με τον μαθητή του άντρα της που είχε κάνει σχέση, που πήγαν να την πειράξουν, ότι αυτό της είχε πει ότι μην ασχολείσαι, ξέρω γω. [0:59:58] Ναι. Και είχε υποστηρίξει και την Έδερ που ανέφερα στο προηγούμενο επεισόδιο. [1:00:04] Ότι είναι η πιο σημαντική μαθηματικός γυναίκα στην ιστορία της ανθρωπότητας και πρέπει να την Αυτά σε γενικές γραμμές. [1:00:13] Τώρα δεν Νομίζω είπαμε τα περισσότερα. Ναι, θέλω να συνοψίσω λίγο γενικά γιατί έμεινε τόσο γνωστός ο Αϊνστάιν. [1:00:24] Κάνε κλείσιμο εσύ, θα κάνω και εγώ το δικό μου. Ναι. [1:00:29] Είναι αυτό ότι έβγαλε ιδέες και paper που ήταν full θεωρητικά, φαινόντουσαν τρελά, αλλά σιγά-σιγά, μέσα σε δέκα χρόνια, ουσιαστικά 15-20, βγήκανε όλα σωστά. [1:00:48] Και ήταν και blockbuster ιδέες και όντως έτσι δούλευε ο κόσμος και τα έβγαλε πριν. Δηλαδή πολύ πριν ωριμάσουν. [1:00:57] Δεν ήταν ότι υπήρχαν πειραματικές ενδείξεις πολλές και δουλεύανε άτομα αντιθεωρία. [1:01:07] Ο Ενστάιν ήταν στον κοσμάρα του ακριβώς, ότι είχε κάποιες ωραίες ιδέες και λέει υποθέοντας αυτές να δω τι θεωρίες μπορώ να βγάλω. [1:01:16] Και βγήκαν όλα σωστά. [1:01:18] Είναι αυτό που λέγαμε ότι δεν ασχολιόταν με τα mainstream της εποχής εκείνης, που ήτανε σωματίδια, ακτίνες Χ, εκεί όλα τα που πήγαινε φουλ. Ναι. [1:01:29] Και δεν ξέρω κατά πόσο τα πίστευε και ο, δηλαδή όταν έβγαζε αυτά για την ταχεία του φωτός, ας πούμε, δεν ξέρω κατά πόσο ή το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο. [1:01:39] Μπορεί να ήταν και λίγο παιχνίδι μαθηματικό, ότι σου λέει ενδιαφέρον βγαίνει, κοίτα τι ωραία βγαίνουν, βγαίνουν περίεργα πράγματα, παράδοξα πράγματα. [1:01:46] Και δεν με απασχολεί άμεσα αν είναι όντως σωστά ή όχι. Να εντάξει, τον απασχολούσε, αλλά δεν θα σχολιόταν ο ίδιος. [1:01:55] Ε, το έτσι το δικό μου κλείσιμο είναι ότι για ποιο λόγο είναι ο σημαντικότερος. [1:02:00] Το είχα αναφέρει και σε προηγούμενο επεισόδιο, είναι ότι πρώτον, έβγαλε θεωρίες που είναι σωστές, αλλά για πράγματα που δεν βλέπεις στην καθημερινή σου ζωή. [1:02:10] Και αυτό είναι πάρα πολύ σπουδαίο. Μπράβο. Ενώ ο Νεύτωνας το φεγγάρι το έβλεπε, το μήλο το έβλεπε εκεί είναι, το έπιανε. [1:02:16] Όλοι και ο Γαλιλαίος και ο Γοπέρνικος και ο Κέπλερ και όλοι ήταν πράγματα που τα παρατηρούσανε και προσπαθούσαν να σκεφτούν τι είναι. [1:02:23] Δηλαδή, είναι αυτό που πεισθεί ότι δεν υπήρχε λόγος να υπάρχει γενική θεωρία της σχετικότητας. Μπράβο. Ναι. Για την καθημερινή μας ζωή. [1:02:29] Δηλαδή. Το ένα είναι αυτό. [1:02:30] Θα είχε βγει 80 χρόνια μετά, ίσως τον 20ο αιώνα, προς τα τέλη να είχε βγει, με μετρήσεις από δορυφόρους και ξέρω εγώ τι. Ναι. [1:02:40] Θα μπορούσε πραγματικά πρώτα να στέλναμε πυραύλους στο διάστημα και μετά να βλέπαμε ότι το GPS χάνει σήμα και κάποιος να σχολιότανε για ποιο λόγο χάνει χρόνο το GPS, επειδή το πεδίο της βαρύτητας είναι διαφορετικό. [1:02:51] Λοιπόν, το ένα είναι αυτό. [1:02:52] Και το δεύτερο, που επίσης τον κάνει πάρα πολύ σημαντικό, είναι, κατά κάποιο τρόπο το ανέφερες και εσύ, ότι το κουβάλησε όλο μόνος του. [1:03:00] Αν πάμε αντίστοιχα, ξεκινήσουμε από τον Blanc και πάμε μέχρι και ακολουθήσουμε την κβαντική εποχή, είναι ένα σωρό άνθρωποι. [1:03:08] Ο καθένας έβαζε το λιθαράκι του. [1:03:10] Λίγο ο Μπορ, λίγο ο Ράδερφορντ, λίγο ο Χάιζενμπεργκ, λίγο ο Ντιράκ, λίγο ο Παολί, ο Εεε όλοι αυτοί και άλλοι πολλοί, ο Sommerfeld, μετά ο Compton, όλοι. [1:03:24] Αυτά της θεωρίας σχετικότητας είναι μόνο αυτός. Μετά εμφανίζονται άλλοι που παίρνουν τη θεωρία και βγάζουν ωραία πράγματα. [1:03:32] Έρχεται ο Schwarzschild, ξέρω γω, βγάζει τις μαύρες τρύπες. [1:03:36] Έρχεται ο Kerr μετά, βγάζει τι συμβαίνει άμα οι μαύρες τρύπες περιστρέφονται, ξέρω γω, τι αλλάζει. [1:03:45] Να πούμε ο Schwarzschild ήταν στα χαρακώματα και έκανε τα μαθηματικά γιατί βαριότανε. Στον Πρώτο Παγκόσμιο. Στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ναι. [1:03:52] Αλλά γενικά το κουβάλησε ψηλο μόνος του. Όλο. Ίσως φταίει και σαν χαρακτήρας βέβαια, ότι δεν συνεργαζόταν και με κανέναν. [1:03:59] Μπορεί και αυτό να είναι. Δεν είχε φοιτητές. Μπορεί να είναι και αυτό. [1:04:03] Αυτό που λες είναι για μένα το μεγάλο αρνητικό του Αϊνστάιν που άφησε το legacy πίσω του. [1:04:09] Γιατί δημιούργησε αυτή την εικόνα του σόου επιστήμονα που είναι και λίγο τρελός και δεν προσέχει τι γίνεται γύρω του και τέτοια. [1:04:21] Που όχι ότι δεν υπάρχουν και τέτοια άτομα, υπάρχουν, αλλά [1:04:25] 9 στους 10 ή 19 στους 20, δεν ξέρω εγώ πώς, είναι Δηλαδή τα μοντέρνα ερευνητικά group είναι από σοβαρά άτομα που ξέρεις, 100% στη δουλειά τους απαντάνε τα email, βγάζουν project, δίνουν καλές κατευθύνσεις. [1:04:42] Έχει PIs κανονικούς. Ναι, καμία σχέση με το ότι είμαι σε ένα τρυπάκι και βγάζω εξισώσεις, ξέρω εγώ, στο ηλεκτροχρόνο. [1:04:50] Και ούτε κάνω μαθήματα, ούτε κάνω εξεταστικές, ούτε παίρνω, αναλαμβάνω καμία υποχρέωση. [1:04:55] Και δυστυχώς στον ευρύ κόσμο, νομίζω η ιδέα του επιστήμονα είναι αυτή του Αϊνστάιν, ότι είναι ο Σόλο. [1:05:02] Ναι, και του Πάιμα π.χ. Ναι, ναι. Αυτό έχω σαν αρνητικό. Ναι. Οκέι. Αυτά. Τον κλείνουμε εδώ τον Αϊνστάιν. [1:05:14] Έχω μια τελευταία ερώτηση για σένα, για τον Αϊνστάιν. Είναι σίγουρα ο πιο διάσημος επιστήμονας. Ναι. [1:05:23] Αν κάναμε rank τους φυσικούς από θέμα impact, θα ήταν και νούμερο ένα ή θα βάζαμε, θα έβαζες κάποιον άλλον; [1:05:30] Α, πολύ καλή ερώτηση. Μόνο από θέμα impact, ξέρεις αν έπρεπε να διαλέξεις. Από θέμα όμως impact, περίμενε γιατί εδώ είναι σημαντικό. [1:05:39] Εεε, αν το θέμα impact είναι σαν γνώση της ανθρωπότητας ή σαν καθημερινής μας ζωής. [1:05:51] Θα σου πω, μπορεί να είναι η απάντηση να μην την περιμένεις, αλλά το paper που πήρε Νόμπελ για το φωτοηλεκτρικό έχει πολύ μεγάλο impact, γιατί από τον θερμοσίφωνα τον ηλιακό μέχρι τις κάμερες που λειτουργούνε ουσιαστικά με αυτά τα φαινόμενα. [1:06:08] Ναι. Και αν σκεφτείς ότι έδωσε boost στην κβαντομηχανική αυτό. Ναι. [1:06:13] Δηλαδή όντως στην πραγματικότητα το impact σαν ανθρωπότητα, η γενική σχετικότητα είναι, ξέρω γω, το pillar. [1:06:20] Αλλά σαν την καθημερινή μας ζωή, όντως το φωτολιπικό φαινόμενο και κατ’ επέκταση η λιγβαντική θεωρία έχουν πιο πολύ σημασία. [1:06:29] Γιατί μπορούμε να ζήσουμε και χωρίς γενική σχετικότητα, να το πω έτσι. Σωστά. Εκτός από το GPS. Όλα τα άλλα γίνονται. Ναι. [1:06:39] Ε, και το GPS, να σου πω κάτι, στην τελική θα βάζαμε ένα correction ad hoc που θα το βρίσκαμε πειραματικά. [1:06:45] Θα κάναμε, θα υπολογίζαμε στα 500 χιλιόμετρα που είναι ο δορυφόρος, τι correction χρειάζεται, θα το βάζαμε κατευθείαν και θα δούλευε και χωρίς να ξέραμε για ποιο λόγο συμβαίνει. [1:06:57] Να το πω και έτσι. Εμένα η γνώμη μου είναι, δεν θα τον έβαζα νούμερο ένα. Δεν θα έβαζες τον Νεύτωνα? [1:07:05] Νεύτωνας, ναι. Δηλαδή, ο Νεύτωνας το πήγε από το 0 στο 80%. [1:07:11] Έκανε και τα μαθηματικά, έκανε και με το φως, με τα φάσματα, τα πρίσματα και αυτά, το τηλεσκόπιο. Ωραίο τηλεσκόπιο. Ναι. [1:07:23] Αλλά είναι, απλώς για να κλείσουμε και τη σεζόν, ότι ουσιαστικά είμαι χαρούμενος που ο νούμερο ένα, ο πιο διάσημος, είναι σχεδόν και ο καλύτερος. [1:07:34] Εντάξει, debatable, ξέρεις, δεν είναι ξέρω εγώ ο Elon Musk. Όχι, εντάξει. [1:07:43] Θα μπορούσε κάποιος διάσημος να είναι κάποιος άσχετος, ξέρεις, τύπου Πυθαγόρας που λέγαμε, που λέμε δεν θα έπρεπε να είναι καν στη λίστα. [1:07:50] Αλλά χαίρομαι που ο νου ο πιο διάσημος είναι και σούπερ δυνατός. Ναι. Εεε. Αυτά. [1:08:02] Άμα το καλοσκεφτείς και η Μαρί Κιουρί, ξέρω γω, με όλα αυτά με τη ραδιενέργεια είναι σημαντικά πράγματα για τη ζωή μας, ας το πούμε. [1:08:13] Και με τις ακτινογραφίες και ουσιαστικά τα πυρηνικά εργοστάσια που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια. Ναι, ναι, έκανε την πρώτη δουλειά. [1:08:20] Ακόμα και το ότι φτιάξανε τη βόμβα μετά είναι επειδή είχε βρει και αυτή. Τέλος πάντων, αυτά. Εντάξει, είναι ανοιχτό θέμα. [1:08:29] Θα μας πει ο κόσμος άμα πιστεύει ότι είναι νούμερο ένα ή όχι. Έχουμε πολλά σχόλια, Γιώργο, αυτή τη βδομάδα που κλείνουμε. [1:08:36] Το ένα είναι για το θέμα της επόμενης σεζόν, που είπανε δύο-τρεις να, δεν ξέρω αν τα δες, να κάνουμε ranking με τους πιο άσημους, αλλά με μεγάλο impact επιστήμονες. [1:08:51] Ναι. Ενδιαφέρουσα σεζόν αυτή. [1:08:53] Και τώρα που γράφαμε, ήρθε και ένα άλλο σχόλιο που λέει αν δεν θα πούμε τίποτα για την Ολυμπία Κλειψηλίου. [1:09:01] Ε, θα πούμε αφού γυρίσεις, αφού πας να τη δεις. Μάλλον, ναι, εγώ θα πάω σίγουρα. [1:09:06] Εσύ και οι υπόλοιποι θα τη δουν μερικοί, αλλά Ε, θα βγάλουμε τον Σεπτέμβρη κανένα επεισόδιο και θα συζητήσουμε γι’ αυτό. [1:09:12] Ναι, ναι. Αλλά εγώ θα ‘μαι εκεί, ξέρω, έχω κλείσει από τον Οκτώβριο τα. Ξέρω κι άλλους. [1:09:18] Θα δούμε πώς καταφέρω του χρόνου να πάω στο Μαρόκο. Νομίζω δεν είναι του χρόνου. Τυνησία Αίγυπτο φίλε. [1:09:23] Περνάει πάνω από τους πυραμίδες τον χρόνο. Ω καλό. Ναι. Εκεί τώρα θα βγούνε θα κάνουνε σάμονι οι μούμιες. Ναι. [1:09:32] Δεν μπορείς να φανταστείς τι τι τέτοιους θα ‘χει εκεί το εντάξει. Τι επιστημονικές φαντασίες θα έχει. Ναι ναι. Θα έχει τελετή. [1:09:40] Μ’ αρέσει. Ναι, ναι, θα είναι πολύ μυστικιστική φάση. Καλό, καλό. Λοιπόν, ας το κλείσουμε να πάμε στο post. Καλό καλοκαίρι. [1:09:49] Γιατί θα βγει για ώρες το επεισόδιο αυτό. Ναι, ναι. Καλό καλοκαίρι. Γεια. [1:10:04] Πες μου, σου άρεσε; [1:10:07] Ε, ναι. 8 στα 10; Όχι, όχι, δεν. Ή 9 στα 10, 10 στα 10. [1:10:14] Ε, έχω πολλές σκέψεις για την ταινία. Τώρα έχει περάσει καμιά βδομάδα. [1:10:23] Όσο περνάει ο καιρός, ωριμάζει προς το καλύτερο στο μυαλό μου. Ναι. Θα ‘θελα να την ξαναδείς. [1:10:30] Κι εγώ θα ‘θελα να το ξαναδώ. [1:10:32] Γιατί σκεφτόμουν, εντάξει, όλοι παραπονιούνται, ξέρω γω, και το λείπει το ένα και δεν κάναν το άλλο και που βάλανε μαύρη την ωραία Ελένη. [1:10:45] Καλά, ηρέλαιυαν την αυτό. Ποια ωραία Ελένη. Ένα λεπτό εμφανίστηκε. [1:10:48] Αλλά άμα μου έλεγες ότι πώς θα ‘θελες να γίνει η Οδύσσεια ταινία σωστή; Ναι. [1:10:57] Θα σου έλεγα, θα ‘θελα να την πάρει κάποιος τύπου Νόλαν, να δώσει εκατοντάδες εκατομμύρια, που έδωσε 250, να πάρει τους καλύτερους ηθοποιούς του Χόλιγουντ και να το κρατήσει σχετικά κοντά στο original. [1:11:15] Ναι. Που το κράτησε, δηλαδή σε βαθμό που ήταν και βαρετό ίσως. Ήταν πολύ προβλεπέ η ταινία. [1:11:22] Δηλαδή εκεί που απόκλινε, μετά ας πούμε το έπρεπε να κάτσω να τα κοιτάξω λίγο. Ναι. [1:11:31] Μου άρεσε πάρα πολύ ότι το αγαπημένο μου κομμάτι ήταν οι σκηνές με τα μυθικά ζώα, δηλαδή ο Κύκλωπας, τα γουρούνια. [1:11:44] Η Σκυλα Χάρυβδη και οι σειρήνες. [1:11:49] Που τις έχω διαβάσει, όπως και όλοι, ας πούμε, ξες, παιδί ίσως σε κάποιο βιβλίο παιδικό ή το έχουμε ακούσει, ότι πήρε ένας τύπος και λέει θα το κάνω αυτό με μεγάλο budget, κανονικά. [1:12:03] Πώς θα γινότανε στην πραγματικότητα, ξέρω γω, το ρεαλιστικά κάπως. [1:12:09] Ειδικά η σκηνή δηλαδή με τον Κύκλωπα είναι εντάξει, για μένα είναι το καλύτερο πράγμα που έχω δει φέτος. [1:12:18] Ισχύει, το έκανε πάρα πολύ καλό. [1:12:21] Ναι, είναι σκηνή που την έχω παίξει στο μυαλό μου διαβάζοντας και να το βλέπεις, ας πούμε, έτσι ρεαλιστικά και καλά, είναι σούπερ. [1:12:29] Και εντάξει, ότι δεν βγήκα, ότι δεν είπε για το κανένας μέσα, οκέι. Δεν πειράζει, το δίνω. Ναι. [1:12:40] Και στα αρνητικά? Και θα σου πω μετά και εγώ τη γνώμη μου. [1:12:44] Αρνητικά ήταν ότι έχασε λίγο τον χαρακτήρα του Οδυσσέα, κυρίως δύο κομμάτια που υπάρχουνε στο βιβλίο, αλλά δεν υπάρχουνε στην ταινία. [1:12:57] Πρώτον, ότι ήταν, πώς το λένε, ατελής χαρακτήρας, είχε προβλήματα. Π.χ. [1:13:07] είχε πάει εκεί με την Γκίρκι, είχε πάει με την Γκαλιψό, μετά γύρισε στη γυναίκα του, έκανε τσαπατσουλιές, δεν ήταν Ενώ στην ταινία είναι ο εξιδανικευμένος δυτικός ήρωας, ας πούμε, που τα κάνει όλα τέλεια, ξέρω γω, όλες του οι αποφάσεις. [1:13:22] Εντάξει, βγάζει όμως λίγο το αντιπολεμικό, επειδή είναι σε κατάσταση PTSD από αυτά που είδε και έκανε στην Τροία ουσιαστικά. [1:13:29] Ναι, αλλά γενικά, ρε παιδί μου, ο τέλειος αθώος, ξέρω γω, που τα έκανε όλα σωστά. [1:13:34] Που ταλαιπωρείται από τους θεούς, ξέρω γω. Εεε Οπότε αυτό δεν αντιστοιχεί. [1:13:39] Αλλά εντάξει, του το δίνω, ρε παιδί μου, οκέι η αλλαγή. [1:13:44] Το άλλο που είναι με πειράζει λίγο παραπάνω είναι ότι το κομμάτι του ότι ήταν πολυμήχανος και σκεφτότανε έτσι πώς να λύσει προβλήματα, δεν περνάει από την ταινία αυτό. [1:13:56] Δηλαδή, και εκεί με τον Δούρειο είπε ότι ήταν η ιδέα του. [1:14:01] Θα μπορούσε να σταθεί παραπάνω ότι ξέρεις ήταν ένα τέχνασμα δικό του. Ή αυτό το τρικ με το κανένας. [1:14:10] Ήταν ο MacGyver ας πούμε, ξέρεις, έλυνε τα προβλήματα. Αυτό δεν υπάρχει στην ταινία. [1:14:18] Εντάξει, το χειρότερο είναι ότι το casting που βάλανε, ξέρεις, Ασιάτες και μαύρους και κλητεμνήστρα και αυτά, με έβγαζε εκτός ταινίας αυτό το πράγμα. [1:14:31] Έχω σχόλια για το cast. Δηλαδή, ναι, δεν ξέρεις. Τέλος πάντων. Λοιπόν, θα σου πω κι εγώ. [1:14:41] Λοιπόν, γενικά μου άρεσε, δηλαδή το ‘χω σίγουρα 8 στα 10, έτσι; [1:14:46] Εεε Είναι αυτό που λες, είναι παραγωγή, είναι παραγωγάρα, δηλαδή τα πράγματα που βλέπεις. Είναι η πιο ακριβή R-rated ταινία στην ιστορία. [1:14:58] R-rated είναι οι ταινίες που δεν μπορούν να πάνε τα παιδιά μόνα τους, θέλουν και τους γονείς. [1:15:04] Οπότε έχουν πάντα χαμηλότερο budget γιατί δεν μπορεί να τη δει πολύς κόσμος ο ίδιος. [1:15:11] Αλλά αυτή είναι η πιο ακριβή R-rated ταινία που έχει γίνει. [1:15:15] Και μπορεί να το κάνει επειδή ήταν ο Νόλαν και κάνει ό,τι γουστάρει, ας πούμε. Και γι’ αυτό βγήκε καλή παραγωγή. [1:15:22] Δεν θα άμα την έκανε αυτή την ταινία πριν 15 χρόνια, δεν θα είχε τέτοια λεφτά, δεν θα ήταν τέτοιο καλή. Μπορεί, μπορεί. [1:15:30] Θα σου πω ότι μου άρεσε που σε αυτόν τον χαρακτήρα, θα πω μετά για το cast, ότι κάνει έτσι και αυτά τα flashbacks στην Τροία και καταλαβαίνει την καταστροφή που προκάλεσε και τέτοια. [1:15:46] Αυτό μου άρεσε. Μου μου Η Οδύσσεια είναι κατεξοχής, κατεξοχήν μη γραμμική ιστορία. Δηλαδή ξεκινάει. [1:15:55] Ναι, στους Φαίκες είναι και αρχίζει και εξηγεί την ιστορία. Θα το πω αυτό. Που αυτό δεν ξέρω γιατί το έκανε skip. [1:16:01] Που ο Νόλαν κατεξοχήν όλες οι ταινίες είναι μη γραμμικές. Πάει πέρα δώθε στον χρόνο. Δηλαδή ήταν Ταιριάζει τέλεια. [1:16:10] Ναι, εδώ να πούμε ότι αυτό είναι περίεργο που το έκανε skip. [1:16:14] Δηλαδή, βέβαια το καλλιτεχνικά είπε ότι αντί να τη διηγείται την ιστορία στους Φαίκες, τη διηγείται στην Καλυψώ. [1:16:20] Η οποία, αυτό που λες και εσύ, είναι κάπως Δεν παίζει κάποιο ρόλο στην πραγματικότητα στην Οδύσσεια του Νόλαν. [1:16:28] Η Καλυψώ είναι εκεί για να μας βοηθήσει να είμαστε το κοινό και να ακούμε και εμείς την ιστορία όπως την ακούει και αυτή. [1:16:36] Δεν έχει κάποιο ρόλο, ενώ στην πραγματικότητα έμεινε τόσα χρόνια εκεί πέρα. Οπότε υπήρξε ρόλος. [1:16:41] Αντίστοιχα και στην Κίρκη, τον παρουσιάζει με πολύ διαφορετικό τρόπο, σαν γριά μάγισσα που κάνει ξόρκια, ενώ δεν ήταν έτσι στην ιστορία. [1:16:49] Έμεινε γιατί ήθελε να μείνει. Εμένα μου άρεσε αυτή η αλλαγή, να σου πω. [1:16:52] Ναι, υποτίθεται είναι θεότητα και ξέρω εγώ τι λάμπει και τέτοια, αλλά μου άρεσε που ήταν γυναίκα της διπλανής πόρτας. ΟΚ. [1:17:00] Εεε, στο θέμα με τον Πολύφημο, θεωρώ ότι και εδώ έχει κάνει φάουλ, γιατί όλο αυτό με το κανένας είναι βασικό κομμάτι της ιστορίας. [1:17:09] Ναι, ναι, είναι. Γιατί χαλάει την υστεροφημία. [1:17:11] Δηλαδή εκεί που υποτίθεται είναι ο Οδυσσέας αυτός που σκότωσε το τέρας, το απαρνείται αυτό και λέει κανένας. [1:17:17] Και μετά τελικά λέει το όνομα και ο Ποσειδώνας που το μαθαίνει θυμώνει. Ναι. [1:17:23] Άρα θεωρώ ότι είναι σημαντικό που το έκανε skip. Κι εγώ ήθελα να δω το αυτό το κομμάτι. [1:17:30] Έχουνε κάνει ένα άλλο κομμάτι που ίσως θα μπορούσε να μην το έκανε σκίπιν ότι το κομμάτι αυτό που μιλάει με τον Τειρεσία και τους πεθαμένους εκεί πέρα. [1:17:43] Ναι. Καλά δεν το αυτό δεν είναι. Ναι ναι. Στη στο έργο υποτίθεται πάει κατά κάποιο τρόπο στον Κάτω Κόσμο. [1:17:52] Βρίσκει και τον Αχιλλέα νομίζω εκεί. Βρίσκει και τη μάνα του εκεί. Τη μάνα. [1:17:57] Έχει πολύ μεγάλη βασικά είναι το κομβικό σημείο της original Οδύσσειας αυτό. Και εκεί αλλάζει ο Οδυσσέας. [1:18:04] Που κάνει realize ότι πρέπει να γυρίσω πίσω, ας το πούμε. Μπράβο, ναι. Ε, είναι σημαντικό. [1:18:10] Ε Λοιπόν, και τώρα πάμε στα του του cast. Λοιπόν, εμένα το cast θα σου πω τι μου βγαλε. [1:18:17] Ότι ήταν σαν να του ‘πανε του Νόλαν, σαν προπονητής που παίρνει χαρτάκι, που λέμε. Δηλαδή τι έκανε; [1:18:25] Πήρε αυτούς που ήθελε και του φορτώσανε και κάποιους, επειδή έτσι λειτουργεί το Χόλιγουντ αυτή τη στιγμή. [1:18:32] Και δεν θέλω να πω για τη μαύρη Ελένη. Δεν με νοιάζει αυτό. Η ρέλεβαν ήταν η Ελένη, έτσι κι αλλιώς. Π.χ. [1:18:37] η Ζεντάγια για μένα δεν είχε κανένα ρόλο στην ταινία. [1:18:41] Ήτανε επειδή ο Τομ Χόλαντ και η Ζεντάγια είναι το πιο hot ζευγάρι αυτή τη στιγμή στο Χόλιγουντ. [1:18:45] Ναι, γιατί φάνηκε ότι τον Χόλαντ τον ήθελε να παίξει αυτό το ρόλο, γιατί ήταν καλός. Η Ζεντάγια ήταν irrelevant. [1:18:52] Δηλαδή τώρα οι θεά Αθηνά βάλανε μία που είναι σαν την πρεζού απ’ το Γιουφόρια. [1:18:56] Αυτό τον ίδιο ρόλο έπαιζε, σαν αυτήν από το Γιουφόρια έπαιζε και με τον Όλαντ. [1:19:01] Δεν ταίριαζε, χωρίς να ήταν κακή, αλλά ήταν irrelevant. [1:19:04] Δηλαδή πραγματικά ένιωθα ότι τη Ζεντάγια την έβαλε εκεί, επειδή του είπαν ότι αυτοί οι δύο έχουν τον ίδιο ατζέντη, ο Χόλαντ και [1:19:10] η Ζεντάγια μάλλον, επειδή είναι το πιο hot ζευγάρι στο Χόλιγουντ και του είπαν οκέι, άμα πάρεις αυτόν πρέπει να παίξει και αυτή. [1:19:17] Ναι. Βάλτους μαζί. Οπότε η Ζεντάγια τέρμα φάουλ. Μετά δεύτερο φάουλ. Φάουλ, όχι τι θα μου άρεσε. [1:19:24] Μου άρεσε πάρα πολύ όλο αυτό το artistic με τον Αγαμέμνονα που έσκαγε σαν τον Darth Vader. Ναι, ναι, ναι. [1:19:32] Και με χάλασε που τον έδειξε να βγάζει τα ρούχα και να τον σκοτώνει η Κλυταιμίστρα εκεί πέρα. [1:19:40] Θα προτιμούσα να ‘μαι έτσι, σαν ένας Darth Vader ο Τετς. Ναι, ναι, ναι. Χωρίς ποτέ να τον δούμε. [1:19:45] Ήταν ωραία που τον έδειχνε σαν το αφεντικό και σαν το ναι. [1:19:50] Καλύτερα να την λέγανε ότι άξιες τον σκότωσε η γυναίκα του, αλλά να μην μας το ‘δειχνε ποτέ αυτό. [1:19:55] Να ‘μαι έτσι, ότι είναι αυτός ο Darth Vader. Λοιπόν, και πάμε στο επόμενο. Αυτό είναι τελείως προσωπικό. [1:20:02] Εμένα ο Punisher να κάνει τον Μενέλαο, λες και ήταν μπάτσος, δεν μου άρεσε. [1:20:08] Ναι, ναι. Γιατί, θα σου πω γιατί. [1:20:11] Γιατί ο τρόπος που το κάνει, που τον παρουσιάζει στην ταινία, υποτίθεται έχεις φύγει, έχεις κάνει πόλεμο δέκα χρόνια και γυρνάς. [1:20:20] Περιμένω κάτι, μια λίγο πιο σοφία να έχει γυρίσει πίσω. [1:20:24] Δηλαδή, μου ήταν τελείως, μου ήταν πάρα πολύ άσχημο το πώς έδειξε τον Μενέλαο στο post-war, ας το πούμε. [1:20:34] Που ήταν ο Πάνισερ και έπαιζε αυτό, λες και ήταν μπάτσος. [1:20:38] Δηλαδή τέρμα ρηχός χαρακτήρας, ξέρω εγώ, και απλά του έλεγε εντάξει, ο πατέρας σου πολύ γαμάτος, ξέρω εγώ, τύπος εκεί πέρα, τα έφτιαχνε όλα. [1:20:47] Αλλά μετά πήγαμε και τον σφάξανε. Δηλαδή, μπορεί να ήθελε να τον δείξει και τελείως ρηχό. Αλλά εμένα δεν μου άρεσε. [1:20:55] Γενικά δεν μου άρεσε και ο συγκεκριμένος ηθοποιός. Εμένα έτσι κι αλλιώς. Πάντα το μπάνισερ κάνει, όπου και να παίζει. [1:21:02] Οπότε, ναι δηλαδή νιώθω ότι θα μπορούσα να βάλω το Vin Diesel, ξέρω γω, να κάνει τον Μενέλαο. Δηλαδή τόσο χαμηλό στυλ. [1:21:09] Ναι, τόσο χαμηλού επιπέδου τον έχω. [1:21:12] Περίμενα ότι θα έβγαζε κάτι σαν, ότι δείχνει έναν άνθρωπο που γύρισε μετά από 10 χρόνια από τον πόλεμο. [1:21:19] Ξέρω γω, τι να σου πω; Έτσι το ‘κανε. [1:21:22] Θα μας πούνε και όσοι το την έχουν δει την ταινία, αν τους άρεσε ή όχι. [1:21:27] Εεε Μετά, εντάξει, ο Τηλέμαχος έπαιξε πολύ καλά. Η Αν Χάθαγουεϊ που έκανε την Πενελόπη ήταν πολύ καλή. Μχμ, μχμ. [1:21:37] Εεε Ο Ρόμπερτ Πάτισον ήταν ωραίος. Ναι, ναι. Εεε, έτσι λίγο από τους βασικούς, ξέρω γω, χαρακτήρες. [1:21:48] Εντάξει, και είναι και το fun moment που πάνε στον Άντο Μπάρμπα και μιλάει ελληνικά και τα μεταφράζουν στα αγγλικά γιατί δεν ξέρουν ελληνικά. [1:21:54] Ναι, αυτό ήταν λίγο κουλό. Αυτό ήταν what the fuck, ξέρω γω. Ε, οκέι. Αυτά. [1:22:01] Εντάξει, γενικά σου λέω 8 στα 10 βάζω. Οκέι. Σου λέω, δεν μου άρεσαν κάποιοι χαρακτήρες στο cast. [1:22:07] Που πάμε πάλι στην ίδια ιστορία, αυτό που σου είπα πριν, σαν να τον υποχρεώσανε. [1:22:11] Γιατί δεν έβαλε Γιατί στους σημαντικούς χαρακτήρες έβαλε τους καλούς. Δηλαδή ο Ματ Τέιμον είναι το. Ήτανε πάρα πολύ καλός. [1:22:17] Η Πενελόπου ήταν καλή, ο Τηλέμαχος ήταν καλή, ο Ρόμπερτ Πάτσον ήταν καλός, που δεν θυμάμαι το όνομά του το αρχαίο. [1:22:23] Δηλαδή αυτοί που έπρεπε να ήταν σημαντικοί, ήταν καλοί. [1:22:27] Ακόμα και εκείνος ο Ινδοεγύπτιος που βάλανε για βοηθό του εκεί, ο υπαρχηγός του. [1:22:37] Καλός ήτανε. Ναι. Που ήτανε στο καράβι. [1:22:39] Δηλαδή αυτοί που μετράγαν, ήταν σαν να είπε ο Νόλαν, ξέρεις κοίτα, σε αυτούς τους χαρακτήρες τους σημαντικούς θα βάλω αυτούς που θέλω. [1:22:46] Ε, και θα βρω και κάτι να βάλω τέτοιο. [1:22:49] Ε, και αυτό με τον, την Έλιοτ Πέιτς που κάνει έναν χαρακτήρα ο οποίος δεν υπάρχει στο Α, ναι, ναι. Στην Οδύσσεια. [1:22:58] Και εγώ ούτε το ήξερα, το είδα σε reviews και τέτοιο. Είναι που άλλαξε, ήταν γυναίκα και είναι τρανς άντρας τώρα. [1:23:03] Ναι, αλλά φαινότανε, δεν φαινόταν και για άντρας στο στην ταινία. [1:23:07] Αλλά σου λέω, αυτοί έτσι κι αλλιώς οι relevant χαρακτήρισανε, δεν είχαν και κάποιο. [1:23:11] Είναι το ίδιο πράγμα με την Ελένη, ξέρω γω, α, είναι μαύρη. Δεν παίζει και κανένα ρόλο στην ταινία έτσι κι αλλιώς. [1:23:16] Ναι, σωστά. Οπότε δεν έχει και πολύ σημασία. [1:23:19] Έτσι κι αλλιώς, στην ταινία τη συγκεκριμένη, εφόσον δεν είναι, ξέρω γω, Ιλιάδα ή Τρία, η Ελένη είναι πιο πολύ σαν Εεε Νομίζω ότι την έχει επειδή την είναι γνωστή σαν τμήμα της ιστορίας. [1:23:34] Δεν θα μπορούσε να μην τη δείξει. Ναι, έβαλε κάτι αυτό. Αλλά δεν είναι αυτό το πρόβλημα. [1:23:39] Για μένα σου λέω τα μεγάλα φάουλ ήταν η Ζεντάγια, δεν μου άρεσε. Που δεν εννοώ ότι είναι κακή ηθοποιός. [1:23:44] Σου λέω, στο Euphoria ωραία είναι. Αλλά νομίζω ότι δεν ταίριαζε στην ταινία. Για θεα Αθηνά τώρα το κοριτσάκι. [1:23:50] Και το άλλο είναι ότι ο τρόπος που έπαιζε ο Πάνισερ το Μενέλαο εμένα δεν μου άρεσε. Ναι. [1:23:56] Αυτά κυρίως είναι τα δύο στο casting. Να σου πω για το casting και τον Νόλαν. [1:24:01] Έχει Δεν ξέρω για Καταρχάς, σαν Οδύσσεια μου άρεσε. Σαν ταινία του Νόλαν δεν μου άρεσε. Ναι. [1:24:12] Γιατί το Νόλαν τον θέλω, ρε παιδί μου, για να κάνει τα πιο extreme πράγματα, extreme ιδέες, να τις παρουσιάσει ωραία. [1:24:20] Δηλαδή τον θέλω για το Inception, για το Interstellar, που είναι τώρα ξανακάνω ταινίες με μαύρες τρύπες και σκουληκότρυπες και τέτοια. [1:24:30] Για το Tenet είναι πολύ κουλή ιδέα που δεν θα έπρεπε να υπάρχει τόσο καλή ταινία σε τέτοιες ποιότητες, ας πούμε, την ιδέα του Τενετ. [1:24:42] Και από την άλλη έχεις τα, τον Νόλαν που τα safe bets του Οπενχάιμερ που έκανε προπέρσι και την Οδύσσεια τώρα, όπου έχει βρει το κουμπί του Χόλιγουντ, όπου να φτιάχνει ταινίες που να αρέσουν και στα Όσκαρ και στον απλό κόσμο. [1:25:02] Ναι, ναι. Με το να σπρώχνει το IMAX, με το να καλά budget, με το να έχει καλούς γνωστούς ηθοποιούς. Ναι. [1:25:12] Γιατί όταν πας και βλέπεις, α, θα δώσω τα λεφτά μου, ρε παιδί μου, αλλά θα δω, ξέρεις, 10 ηθοποιούς που τους ξέρω, όχι έναν, δύο. [1:25:21] Ναι, ναι, ναι, είναι λίγο η Avengers του cast. [1:25:25] Είμαι πολύ περίεργος να δω τι θα κάνει η Ακαδημία με τα Όσκαρ φέτος, του χρόνου μάλλον. [1:25:29] Ε, θα του δώσει κάνα τεχνικά, τα τεχνικά θα τα πάρει λογικά. Κάτι σκηνογραφία. Η ταινία είναι Τεχνικά άρτια. [1:25:37] Σαν ταινία είναι πολύ καλύτερη από το Oppenheimer, για το οποίο πήρε το Όσκαρ σκηνοθεσίας και καλύτερης ταινίας και τώρα ξανάρχεται δύο χρόνια μετά με εξίσου γαμάτη ταινία, που μη σου πω είναι και πιο popular και [1:25:53] Ε Πχ από τα καλά μόνο ο Matt Damon μπορεί να πάει για αλφάντρικό ρόλο. Οι υπόλοιποι χαρακτήρες δεν νομίζω ότι κανέναν. [1:26:03] Ίσως η Penelope, η Anne Hathaway. Ναι. Πάει και με το τι έχει βγει αυτή την περίοδο. [1:26:08] Έχει βγάλει και τρεις ταινίες νομίζω αυτή τη χρονιά αυτή. Έβγαλε και το Prada, αυτό το δια- Είναι hot. Οκέι. [1:26:15] Τέλος πάντων, αυτά. Ωραία. Ουφ, εξουθενωτικό επεισόδιο. Τα είπαμε όλα. Ήταν μαραθώνιο. Έγινε. Λοιπόν, αντίο. Γεια.