12x11 - Αϊνστάιν

12x11 - Αϊνστάιν

12η Σεζόν  · 

Διάρκεια 01:26:30 · Download

Φινάλε της 12ης σεζόν, και το Νο.1 στους πιο διάσημους επιστήμονες δεν θα μπορούσε να είναι άλλος: ο Άλμπερτ Αϊνστάιν. Ξεκινάμε από το γιατί «πέρασε» όσο κανείς στην κουλτούρα και ξετυλίγουμε όλη του τη διαδρομή: από το γραφείο πατεντών και το Annus Mirabilis του 1905 (τρία paper κι ένα διδακτορικό) μέχρι τη γενική σχετικότητα, τα βαρυτικά κύματα, το Bose-Einstein condensate και το περίφημο «ο Θεός δεν παίζει ζάρια». Και κλείνουμε με το μεγάλο ερώτημα: ο πιο διάσημος επιστήμονας είναι και ο Νο.1 σε impact;

Στο pre-show τα βάζουμε με το marketing του IMAX και των 70 χιλιοστών, και στο post-show λέμε τη γνώμη μας για την «Οδύσσεια» του Νόλαν — casting, φάουλ και όλα τα σχετικά (προσοχή, spoilers).

(00:00:00) Pre-show: Οδύσσεια & τα τεχνικά του IMAX
(00:02:31) 70mm, 35άρι φιλμ & η γέννηση του IMAX
(00:08:25) «LieMAX», laser IMAX & γιατί δεν χρειάζεται
(00:12:17) Intro — Νο.1: Άλμπερτ Αϊνστάιν
(00:16:37) Παιδικά χρόνια, σπουδές & το γραφείο πατεντών
(00:20:19) 1905: η θαυμαστή χρονιά, το διδακτορικό & η κίνηση Brown
(00:24:00) Φωτοηλεκτρικό φαινόμενο & τα φωτόνια
(00:28:25) Ειδική σχετικότητα: εκθρονίζοντας τον Νεύτωνα
(00:34:57) Γενική σχετικότητα: ισοδυναμία & κάμψη του φωτός
(00:37:33) 1915: εξισώσεις πεδίου & το περιήλιο του Ερμή
(00:41:16) 1919: η έκλειψη του Έντιγκτον & η παγκόσμια φήμη
(00:44:07) Βαρυτικά κύματα, κοσμολογική σταθερά & Einstein coefficients
(00:47:03) Αμερική, το γράμμα στον Roosevelt & η ατομική βόμβα
(00:48:56) Bose-Einstein condensate, EPR & «ο Θεός δεν παίζει ζάρια»
(00:51:09) Τα τελευταία χρόνια & ο μοναχικός επιστήμονας
(00:56:09) Μύθοι & προσωπική ζωή (μαθηματικά, ο εγκέφαλος, Κιουρί/Νέτερ)
(01:00:17) Κλείσιμο: είναι ο Νο.1 σε impact;
(01:07:48) Επόμενη σεζόν, η ολική έκλειψη & outro
(01:10:04) Post-show: «Οδύσσεια» του Νόλαν — εντυπώσεις & αρνητικά
(01:17:56) Το casting, ο Νόλαν & τα Όσκαρ

📝 Απομαγνητοφώνηση επεισοδίου ▾

[0:00:01] Θα πούμε κι εμείς, Γιώργο, για την Οδύσσεια σε αυτό το επεισόδιο, όπως και η Κουτσή Μαρία τώρα έχει γνώμη. Εεε, εντάξει, θα-θα πούμε για την ταινία στο στο post show, εντάξει, πώς μας άρεσε, εεε, και πριν πούμε για τον Einstein, ήθελα να να πούμε λίγο τα τεχνικά για το IMAX και όλα αυτά της ταινίας. Όποιος δεν το ενδιαφέρει, μπορεί να το κάνει skip, εντάξει, έχουμε τα τα κεφάλαια. [0:00:24] Ναι, να πω εγώ ότι είχα κοιτάξει γι’ αυτό όταν είχε βγει το Dune, που είχε γίνει υψηλό θέμα ότι, α, είναι γυρισμένο κι αυτό σε IMAX και τέτοια. [0:00:32] Ναι. [0:00:33] Το Dune νομίζω ήτανε, ναι, αλλά δεν είναι, είναι του άλλου, του Villanova, πώς λέγεται αυτός? [0:00:38] Βι- Βιλνεύρε, Βιλανοβά. [0:00:40] Αυτός. Εγώ το λέω στα ισπανικά, Villanova, ξέρω γω. [0:00:43] Ναι. Εεε. [0:00:44] Κανένας δεν είναι αυτός, αν δεν κάνω λάθος. [0:00:47] Δεν το ξέρω, δεν το ξέρω. [0:00:48] Τέλος πάντων, irrelevant. Για πες τώρα. [0:00:51] Εεε, έχω μια ερώτηση πρώτα. Ξέρεις γιατί η ταινίες είναι σε αυτό το μακρόστενο 16 προς 9; Φαντάζομαι έρχεται. [0:01:00] Και όχι τετράγωνες, ξέρω εγώ. Εγώ για χρόνια νόμιζα ότι ήταν επειδή είναι τα μάτια μας, βλέπουνε πιο πολύ οριζόντια, γι’ αυτό έτσι. [0:01:09] Εεεεε, πρέπει να, δεν ξέρω αν το έχω κοιτάξει, νομίζω έχει σχέση με το 35άρι, νομίζω το φιλμ. [0:01:18] Ναι. [0:01:18] Ότι κάποια στιγμή έγινε rotate… και αντί- και- και- και γράφανε κατακόρυφα, αντί να γράφουνε, για να χωρέσει περισσότερο. Κά- κάτι τέτοιο νομίζω έχει σχέση. [0:01:29] Θα σου πω ναι, γιατί έχουνε σχέση όλα αυτά με το IMAX και με την Οδύσσεια, εντάξει. [0:01:33] Ναι, είμαι κοντά, έχει… ότι… κάτι θυμάμαι… [0:01:36] Ε… ναι, ναι, ξόφαλτσα, ξόφαλτσα. [0:01:38] Ναι, ότι αντί να είναι κατά μήκος οι- οι σκηνές της, γράφουν έτσι, και τελικά όταν αυτό το κάνεις rotate, τώρα δεν μπορείτε να δείτε εσείς τι κάνω εγώ. [0:01:45] Η καλύτερη ποιότητα υποτίθεται λίγο, ναι. [0:01:47] Εεε γίνεται αυτό το μακρόστενο. Εεε. [0:01:50] Εντάξει, κάνουμε αυτή την εισαγωγή, πρώτον, γιατί η Οδύσσεια, εεε, η ταινία τώρα, εεε, πλασαρίστηκε με με τα τεχνικά της αυτά IMAX και 70 χιλιοστά και δεν ξέρω πόσο. Πάρα πολύ μάρκετινγκ εκεί. Θέλω να πω ότι τύπου άμα δεν το δεις σε IMAX σου λένε, α, δεν το, πήγες, έχεις, βρήκες, έχεις IMAX. Ναι, θα πάω, δέκα κινηματογράφους έχει όλη η Αμερική σε IMAX. Στη Νέα Υόρκη έχουνε χίλια δολάρια το κάθε εισιτήριο για να πουν το πιο κοντινό μου και θα πάω μη δεν το δω σε, να το δω σε Game Boy, εβδομήντα μιλιμέτρα. [0:02:25] Θα σου εξηγήσω, θα σε πείσω γιατί δεν, δεν χρειάζεται να πηγαίνεις στα αυτά, εντάξει. [0:02:30] Ωραία. [0:02:31] Ε, αλλά εκτός από αυτό, επειδή είμαστε και λίγο πιο τεχνικοί εμείς, εντάξει, άμα θέλει κάποιος να ακούσει για την ταινία, υπάρχουν ένα σωρό εδώ, θα ακούσει τα… τα not the top ten πράγματα. Το… Λοιπόν, ε… 1890. Πάμε, θα σε ξεκινήσω. [0:02:49] Α, εκεί με τον Μπλανκ. [0:02:52] Εκεί, Αϊνστάιν, Πλάνγκ και τα λοιπά, ό- ό- όσα έκανε ο Πλάνγκ και ο Αϊνστάιν εκεί που σπούδαζε αυτά, ε… ήτανε τύποι αυτοί στην Kodak και φτιάχναν τις πρώτες κάμερες. [0:03:03] Οκ. [0:03:03] Ε… και είχαν κάτι φακούς που ήταν, ξέρεις, περίπου… το εύρος, ας πούμε, του φακού ήταν περίπου όσο βλέπει το ανθρώπινο μάτι, 50 χιλιοστά. [0:03:11] Μμμ. [0:03:12] Και με τους φακούς της εποχής αυτό… ε… δημιουργούσε μια εικόνα σε αυτές τις κάμερες τότε που ήταν γύρω στα 60 χιλιοστά. Ήταν πιο μεγάλη εικόνα, αλλά αυτή η καθαρή ήταν στο κέντρο, 60. Οπότε η Kodak που έφτιαχνε τα φιλμ, τα έφτιαξε 70 χιλιοστά τότε. [0:03:29] Για να χωράει το… [0:03:30] Για να χωράει όλο το καθαρό τμήμα της εικόνας που είχανε τότε. [0:03:36] Κατάλαβα. [0:03:37] Αυτά τα 70, από εκεί είναι τα 70 χιλιοστά του IMAX, φαντάσου. Μετά, όταν γίνανε οι πρώτες ταινίες, πήρε ο τύπος, ε, απ’ τη Λέικα νομίζω, τη γνωστή την κάμερα, ε, πήρε αυτό το 70 χιλιοστά φιλμ και το ‘κοψε στη μέση και το έκανε 35. [0:03:54] Μμμ. [0:03:55] Και περίπου κάθε φρέιμ ήτανε τετράγωνο. Ε… και για 50 χρόνια τα σινεμά ήταν έτσι, με αυτό το 35 χιλιοστά. [0:04:04] Το 35άρι. [0:04:04] Φιλμ και, και βασικά οι μοντέρνες κάμερες, οι ψηφιακές, οι full frame που λέμε, λίγο πολύ από εκεί είναι, 35 χιλιοστά… έχω. Ντάξει, είναι λίγο διαφορετικό, αλλά κατά βάση είναι από το ρεπό αυτό το φιλμ. [0:04:18] Είναι το 4 προς 3 χοντρικά? [0:04:20] Ναι, 1 κόμμα… 1 κόμμα 43, για την ακρίβεια είναι το… Εεε… [0:04:25] Οκ. Άρα… αλλά αυτό ήταν καθαρά για λόγους οικονομίας, για να χωρέσει περισσότερο… περισσότερη εικόνα στο φιλμ. [0:04:57] Ναι, ναι, ήταν όλα engineering, όλα engineering, ναι. Το… εεε… και… για 50 χρόνια ήταν όλα οκ, πήγαινες στο σινεμά, ας πούμε, έβλεπες με αυτά τα φιλμ. Εκεί το 1950 αρχίσαν να βγαίνουν τηλεοράσεις και τηλεοράσεις οι κλασικές, οι τετράγωνες που προλάβαμε κάποιοι από εμάς. Ε… και εκεί τότε όλος τυχαίως αρχίζουν να βγαίνουν και οι ταινίες σε white screen, μακρόστενο, η οποία τι ήταν; Αυτοί οι φαεινοί τύποι από τα σινεμά λένε θα μας πάρουν τη δουλειά οι τηλεοράσεις, ο κόσμος δεν θα πηγαίνει στο σινεμά, αφού μπορεί να το δει σπίτι του, πρέπει να του προσφέρουμε κάτι διαφορετικό, οπότε θα το κάνουμε μακρόστενο. Και καλά ότι έχει πιο μεγάλη εικόνα. Και από αυτό το μάρκετινγκ gimmick δηλαδή είναι τώρα όλες οι οθόνες μας 16 προς 9 και μακρόστενες. [0:05:27] Και τα κινητά και ούτω καθεξής. [0:05:29] Επει-επειδή οι τηλεοράσεις τότε πήγαν να πά- φάνε την τέτοια από το σινεμά. [0:05:35] Αλλά μετά ψηφιοποιήθηκε και το σινεμά. Σταμάτησε να είναι φιλμ. [0:05:40] Ναι, αλλά κρατήσανε το μακρόστενο τέτοιο μέχρι και τώρα. [0:05:43] Format, ναι. [0:05:44] Ναι. Ε… Τότε βγαίνει και το IMAX, που ήταν η βασικά κάτι τύποι τη δεκαετία του 60 και λένε, τι χαζαμάρες είναι αυτές μάρκετινγκ. Άμα θέλουμε καλύτερη ποιότητα, να δώσουμε στον κόσμο καλύτερη ποιότητα. Οπότε πήγανε, πήρανε αυτό το φιλμ των 70 χιλιοστών, το αρχικό… και λένε, θα φτιάξουμε ταινίες σε αυτό, τετράγωνες, όπως… οι οποίες είναι πιο καλές γιατί γεμίζει καλύτερα το οπτικό πεδίο και κάθετα και οριζόντια. Ε… και με το φιλμ, τι… έχουν πε… την τεχνολογία τότε για τα φιλμ, η ποιότητα ήτανε φοβερή, ας πούμε, δηλαδή είναι… Λένε ότι το αντίστοιχο που λέμε, ξέρεις, 2K, 4K, το φιλμ έχει… [0:06:28] Είναι 8, 16, κάτι τέτοιο? [0:06:29] 16K, φίλε. Ε… [0:06:30] Ναι. Το δω κι εγώ αυτό. [0:06:32] Ε… Και έτσι γεννήθηκε το IMAX και για πολλά χρόνια ήτανε, για δεκαετίες μέχρι το 2000-2010, ήτανε… οι-οι-οι κανονικές ταινίες ήταν στο μακρόστενο και τα ντοκιμαντέρ, ξέρω εγώ, τα κάνανε με ειδικές κάμερες του IMAX. Ε… και το peak ήταν γύρω στο 2008, που υπήρχαν περίπου 300 σινεμά IMAX με τετράγωνες οθόνες. [0:06:59] Έλα ρε, και έκανε decline αυτό. Εγώ νόμιζα ότι τώρα γίνεται hype. [0:07:04] Λοιπόν, εδώ ερχόμαστε τώρα, θα φτάσουμε και στην Οδύσσεια του… Πώς όλα αυτά μετράνε. [0:07:10] Οκ, οκ. Έχουμε γράψει 7 λεπτά ήδη γι’ αυτό. Για σένα. [0:07:12] Υπάρχει reward, φίλε, 2 λεπτά ακόμα. [0:07:14] Οκ. [0:07:15] Ε… Εκεί στα 2000 περίπου, ένας από τους αρχικούς μηχανικούς του IMAX πέθανε και τους εξαγόρασε στην εταιρεία κάτι hedge funds εκεί, κάτι private equity και λένε, πώς θα βγάλουμε λεφτά; Να φέρουμε να δείχνουμε τις ταινίες τις εμπορικές στα IMAX. Ε… Και εγώ θυμάμαι, δηλαδή, τότε ήμουν Αμερική, πήγαινα έβρεπα το My- το Matrix το 3 και το Beowulf και αυτά σε οθόνες IMAX. Που ήταν τετράγωνες οθόνες, αλλά μακρόστενη ταινία μέσα. [0:07:44] Αλλά δεν ήταν γυρισμένο. Ήταν κρεμαρισμένο, δηλαδή. [0:07:47] Απλώς πάνω κάτω δεν είχε τίποτα, ήταν κενό. [0:07:50] Α, okay. Εντάξει, okay, κατάλαβα. [0:07:52] Και τι σκέφτονται τότε αυτοί; Λέει, αντί να φτιάχνουμε καινούργιες τετράγωνες οθόνες που ούτως ή άλλως δεν χρησιμοποιούνται στην κανονικές ταινίες. Απλώς να μεγαλώσουμε λίγο τις οθόνες των σινεμά, να τις κάνουμε λίγο πιο μεγάλες και μακρόστενες. Ε… και αυτό είναι το… η αίθουσα που είδες και εσύ, το… την Οδύσσεια. Αυτές είναι και δύο αίθουσες IMAX που έχουμε στην Ελλάδα. Ε… και υπάρχουνε 1800 τέτοιες περίπου. [0:08:25] Οκ. [0:08:25] Τις οποίες τις λένε και limax, γιατί είναι… είναι σαν ψεύτικο IMAX, δεν είναι το τετράγωνο. [0:08:33] Λέει laser IMAX, έλεγε, έγραφε, ξέρω εγώ. [0:08:35] Ναι, αυτό έχει να κάνει με τον προβολέα, ότι είναι ψηφιακός. Ε… και έχουνε μείνει σήμερα περίπου 55 τετράγωνες θέσεις IMAX, ε αίθουσες IMAX που παίζονται εμπορικές ταινίες τετράγωνο. Ε… οι περισσότερες στην Αμερική. Εκτός Αμερικής έχει 7. Είναι 2 στην Αυστραλία, 3 στην Ευρώπη, 2 στην Αγγλία. Μία στο Λονδίνο, εκεί το είδα κι εγώ στο… την ταινία. Και μια στο Μάντσεστερ, ναι. Εκεί είδα κι εγώ την Οδύσσεια. Οκ. Ε… και θα υπήρχαν πιο λίγες αίθουσες αν δεν ήταν ο Νόλαν που να τους πρήζει να… εγώ, λέει, θα τα γυρίζω με φιλμ και όχι ψηφιακά. Και… πήρανε, δηλαδή, σήκωσαν προτζέκτορες που δεν είχανε. Δεν του ήτανε στα… σε κάτι αποθήκες για να δείξουν την Οδύσσεια του Νόλαν. Εντάξει, και λογικ- και άμα φτιάχτουνε κι άλλες ταινίες, λογικά θα πάρει λίγο boost αυτό, οπότε μπορεί να… να ανοίξουνε περισσότερα. [0:09:40] Η Οδύσσεια ήταν η πρώτη ταινία που ήταν εξ’ ολοκλήρου σε IMAX. [0:09:44] Ναι. [0:09:45] Αν και τελικά… ντάξει, δεν… πειραίδευαν. [0:09:58] Ε, φου. [0:09:58] Ναι, δηλαδή άμα δεν στο πουν, αν έρθει ένας εξ’ εξωγήινους και πάνε και τον βάλουν να δίνει την Οδύσσεια, σιγά μην πει, όπα, αυτό είναι διαφορετικό, είναι μεγάλο. Δεν θα… [0:10:02] Έχω, έχω την ίδια άποψη που είχα και για το Oppenheimer, που είχαμε πει και στο podcast προ Περσί, ότι και, και αυτό ήταν ότι α, IMAX και μεγάλη οθόνη, αλλά είναι μια ταινία που απλώς συζητάνε. [0:10:12] Ναι. [0:10:12] Και η Οδύσσεια, εντάξει, έχει κάποια πλάνα, ρε παιδί μου, ωραία που είναι στη θάλασσα, αλλά… με ένα μεγάλο μέρος της ταινίας είναι απλώς άτομα να μιλάνε, και να βλέπω τον Matt Damon να… ξέρεις, την, την, την κάθε ίνα της φάτσας του, εντάξει, δεν… [0:10:30] Ναι, κατάλαβα τι λες. Ναι, μωρέ, ντάξει, ψιλο- καλό είναι, αλλά… ε… δεν είναι και ότι… αν μας ακούει κόσμος ότι δεν πάει να το δει επειδή δεν βρίσκει σε IMAX, απλά ας πάει να το δει. [0:10:44] Είχε ένα τύπο στο Reddit που πήγε από την Ινδία 8.000 χιλιόμετρα στο Λονδίνο, Ινδός, να δεις 70 χιλιοστά φιλμ των Οδύσσεια στο… [0:10:54] Καλά, εντάξει. [0:10:55] Αλλά… και γενικά είναι καλύτερες οι οθόνες πάντως, είναι πιο μεγάλες, οι προτζέκτορες είναι καλοί, οπότε τη βλέπεις όπου, όπως καλύτερα μπορείς. Το… [0:11:05] Ναι, εντάξει, εκτός άμα επενδύσουνε οι κινηματογράφοι και γεμίσουνε τέτοιες και μετά βγαίνουν κι άλλες ταινίες και γίνεται το mainstream, να το πω έτσι. [0:11:13] Είναι μόνο Nolan, μωρέ, δεν ξέρω, δεν έχει αρκετή ζήτηση. [0:11:16] Ε, ο ένας θα φέρει τον, κι αυτός ο… Dune μπορεί π.χ. το επόμενο να το γυρίσει όλο. [0:11:22] Μπορεί, αλλά δεν είναι, είναι 2… Αυτοί 2 είναι, άντε και κι ένας ακόμα. Ξέρετε, αυτό θέλει ειδικούς προτζέκτορες, θέλει… όταν σετάρεις την ταινία… [0:11:31] Κάμερες. [0:11:32] Πρέπει ο άλλος να ξέρει να περάσει το φιλμ, να το ρυθμίσει. [0:11:35] Μμμ. [0:11:36] Δεν φτιάχνουν τέτοιους προτζέκτορες, είναι… είναι hustle να ξέρω τι θα γίνει. [0:11:41] Η Marvel έτσι κι αλλιώς τα κάνει, είναι όλο CGI, οπότε δεν τη νοιάζει, δεν υπολογίστηκε τι το φτιάχνει. Όλη την ώρα. [0:11:46] Ναι, ναι, ναι. [0:11:48] Οπότε irrelevant. Οκ. Μάλιστα. [0:11:53] Αυτά. [0:11:54] Αυτό, φτάσαμε 12 λεπτά, οπότε πάμε στο στο επεισόδιο. [0:11:58] Πάμε στο ψητό, ναι. Φτάσαμε στο νούμερο ένα. [0:12:17] Εντάξει, ήτανε προφανές, νομίζω, όταν θα κάναμε την, τους πιο διάσημους επιστήμονες, ότι στο ένα θα ήταν ο Αλβέρτος, ο θείος. [0:12:26] Εννοείται, εννοείται. [0:12:27] Έχει κάνει transcend, που λέμε, τον ξέρει και η γιαγιά μου. Ε, και έχει γίνει και ξέρεις αυτό που άμα κάποιος κάνει κάτι έξυπνο ή κάτι τέτοιο, λες, α, είναι Αϊνστάιν αυτό, δηλαδή έχει γίνει επίθετο. [0:12:38] Ναι, έχει μείνει στην κουλτούρα, φίλε, είναι τόσο… ήτανε, ήτανε… πώς το λένε; Εκτός ότι ήταν καλός επιστήμονας σε αυτά, ε, πολλαπλασιάστηκε νομίζω με το ότι… έγινε αυτή η blockbuster μέτρηση, ότι το φως, ξέρεις, κάμπτεται από τον ήλιο. [0:13:01] Με τον Έντινγκτον την έκλειψη λέει, θα το πούμε, ναι. [0:13:02] Με τον Έντινγκτον, θα το πούμε αναλυτικά αυτό, συν ότι ο τύπος ήταν καρικατούρα η φάτσα του. Δηλαδή διάβαζα εδώ που λέγανε ότι… ε… λέει, είναι, έχει, έχει πρόσωπο για σκιτσογραφία ο Αϊνστάιν. [0:13:17] Οκ. [0:13:19] Και ξέρεις, όταν το βλέπεις, ρε παιδί μου, δεν είναι η στάνταρ φάτσα. Οι επιστήμονες της εποχής τότε, ξέρεις, οι Ασπρόμαυρο ήταν το κουστουμάκι, η χτενισμένη, ξέρεις, σινιέ, το κοντό μαλλί και σκάει. [0:13:29] Ναι, ναι, ναι. [0:13:30] Στάν εκεί με το… ξέρεις, το λευκό μαλλί, το ανάκατο, το μεγάλο εκεί. Και… ήταν ο συνδυασμός αυτών των τριών, δηλαδή, που… συν ότι εκθρόνισε τον Νεύτωνα, εντάξει, το… με εκείνη την ανακάλυψη. [0:13:49] Ναι, ήτανε και στην Αμερική πάνω που ανέβαινε και γινότανε global super power. Ε, μέτρα κι αυτό. Επίσης, ωραίο είναι η οικουμενικότητα του Αϊνστάιν, δηλαδή το ότι, πώς να το πω, ακόμα και στην Ελλάδα είναι γνωστός, που τι σχέση έχει η Ελλάδα, ξέρω γω, το 1915, ξέρω γω, με τον Αϊνστάιν. [0:14:07] Ναι. [0:14:08] Παλεύαμε εδώ πέρα με τους Τούρκους, αλλά… ε… αλλά ξέρεις, έμεινε στο, στα χρόνια αυτό. Και ξέρεις ποιο είναι το πιο ενδιαφέρον θέμα? [0:14:20] Τι εννοείς? [0:14:21] Ότι είναι και ένας επιστήμονας ο οποίος στην πραγματικότητα, εντάξει, ο μέσος άνθρωπος, ας πούμε και για την Ελλάδα, ξέρω ‘γω, δεν έχει καμία… τριβή. [0:14:28] Δεν έχει ιδέα τι έκανε, νομίζω. [0:14:30] Δεν έχει καμία τριβή, δεν είναι π.χ. [0:14:32] Δηλαδή ξέρει τον άνθρωπο χωρίς να δεν έχει ιδέα τι έκανε. [0:14:34] Ναι, π.χ. αυτό που λέγαμε στα προηγούμενα για τον Νεύτωνα, ο Νεύτωνας είναι αυτό που κάνεις στο σχολείο. [0:14:39] Μμμ. [0:14:41] Αυτά που είπε ο Αϊνστάιν δεν τα κάνεις στο σχολείο. Πρέπει να πας στο πανεπιστήμιο και μη σου πω, ξέρω γω, γενική σχετικότητα, μπορεί να μην κάνεις καν προπτυχιακό στην πραγματικότητα. Να είναι έτσι προς το τέλος, ξέρω γω, τελευταίο έτος, κανα επιλογή, πιστεύω, στα περισσότερα τμήματα φυσικής. [0:15:11] Ναι, εγώ νόμι-… [0:15:11] Δηλαδή εγώ προσωπικά γενική σχετικότητα που έχω κάνει, δεν μπορώ π.χ. να… να λύσω ασκήσεις γενικής σχετικότητας. Ε- ειδικά τώρα τα έχω ξεχάσει τελείως, αλλά… [0:15:14] Καλά, δεν λέμε να λύνεις ασκήσεις τώρα, αλλά… σαν έννοιες, κατά τη γνώμη μου, θα έπρεπε να υπάρχουνε στο σχολείο αυτά. Βέβαια, είναι λίγο μπέρδεμα, γιατί άμα έχεις συνηθίσει τα… τα Νευτώνια… [0:15:19] Μμμ… [0:15:19] Ε… αλλάζει πολύ η πραγματικότητα με αυτό και… δεν ξ- ναι, δεν ξέρω. [0:15:20] Και στην πραγματικότητα δεν έχει καμία επιρροή στην καθημερινή σου ζωή. Οπότε… πιο πολύ θα είναι μπερδευτικό. Δηλαδή, αν προσπαθήσεις τώρα να καταλάβεις… ε… πράγματα της καθημερινότητας με ειδική σχετικότητα, γενική σχετικότητα, ξέρω γω. Ε… [0:15:36] Ναι, οκ. [0:15:37] Ναι. [0:15:38] Οκ. [0:15:39] Αλλά… ενώ εντάξει, στην πραγματικότητα υπάρχουνε πράγματα που… που λειτουργούν με φυσική που ανακάλυψε, αλλά τέλος πάντων. [0:15:50] Ήθελα να πω ένα ακόμα εισαγωγικό εδώ, ότι… το 1999 το, το περιοδικό Time, ξέρεις, που βγάζει το, το Person of the Year. [0:16:01] Μμ. [0:16:02] Το ‘99 κάνανε, βγάλανε το, το Person of the Century. [0:16:07] Οκ. [0:16:08] Το πρόσωπο του αιώνα και ήταν ο Einstein. [0:16:10] Μμ. [0:16:11] Με τη δικαιολογ- με δικαιολογία, με τι, πώς… δικαιολογία, ναι, ότι… ο 20ος αιώνας ήταν ο χρόνος της επιστήμης, ήταν δηλαδή που… πάτησε η ανθρωπότητα και αναπτύχθηκε με βάση τεχνολογία και επιστήμη πάρα πολύ, αυτό έκανε define αυτόν τον αιώνα. Και ποιος καλύτερος από το να εκπροσωπήσει την επιστήμη του 20ου αιώνα από τον Αϊνστάιν? [0:16:37] Ναι, και λογικό, λογικό. Ναι. Ε… λοιπόν, τώρα ο Einstein γεννήθηκε το 1879, να τα πούμε αυτά, να έτσι για… [0:16:49] Μπράβο. [0:16:50] Εκεί στο στο Ουλμ. Ε… [0:16:52] Γε- Γερμανία, έτσι; Γερμανός το… [0:16:55] Τότε Γερμανία ήταν αυτό, τώρα δεν ξέρω τι είναι. Ε… [0:16:58] Απ’ ό,τι είδα Γερμανία, μετά πήγε η Ελβετία, πήρε την υπηκοότητα, πήγε Αμερική, πήρε και εκεί υπηκοότητα αμερικάνικη μετά και έζησε και πέθανε εκεί, χοντρικά. [0:17:08] Στην Αμερική, ναι, εδώ στο Πρίνστον, κοντά σε μένα, στο στο Νιου Τζέρσεϊ νομίζω. [0:17:12] Μμμ. [0:17:13] Εμ, λοιπόν, είχε ο πατέρας του ήταν ο Ερμάν, Χέρμαν, και η μάνα του μια Παουλίνα, κάπως έτσι λεγότανε. Εμ, είχε ο πατέρας του είχε εταιρεία μαζί με το θείο του, έτσι με ηλεκτρολογικά πράγματα και… τέτοια engineering, electrical engineering, τέλος πάντων, της εποχής, της εποχής εκείνης. [0:17:41] Ναι, ναι. Είχε τρόπος electrical engineering. Ε, ξέρεις, ο Ενστάιν είχε περίπου δέκα πατέντες, εκτός από όλα τα paper, που τα έκανε κυρίως στην Αμερική. [0:17:50] Αυτά είναι από τότε που δούλευε, μάλλον. [0:17:53] Και ήταν, ήταν όχι οι πατέντες που έγραψε αυτός στην Αμερική, και ήταν όλες για ηλεκτρολογικό πηνίο, τέτοια. [0:18:01] Ναι, ναι, είχε επιρροή από το… ε, πώς το λένε, από το… τον πατέρα του και τον θείο του, που δούλευε εκεί πέρα. Ε… σπούδασε… ουσιαστικά, κύριος σπούδασε στην ε… πώς το λένε, στην Ελβετία, εκεί στη Ζυρίχη. Φυσική και μαθηματικά. [0:18:24] Μμμ. [0:18:26] Και τελείωσε το 1900 τις σπουδές του και έμεινε άνεργος. Και τελικά το 1902, λέει, του βρήκε ένας φίλος του πατέρα του δουλειά στο γραφείο Πατεντών στη Βέρνη. [0:18:39] Μμμ. [0:18:40] Σαν ε… τεχνικό προσωπικό που ουσιαστικά κοίταγε… ε… ας το πούμε πατέντες που κατέθεταν διάφοροι, ε, και έκανε review, ξέρω ‘γω, τις πατέντες, αυτό. [0:18:53] Μμμ. [0:18:54] Ε, εκεί πήγε αυτό που είπα, το 1900… 2, ε, κι έκατσε εκεί πέρα περίπου 7-8 χρόνια. [0:19:04] Μμμ. [0:19:05] Ε, ενδιάμεσα είναι και το, η χρονιά αυτό το 1905. Αυτό μας λέει το πώς ο Πέτρος ναυαρχιόταν εκεί πέρα, δηλαδή για να κάτσει να… ανακαλύψει όλο το σύμπαν από μόνος του. Πέρασα τέρμα μάζα του παρελτά. Ναι. Ε… και μετά… ουσιαστικά από το 1909 και μετά… [0:19:27] Μμμ. [0:19:28] Μπήκε στον ακαδημαϊκό χώρο, πήγε στη Ζυρίχη, πήγε στην Πράγα, μετά Βερολίνο, μετά έφυγε από τη Γερμανία, θα τα πούμε αυτά. [0:19:36] Μμμ. [0:19:37] Ε… ουσιαστικά όλο το… το το 90%, το πιο σημαντικό, γίνεται μέχρι το 33, που φεύγει απ’ τη Γερμανία λόγω τη… των ναζί. Οπότε από εκεί από το 1000… [0:19:52] Ναι, αλλά η Αμερική δεν έκανε τίποτα. Πήγε για σύνταξη στο… σε celebrity. Εκεί εντάξει, έκανε συνεντεύξεις, αυτά, γράμματα στο Roosevelt, τίποτα, πάρτι. [0:20:05] Και ουσιαστικά εκεί, από το 1902 που πήγε στο γραφείο Πατεντών μέχρι το 1933. Και εντάξει, δεν είναι και λίγος χρόνος, είναι 30 χρόνια, έτσι? [0:20:12] Ναι. [0:20:12] Ε… Εκεί ήτανε όλο το… Που-που τα έκανε όλα, που ήταν από το ένα τμήμα, πανεπιστήμιο και λοιπά, ε, στο άλλο. Ε… Θα πούμε μετά στο τέλος για το τι έγινε, αφού πήγε στην Αμερική. Οπότε… [0:20:17] Ναι, ας πούμε τα, τα core πρώτα. [0:20:18] Πάμε να πιάσουμε τα core, ναι. [0:20:19] Να, να πω κάτι για το 1905, τη χρονιά αυτή που έβγαλε τα 3 paper. [0:20:30] Ναι. [0:20:31] Κ- ξέρε- κάτι που… ε- έκανε και κάτι ακόμα το 1905, το οποίο έχει περάσει στα μ- ψηλά γράμματα. [0:20:49] Το… το ε με το m c squared κι αυτό το τέλειο. [0:20:52] Αυτό είναι μέσα στα 3, ναι. [0:20:53] Α, εντάξει. [0:20:54] Ε- είναι κάτι που δεν ήξερα, φίλε, για τον Αϊνστάιν μέχρι που διάβασα για αυτό το επεισόδιο. [0:20:59] Οκ. [0:21:01] Ξέρεις ότι ο Αϊνστάιν είχε… πάρει δακτορικό. Ακριβό! Ο Γιώργος, παιδιά, συννεφιάζει, λέει, τι? [0:21:11] Αυτό δεν το ήξερα. [0:21:12] Λοιπόν, η- είχε- είχε κάνει δακτορικό, το οποίο το κατέθεσε το 1905, την ίδια χρονιά με τα 3 paper, το οποίο ήτανε για την, τον υπολογισμό του μεγέθους, πόσο μεγάλα είναι τα μόρια με βάση τη ροή. [0:21:26] Α, με το brown motion αυτό? [0:21:28] Ναι, ναι, λίγο σχετικό με αυτό, λίγο σχετικό με αυτό. [0:21:30] Οκ. Εμ. [0:21:34] Οπότε μπορεί το paper να ήταν γι’ αυτό, να ήταν το paper που για να βγάλει το διδακτορικό. [0:21:39] Ήταν λίγο διαφορετικό το, το… ε… οπότε να σταθούμε λίγο σε αυτά τα 3 paper, το… Ε… Και μετά θέλω να πω τι έκανε απ’ το… την πενταετία, που ήταν η συνέχεια, πώς πήγε προς τη γενική σχετικότητα. Ε… Το πιο εύκολο, εντάξει, ήτανε για την κίνηση Brown, ε… το το πιο απλό, το οποίο τότε… ε, ακόμα δεν ξέρανε αν υπάρχουν τα μόρια και είναι αληθινά. [0:22:14] Σωστό. [0:22:15] Ε, γιατί βλέπανε, ας πούμε, ότι, ξέρεις, διαχύονται κάποια πράγματα, έτσι, πάνω από δω, από κει, αλλά δεν ξέρανε αν τα, δηλαδή πολλοί λέγανε ότι δεν… ε, δε- δε- δεν υπάρχουν αυτά τα πράγματα. Ε… και αυτό που έχω να συζητάνε σε αυτό το paper είναι ότι η κίνηση Brown ήταν γνωστή, είναι, είναι η κίνηση που είχε ένα, ας πούμε, ένα τυχαίο μόριο. Μάλλον… Το, η διαδρομή επακολουθεί σε ένα υγρό, ας πούμε, αν βάλεις ένα κομμάτι μέσα, ε… ένα χρώμα, ξέρω εγώ, και έδειξε ότι αν υποθέσουμε ότι υπάρχουνε μόρια, μπόρεσε και ερμήνευσε την κίνηση αυτή η Μπράουν. [0:22:59] Ότι συγκρούονται αυτά μεταξύ τους και… [0:23:02] Ναι, οπότε ήτανε… ξ- ξέρεις, σκεφτόμουνα την αναλογία με… στη μοντέρνα εποχή. Αυτό δεν ήταν πείραμα, έτσι; Ήταν θεωρία. Σήμερα κάτι αντίστοιχο ίσως είναι το… το μάλτιβερς, τα πολυσύμπαντα. Ξέρεις, είναι μια θεωρία που… ξέρεις, ότι υπάρχουνε και άλλα σύμπαντα από το δικό μας, αλλά… ξέρεις, δεν τα έχουν μετρήσει ποτέ. Ε… αλλά υπάρχουνε θε- θεωρίες ότι, ξέρεις, αν υπάρχουνε κι άλλα σύμπαντα, ξέρω γω, θα παρατηρήσουμε αυτό, αυτό κι αυτό στο δικό μας το σύμπαν. Κάπως έτσι ήταν και αυτό το αντίστοιχο τότε του Αϊνστάιν, ότι εντάξει, υπήρχανε κάποιες μετρήσεις, προσπάθησε να τις εξηγήσει με αυτή την… υπόθεση, ότι υπήρχανε μόρια. Τελικά βγήκε γνωστή. Αλλά οι περισσό- αλλά πολλοί δεν πίστευαν ότι είναι πραγματικά τα άτομα και τα μόρια, γιατί δεν είχανε μετρηθεί ούτε στα μικροσκόπια, τίποτα. [0:24:00] Είναι και στην αρχή της και η κβαντική. Ουσιαστικά την κβαντική τη θεμελιώνει πιο πολύ με το με το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο. [0:24:07] Αλλά, αλλά αυτό το είδε ένας τύπος μετά, ο Πέριν, ο οποίος πήγε μετά και έκανε μετρήσεις σωστές και εκεί απέδειξε πειραματικά το 1908, τρία χρόνια μετά το paper, ότι τα μόρια υπάρχουνε και πήρε Νόμπελ, ο… όχι ο Αϊνστάιν, ο Περίν. Okay. [0:24:28] Δηλαδή φαντάσου τον γκαντεμιά του Αϊνστάιν, έβγαλε αυτό το paper και… πήρε ο άλλος Νόμπελ. Ναι, περίεργο που… που δεν το πήρε και ο Αϊνστάιν. Ίσως τότε θα δίνανε σε έναν, επειδή ήταν στην αρχή ακόμα το… τα Νόμπελ. [0:24:45] Οπότε αυτό είναι το πρώτο paper. Το δεύτερο paper ήτανε για το φωτολεκτικό φαινόμενο, το οποίο πήρε και το Νόμπελ τελικά. Ήταν αυτή η ιδέα ότι, ξέρεις, είχαν παρατηρήσει ότι αν ξέρεις, όταν ρίχνεις φως σε ένα μέταλλο, ξέρω εγώ, παράγεται κάποιο ρεύμα, αλλά το ρεύμα δεν εξαρτάται από το πόσο ισχυρό είναι το φως, αλλά εξαρτόταν από τη συχνότητά του, το οποίο ήταν πολύ περίεργο. Και η απάντηση του Αϊνστάιν σε αυτό ήτανε φωτόνια. Δηλαδή εφηύρε τα φωτόνια σε αυτό το paper και λέει ότι το… [0:25:19] Που δεν υπήρχε η λέξη τότε φωτόνια. Η λέξη… Τι- ήταν η κουάντα. [0:25:24] Τη δεκαετία του 20 σαν φωτόνια, αλλά αυτό που περιέγραψε ήταν ουσιαστικά κβάντα φωτός, ξέρω γω, που έχει το καθένα ενέργεια δικιά του, αλλάζουν τη συχνότητα. Τέλειο, ρε παιδί μου, όλο. Ε… Όπως και με την κίνηση Μπράουν, και αυτό ήτανε πολύ μπροστά από την εποχή του, ακόμα και ο Πλάνκ, ο Πλάνκ, φίλε, που είχε πει ότι… Α, μπορώ να ερμηνεύσω το μελάν σώμα άμα έχω διακριτά τέτοια. Ήταν εναντίον και ο Μπορ. Λένε τι, τι χαζαμάρες είναι αυτές, εντάξει, είπαμε… Ο φίλος μου ο Πλάνκ θεωρητικά είπε λίγο ότι α, μαθηματικά αν το κάνω αυτό μπορώ να ερμηνεύσω το μελάν σώμα, εσύ μας, εσύ μας λες εδώ ότι αυτά είναι πραγματικά πράγματα και φωτόνια και το φως είναι κύμα, τι μα- τι μας λες ρε φίλε εδώ το… [0:25:48] Ότι είναι σωματίδιο, κύμα ήτανε. Το established ήταν ότι ήταν κύμα. [0:26:10] Ναι, ναι, νόμιζα ότι είναι κύμα, ναι. Στη μαζεστροφός είναι σωματίδιο, εντάξει, το το το μπιπ και ψόφησε, που λένε. Δηλαδή τον κοροϊδεύανε, δεν τον πήρε κανείς στα σοβαρά γι’ αυτό το πράγμα. Ε, αλλά όπως και με την κίνηση Μπράουν, πάλι μελλοντικά δεκαετία του 10, 1910 μετρήθηκε και βγήκε σωστός και πήρε και το Νόμπελ για αυτό. Και αυτή ήταν η μεγάλη του, νομίζω, ότι… γιατί τον σεβόντουσαν τόσο πολύ. Έβγαλε αυτά τα τρία κουλά paper. [0:26:54] Έχει μείνει άλλο ένα. [0:26:55] Ναι, θα το πούμε, εντάξει, το βασικό για τη σχετικότητα, αλλά και τα τρία ήταν κουλά, φαινόντουσαν τότε ότι είναι… απίθανο, αλλά μετά βγήκανε πειραματικά όλα σωστά. Εεε… Να πούμε ότι το 21 το πήρε το Νόμπελ. Εεε… Και… [0:27:16] Το-το οποίο, για την ακρίβεια, όσοι μας ακούσανε τη… τα επεισόδια του Νόμπελ την προ- τη σεζόν θα το θυμούνται. Τη χρονιά 1921 δεν δώσαν το Νόμπελ σε κανέναν, γιατί λένε δεν ήταν κανένας καλός. Υπ- υπάρχει αυτό το δικαίωμα. Εε, τους βρίσανε και το 22 δώσανε και το Νόμπελ του 22 και για το 21 στον Αϊνστάιν. Αλλά το πήρε μια χρονιά μετά και έδωσε διάλεξη του 23, η οποία όμως αντί να την κάνει για το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, το έκανε για τη θεωρία της σχετικότητας. Ε, τους αγνόησε παντελώς το… [0:27:53] Ναι, βέβαια, να… από ό,τι θυμάμαι, από τα… η σεζόν εκείνη με τα Νόμπελ, τα-τα πρώτα Νόμπελ ήταν, ήτανε και πολλά που ήταν και τελείως τεχνικά πράγματα. [0:28:03] Ναι, ναι, ναι. [0:28:04] Οπότε τώρα τη φωτεινιακά φαινόμενα και τέτοια πράγματα. Ήτανε και ο λόγος και η γενική σχετικότητα που δεν πήρε Νόμπελ ήταν ότι το ήταν σχεδόν επιστήμων και φαντασία τότε, οπότε… [0:28:14] Ναι, θα πάμε τώρα στο στο paper της σχετικότητας, αλλά ο λόγος που δεν το πήρε είναι ότι ήταν ακόμα πιο κουλό απ’ τα άλλα δύο. Δηλαδή δεν… [0:28:23] Ναι. Γι’ αυτό είπα ότι είναι… [0:28:25] Βγήκε τελικά σωστό, αλλά τότε ήταν σε φάση, ρε φίλε, αλλά εντάξει, ωραίες ιδέες, αλλά δεν ξέρουμε αν αυτά είναι μπαρούφες ή όχι. Ε… οπότε το τρίτο paper είναι αυτό που… ε- έχει και το μεγάλη, τη μεγαλύτερη επίδραση από όλα, τελικά, για τη θεωρία της σχετικότητας. Ε… η οποία βασικά είναι το paper που εκθρόνισε το Νεύτωνα. Δηλαδή, αν αποδεχθείς αυτά που λέει εκεί, ε… ο Νεύτωνας είναι λάθος και έχεις μια θεωρεία καινούρια. [0:29:00] Μμ. Και, και αν πούμε τι εννοούμε με αυτό, ότι σύμφωνα με τον Νεύτωνα, ο χώρος και ο χρόνος είναι πράγματα που δεν τα αγγίζουμε, είναι, είναι σταθερά, δεν μεταβάλλονται με κανένα τρόπο, και ο Αϊνστάιν είναι το, το, η λογική ιδέα είναι ότι, okay, τι θα γίνει άμα ανέβω πάνω σε ένα φωτόνιο και ταξιδέψω μαζί του. [0:29:20] Να. [0:29:20] Τι γίνεται; Και κάπως έτσι ήρθε η ιδέα ότι τελικά μήπως αντί όπως είχα μάθει στο γυμνάσιο ότι η ταχύτητα είναι η θέση προς το χρόνο, τι γίνεται άμα κρατήσω αυτά τα δύο, το όχι το η θέση ή το χρόνο σταθερά, το χώρο και το χρόνο, αλλά κρατήσω την ταχύτητα του φωτός σταθερή. Μπράβο. [0:29:40] Άρα τα άλλα δύο πρέπει να αλλάζουν. [0:29:42] Ναι, ο Νεύτωνας δεν είχε απόλυτη ταχύτητα, όλες οι ταχύτητες ήταν σχετικές, ξέρεις, άμα πας… ξέρεις, απέναντι με κάποιον άλλον και δύο με 50 χιλιόμετρα την ώρα, θα συγκρουστείτε στα 100. Ο… ο… ο Αϊνστάιν είπε ότι υπάρχει μια απόλυτη ταχύτητα, ένα όριο που δεν πάει, δεν μπορεί να πάει τίποτα πιο γρήγορα και ότι είναι… και ότι το φως συγκεκριμένα κινείται πάντα με αυτή την ταχύτητα, άσχετα πώς κινούμαστε εμείς. Έψαξα και λίγο να δω για… από πού προήλθε αυτό το πράγμα. [0:30:15] Η ταχύτητα του φωτός? [0:30:17] Ότι να το βάλεις σταθερό, ρε παιδί μου, γιατί… εεε. [0:30:20] Γιατί ουσιαστικά με αυτό που σου λέω, άμα πάρεις το λόγο χώρος προς χρόνος και τον κρατήσεις σταθερό, πρέπει να αλλάζουν τα άλλα δύο. [0:30:28] Ναι. [0:30:29] Εννοώ. [0:30:31] Ένα ακόμα ήταν ότι υπήρχαν εξώσεις του Μάξουελ από το 1860, οι οποίες είχαν μέσα την ταχύτητα των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, την ταχύτητα του φωτός, οι οποίες όμως ήταν μια σταθερή ταχύτητα. Δεν υπήρχε μέσα. [0:30:48] Ήταν μια σταθερά της φυσικής, να το πούμε καλύτερα. [0:30:50] Ναι, και δεν έβγαζε νόημα και το… γι’ αυτό λέγαν ότι υπάρχει ο αιθέρας και ότι η ταχύτητα αυτή είναι σε σχέση με τον αιθέρα, αλλά όταν τα έγραφε ο Ενστάιν αυτά, έβγαλε το paper, υπήρχε αυτό το πείραμα Μις Μάικελσον Μόρλι που έλεγε ότι ο αιθέρας μάλλον δεν υπάρχει. Οπότε είχε κάποιες πειραματικές ενδείξεις από εκεί. Ε… και το άλλο που ήταν η ωραία ιδε-η ιδέα του, σκεφτότουν ότι σκεφτό- ε, σκέφτηκε το εξής, αυτό λέει, το έκανα 16 χρονών, ότι αν είμαι, λέει, και κυνηγάω ε, μια δέσμη φωτός ή ένα φωτόνιο και πες ότι καταφέρω να φτάσω την ταχύτητά του, δηλαδή να πηγαίνουμε και οι δύο με την ταχύτητα του φωτός, τότε το ηλεκτρομαγνητικό κύμα, αυτό το φως, όπως περιγράφατε, θα είναι στατικό, γιατί θα πηγαίνουμε… [0:31:30] Θα έχουμε την ίδια ταχύτητα. [0:31:42] Ξέρεις, αυτά τα ημιτονικά πάνω κάτω. Αλλά οι εξισώσεις του Μάξουελ δεν επιτρέπουνε στατικό κύμα, δεν υπάρχει αυτή η λύση, είναι απλώς μηδέν. Οπότε λέει, άρα πώς θα γίνει αυτό, να μην υπάρχει στατικό κύμα; Ο μόνος τρόπος είναι να μην μπορούμε ποτέ να φτάσουμε την ταχύτητα του φωτός. [0:32:03] Ή αντίστοιχα, ο πιο επιστημονικός τρόπος να το πεις αυτό είναι ότι η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή για οποιοδήποτε παρατηρητή. [0:32:11] Μπράβο, ναι, ναι. [0:32:12] Έτσι είναι η… [0:32:13] Και όλα αυτά τα ξέρανε, δεν ήταν ο μόνος ο Einstein αυτό. Αυτό που έκανε διαφορετικό ήταν ότι, οκ, αντί να βάλω ταχύτητα, να προσπαθήσω να αποδείξω ότι η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή και να υπολογισμούς και θέρες, ας ξεκινήσω με αξίωμα ότι η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή και να δω τι προκύπτει από όλα αυτά. [0:32:35] Τι βγάζει? [0:32:36] Και από εκεί έβγαλε ότι, ξέρεις, τα… το… ο χρόνος διαστέλλεται, τα μεγέθη, τα μήκη συρρικνώνονται, η ταχύ… το… ενέργεια είναι μάζα, ταχύτητα φωτός το τετράγωνο και αυτό από εκεί μέσα βγαίνει. Όλα, όλα. [0:32:52] Επίσης, βασικό χαρακτηριστικό είναι ότι μέχρι τότε, ε… όταν είχαμε ταχύτητες, τις προσθέταμε αυτό που λέγανε μετασχηματισμοί του Γαλιλαίου, επειδή ήταν από τότε, βασικά από το Γαλιλαίο, και ουσιαστικά έπρεπε να χρησιμοποιήσει ένα άλλο εργαλείο που είναι οι μετασχηματισμοί Λόρεντς από τον γνωστό Λόρεντς, όσοι το γνωρίζουνε. [0:33:11] Τα οποία τα είχε κάνει ο Λόρεντς, αλλά τα είχε κάνει σαν αποτέλεσμα ότι η ταχεία του φωτός είναι, δεν πιστεύαν, ας πούμε, ότι τα μήκη συρρικνώνονται. Για, για αλήθεια. [0:33:22] Ναι, ναι. Ήτανε πιο πολύ κι αυτό ένας μαθηματισμός, μαθηματικός ήτανε. [0:33:26] Ναι, ναι. [0:33:27] Που το χρησιμοποίησε. Που η αλήθεια είναι ότι έχει πολύ ενδιαφέρον να είναι σαν, γιατί χρησιμοποίησε πολλά μαθηματικά άλλων ον, που ήτανε άχρηστα σε εισαγωγικά μέχρι τότε. Θα το δούμε και μετά. Εεε. [0:33:39] Και, και να τονίσουμε εδώ πάλι ότι και το paper αυτό και για 20 χρόνια μετά, δεν είχαν αποδειχθεί αυτά τα πράγματα. Ήτανε θεωρία, θεωρία. Εεεεεε, μω- [0:33:50] Είναι και δύσκολο, γιατί πάντα εκεί πέφτεις στο ότι πρέπει να πας σε μεγάλες ταχύτητες και εκεί και μετά είναι και… Μόνο… [0:33:57] πρακτικό το πρόβλημα. [0:33:58] Μπράβο, μόνο όταν ξεκινήσαν οι επιταχυντές, που είναι δεκαετία 20 και 30 και 40, να επιταχύνουν τα σωματίδια σε αυτές τις ταχύτητες… αρχίσανε να κάνουν τις σχετικές μετρήσεις και λένε, α, τελικά η σχετικότητα μάλλον δουλεύει, checks out, ξέρω εγώ το… [0:34:17] Μμμ. [0:34:17] Αλλά πήρε, δεν ήταν μια στιγμή η ειδική θεώρηση της σχετικότητας, ήταν, πήρε δεκαετίες. Σε αντίθεση με τη γενική σχετικότητα που ήταν εεε μια συγκεκριμένη στιγμή το 1919. Εεε, ναι, το 19 ήταν… του… [0:34:39] Το, το δεκαπεν- το 19 έγινε η επιβεβαίωση, το 15 βγήκε το paper. [0:34:43] Μπράβο. Ε… ήθελα να πω λίγο πώς, τι έκανε ο Ερνστάν εκείνη τη δεκαετία, από το 1905 μέχρι το 15, του πήρε 10 χρόνια να… [0:34:50] Ναι, ουσιαστικά είναι η μετάβαση από την ειδική σχετικότητα στη… [0:34:54] Μπράβο. [0:34:54] γενική σχετικότητα. [0:34:57] Ε… το 1907 έβγαλε ένα paper που είναι επιτάχυνση στην ειδική σχετικότητα. Η ειδική σχετικότητα γενικά δεν είχε… επιταχύνσεις και τέτοια, ήτανε πιο πολύ σταθερές ταχύτητες. Ε… αλλά έβγαλε ένα πρώτο paper, προσπάθησε να την επεκτείνει σε αυτό το paper το 1907. Ε… εκεί είχε και την ιδέα ότι… το βαρυτικό πεδίο, δηλαδή ο- και… αν επιταχύνεσαι, αν πέφτεις προς τα κάτω… [0:35:25] Είναι το ίδιο πράγμα. [0:35:27] Ε… δεν έχει διαφορά. Ναι, που είναι, που είναι το, το bedrock, ας πούμε, η βάση της γενικής θεωρίας της σχετικότητας. Ε, στο ίδιο αυτό paper του 1907 βγάζει ότι, ε, βαρυτι- για τη βαρυτική διαστολή χρόνου, ότι αν είσαι κοντά σε… ε, βαρυτικό πεδίο, ο χρόνος κυλάει πιο αργά. Ε, εκεί έβγαλε και τη, τους βαρυτικούς φακούς. Αυτό, ότι ξέρεις, οι γαλαξίες που βλέπουμε που το φως από πίσω είναι, ε, δρα σαν φακή, σαν φακός η βαρύτητα. Ε, και το redshift το βαρυτικό, το οποίο είναι το μετά το όπισθεν προς το ερυθρό, αλλά λόγω της βαρύτητας τώρα. Ε, το 1911 κάνει την πρώτη εκτίμηση για το, μια ακτίνα φωτός που περνάει δίπλα από τον Ήλιο, γιατί μόνο ο Ήλιος ήταν τότε ένα μεγάλο σώμα, πόσο πολύ θα παρεκτρεπόταν λόγω της βαρύτητας. Ε… και βγάζει αυτό πάλι ένα paper, δεν ήταν ο τύπος… ε… πειραματικός και το δίνει σε κάτι άλλο και λέει, παιδιά, ορίστε, υπολογίζω τόσες μοίρες, ξέρω εγώ, μηδ- ε… 0,8, νομίζω, λεπτά της μοίρας, ε… ένα άστρο που το φως περνάει γύρω από τον Ήλιο, ξυστά, θα έχει μετατοπιστεί, επειδή ο Ήλιος έλκει το φως. Ε… και ξεκινάνε τότε να προσπαθούν να το μετρήσουν, το 1911 αυτό, πριν ολοκληρώσει τη θεωρία. Η… εκτίμηση αυτή που έκανε ο Αϊνστάιν τότε ήταν λάθος. Δεν είχε ολοκληρώσει τη θεωρία, δεν ήτανε σωστό το νούμερο και αν είχανε επιτύχει οι προσπάθειες να μετρήσουνε με ολικές εκλείψεις ηλίου, μόνο τότε γινότανε, τη… το φως αυτό, το πόσο μετατοπίζεται, θα είχε βγει λάθος ο Αϊνστάιν και δεν ξέρω πού θα ήμασταν τώρα. Ε… Έγινε… πρώτη φορά απόπειρα στην ολική έκλειψη του 1912 στη Βραζιλία. Πήγε ένα γκρουπ εκεί απ’ το… Αστεροσκοπείο, το Παρατηρητήριο, το Λικ. Έβρεχε καρέκλες, δεν είδανε τίποτα. [0:37:06] Οκ. [0:37:33] Ε… 2 χρόνια μετά, το ίδιο γκρουπ στέλνει στη Ρωσία. Ε… ήταν λίγο δύσκολα και τα πράγματα, ξεκινούσε ο 1ος παγκόσμιος, πάλι είχε σύννεφα. Πάλι δεν μετρήσαν τίποτα. Ξεκινάει ο 1ος παγκόσμιος πόλεμος κομμένα όλα αυτά, ξέρεις, τα ταξίδια, τα ερευνητικά. Το 15 ο Αϊνστάιν βγάζει την πλήρη θεωρία της, της γενικής σχετικότητας. [0:38:23] Με τις εξαιρέσεις πεδίου. [0:38:24] Μπράβο, και εκεί βγάζει και το σωστό νούμερο, που ήταν 1,7, το διπλάσιο από όσο είχε πριν. Ε, το οποίο τελικά το 1919 ο Έντιγκτον, που ήταν, ξέρεις, πολύ μεγάλος Άγγλος αστρονόμος και αστροφυσικός. Ο, ο Έντιγκτον ήταν αυτός που είπε ότι η, η ενέργεια του ήλιου είναι από σύντηξη. Ε, έδωσε ο πρώτος την ιδέα, όχι τους υπολογισμούς που έκανε μετά ο Μπέθε, που λέγαμε, αλλά που, που είπε ότι η πηγή ενέργειας του ήλιου είναι η σύντηξη του υδρογόνου. [0:39:03] Ναι, γι’ αυτό σε κάνοντας την προφητική έχει πάρει και όνομα το Έντιγκτον, ratio, ο λόγος Έντιγκτον, που είναι… [0:39:09] Α, ναι. Όχι, αυτό δεν το ήξερα. [0:39:11] Ε, είναι ουσιαστικά σου, είναι ένα όριο, ε, μαθηματικό, το πόσο πολύ μπορεί να λάμπει μια αστροφυσική πηγή, να το πω έτσι. [0:39:22] Μμμ, ε… [0:39:24] Η λαμπρότητα ένδεικτων και ο λόγος ένδεικτων. [0:39:28] Οπότε τελειώνει τη γενική σχετικότητα το 15. Εκεί ερμη- το- το κουλό με αυτή τη θεωρία της γενικής συσχετιμότητας είναι ότι δεν υπήρχε ανάγκη να υπάρχει αυτή η θεωρία. Δηλαδή την έβγαλε ο Αϊνστάιν από μόνος του, επεκτείνον- εκτείνοντας λογικά την ειδική θεωρία της σχετικότητας. Ε… το μόνο που υπήρχε ήταν αυτό, η μετατόπιση του περιηλίου του Ερμή. [0:39:53] Μμμ. [0:39:55] Αυτό ήτανε, για όσους δεν ξέρουνε, που είναι έλλειψη ο Ερ- η κίνηση του Ερμή γύρω από τον Ήλιο. Ουσιαστικά αυτή η έλλειψη περιστρέφεται με τα χρόνια. Αυτό είχε μετρηθεί, ήταν μικρό το φαινόμενο, αλλά… κατά τα άλλα ο Νεύτωνας δούλευε τέλεια, δεν υπήρχε πρόβλημα. Σε σε μεγάλη αντίθεση με την κβαντική φυσική, που υπήρχανε ένα σωρό προβλήματα που δεν μπορούσαν να ερμηνεύσουνε τότε. [0:40:19] Ναι. Ε, είχε βέβαια 2, 2 πραγματάκια ο Νεύτωνας, που… ε… το ένα ήταν ότι… ποτέ δεν προσπάθησε να εξηγήσει γιατί συμβαίνει αυτό. Δηλαδή, ήτανε [0:40:32] Ναι. [0:40:32] κάπως ad hoc η βαρύτητα. Είναι μια δύναμη που λειτουργεί ακαριαία από απόσταση και έλκει τα σώματα. Αλλά γιατί γίνεται αυτό, δεν ε- δεν ξέρουμε, γιατί ούτε βαρυτικό φορτίο υπήρχε και υπάρχει, ούτε… βαρυτικά κύματα, σύμφωνα με τον Νεύτωνα, υπάρχουνε. Ενώ στην αντίστοιχη περίοδο στο Μάξουελ με τον ηλεκτρομαγνητισμό τα είχαμε βρει όλα. [0:40:55] Μμμ. [0:40:55] Δούλευε, πήγαινε τρένο. Ε, και το άλλο, το βασικό, είναι τι συμβαίνει άμα… εξαφανίσει τον ήλιο. Ακαριαία. Τι θα κάνουνε? [0:41:02] Α, ναι. [0:41:03] Τι θα κάνουν οι πλανήτες, ξέρω ‘γω, πού θα πάνε? [0:41:06] Στην πραγματικότητα στη Γη δεν θα πάρουμε χαμπάρι για 8 λεπτά. [0:41:10] Α, ναι. Εεε… ναι, οπότε είμαστε στο 15, ναι, βγάζει τις εξίωση πεδίου. [0:41:16] Ναι, ερμηνεύει το περίλειο του Ερμή, τη μετατόπιση, αλλά πάλι κανείς δεν ασχολείται γιατί είναι ένα μικρό και… Ρε παιδί μου, δεν, κανείς δεν σκεφτόταν ότι μπορούσε να εκθρονίσει τον Νεύτωνα, ο οποίος για ξέρεις, 300 χρόνια βασίλευε η θεωρία του. Εμ, και φτάνουμε το 1919, ε… 29 Μαΐου είναι η ολική έκλειψη που ο Έντιγκτον και ένα άλλο γκρουπ σε δύο σημεία, ε, μια αποστολή μετράνε, είχε καλό καιρό τότε. Ε… παίρνει κάποιους μήνες να αναλύσουν τα δεδομένα, να κάνουν τις μετρήσεις. Ε… γυρνάνε πίσω στο Λονδίνο, στην Αγγλία γίνεται η ανακοίνωση σε… σε αυτό το Royal Society, ε… που έχουμε αναφέρει κατά καιρούς, είκοσι, ε… 6 Νοεμβρίου του 2000, του 1919. Και με το που σκάει αυτό, ρε παιδί μου, είναι… γίνεται viral, είναι το αντίστοιχο. Δηλαδή την άλλη μέρα, ξέρεις, πρωτοσέλιδα σε εφημερίδες, ε… ο… και σε popular εφημερίδες, ξέρεις, ο Νεύτωνας εκθρονίστηκε και ο Αϊνστάιν ξαφνικά γίνεται celebrity απ’ το μηδέν που δεν ήξερε κανείς, εκτός των επιστημόνων. Γιατί με ένα τόσο cool πείραμα, και είναι κάτι που το καταλαβαίνουμε όλοι, ρε παιδί μου, αυτό, ξέρεις, το το setup και έκλειψη cool και ο ήλιος και το φως απ’ το άστρο δίπλα, ε… ερμήνευσε, επαλήθευσε τη θεωρία του και εκφώνησε τον Νεύτωνα. Όλα αυτά σε μια μέρα γίνανε. Και ξαφνικά ο Αϊνστάν γίνεται celebrity. Και πριν το πιάσουν… [0:42:01] Και εκεί είναι που τον αρχίζουν και τον μπαίνουν στα σοβαρά και εντάξει, [0:42:03] Μπράβο. [0:42:03] του, του, του δίνουν και μετά από 2 χρόνια το Νόμπελ. [0:42:04] Ε, θέλω να πω το εξής, ότι ε, υπα- υπάχνειε… [0:42:05] Και ε- ε- ένα τελευταίο, τελευταίο, σε ειδικό μ’ αυτό, ότι… ουσιαστικά η γενική θεωρία της θετικότητας επαληθεύτηκε πριν την ειδική. Αν το σκεφτείς καλά. [0:42:19] Αν το σκεφτείς καλά. Ισχύει. Βέβαια, στο… ε… θέλω να πω ότι οι ονομασίες δεν είναι πολύ ωραίες. Ειδική σχετικότητα, γενική σχετικότητα, ενώ κβαντική φυσική ακούγεται πιο κουλ. Πιο κουλ, ναι. Ναι. Και θέλω, θέλω να πω το εξής, ότι από το 15 που έβγαλε το paper με τις θεωρίες πεδίου και υπολόγισε ε, στην τροχιά του Ερμή και λοιπά, που επιβεβαιώθηκε το 19, ε, έχουμε κάποια paper ανάμεσα που δεν είναι τόσο γνωστά, αλλά είναι πάρα πολύ σημαντικά. [0:44:06] Ναι. [0:44:07] Γιατί το 16 βγάζει paper και εξηγεί ότι αν ισχύει όπως την έχει φανταστεί τη γενική σχετικότητα, τότε επιταχυνόμενες μάζες θα εκπέμουνε βαρυτικά κύματα. Ααα ναι ναι, μπράβο, αυτό είναι με τον Αϊνστάιν, ρε φίλε, αυτό ακριβώς, ότι στα τέτοια του τα πειράματα λέει εγώ θα κάνω αυτές τις υποθέσεις και θα χτίζω σιγά σιγά και έχτιζε 10 χρόνια ταχέα του φωτός σταθερή. Και αυτό βγήκε, επιβεβαιώθηκε το 15, ξέρω γω, πότε έγινε το LIGO, τότε… [0:44:39] Μετά από 100 χρόνια, ναι. [0:44:40] Μετά από 100 χρόνια, ναι. [0:44:41] Ναι. [0:44:42] Και έχει, ε, άλλα 2 ενδιαφέροντα paper, το 17. Το 17 βγαίνει το κοσμολογικό paper, που πάει να συνδέσει την γενική σχετικότητα. [0:44:54] Αυτό που είναι τώρα η σκοτεινή ενέργεια, το αντίστοιχο. [0:44:57] Μπράβο, αυτό, με αυτή τη κοσμολογική σταθερά, την οποία την έβαλε ώστε να είναι σταθερό το σύμπαν, γιατί αλλιώς δεν του έβγαινε έτσι. Μετά ο Χάμπλ έδειξε αργότερα ότι το σύμπαν επιταχύνεται και ο Ενστάιν είπε ότι μάλλον είχα κάνει λάθος, αλλά τελικά χρησιμοποιήσαμε αυτή την κοσμολογική σταθερά, όχι για να κάνουμε σταθερό το σύμπαν, αλλά για να το κάνουμε επιτυχημένο, που είναι η σκοτεινή ενέργεια που ήρθε στα 90s. Και βγήκε κι άλλο ένα paper, το οποίο αυτό, η η μόνη περίπτωση κάποιος να έχει ακούσει αυτόν τον όρο, είναι αν έχει κάνει τίποτα solid state matter physics και… ή αστροφυσική. Ε, υπάρχει ένας όρος που λέγονται Einstein coefficients, ε, οι οποίοι εξι- είναι κάποιοι όροι που σου εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο εκπέμπουν ακτινοβολία τα άτομα. [0:45:48] Μμμ. [0:45:49] Σε διαφορετικά, ε, τροχιακά. Ε… αυτά τα Einstein coefficient χρησιμοποιούνται σε… σε τεχνολογικά πράγματα, αλλά… ε… δεν είναι κάτι που μαθαίνει κάποιος σε π.χ. σε προπτυχιακό. [0:46:06] Ε- είναι όμως η βάση για τα laser αυτά, δηλαδή έχει μέσα τη… [0:46:09] Και για πολλά άλλα πράγματα είναι… [0:46:10] Ναι, ναι. [0:46:11] είναι βάση. Ε… έτσι και επειδή κάνουμε κάτι μαθήματα τώρα στη NASA ατομικής φυσικής, ξέρω γω, και… [0:46:17] Τα βλέπεις μπροστά σου, ε? [0:46:18] Όχι, ε… μας εξηγούσε π.χ. το πώς ε… χρειάζονται τα Einstein coefficients στο ITER. [0:46:24] Μμμ. [0:46:24] Που κάνουνε… πυρηνική σύντηξη, γιατί πρέπει ουσιαστικά να ξέρουνε το υλικό που θα βάλουνε σαν επίστρωση στο εσωτερικό. [0:46:32] Μμμ. [0:46:32] Να μην ιονίζεται σε συγκεκριμένες συνθήκες και να εκπέμπει εκτινοβολία με βάση αυτά τα Einstein coefficients, που αυτή η ακτινοβολία μπορεί να κάνει cascade και να ιονίσει το εσωτερικό περίβλημα, κάτι τέτοιο, δηλαδή. Και μας είπε αυτός και άλλο ένα πεδίο στο οποίο χρησιμοποιούνται πάρα πολύ είναι, αν κάποιος ξέρει, το UV lithography που γίνεται με τα chipsets. [0:46:42] Εγώ τα ξέρω, ναι, τα χρησιμοποιώ πολύ αυτά. [0:46:43] Ναι, εκεί πέρα έχει σημασία να ξέρεις, ε, σε τις ενέργειες ακριβώς που άτομα ακτινοβολούν και πότε επανεκπέμπουν και απορροφούν ακτινοβολία και τέτοια. Τέλος πάντων, ασχολήθηκε πολύ με την ακτινοβολία ο Αϊνστάιν, παρόλο που δεν έγινε διάσημος στο ευρύ κοινό γι’ αυτό. Ε… αυτά και όπως λες κι εσύ, το 19 γίνεται… ε… σούπερ διάσημος. [0:46:52] Γενικά οργίαζε τότε, αυτά τα 15-20 χρόνια, έβγαζε, είναι σαν να έχεις πάρει τον, τον, ε, Μέσι, τον Michael Jordan, τον Usain Bolt και να τους έχεις βάλει μαζί. Εεε. [0:46:56] Στο ίδιο τέτοιο, στο… [0:46:56] Λοιπόν, ε, μετά αν, ε, εγώ έχω κοιτάξει, αν που το βρήκα ενδιαφέρον, τι έκανε μετά από εκεί και πέρα. [0:46:59] Οκ, α, ας πούμε και τα μετά, ναι. [0:47:00] Ναι, πολύ, είναι πολύ πιο σύντομα. [0:47:01] Κοίταξε, ε- ε- υπάρχει το μετά που είναι μέχρι το 1930… που ήταν… [0:47:02] 3 που πάει Αμερική. [0:47:03] Ναι, το 33 πάει Αμερική και το 39 ουσιαστικά είναι που γράφει το… υπογράφει μάλλον επιστολή στο Roosevelt για την ατομική βόμβα. Να πούμε εδώ ότι ο Άνισ Άιν δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ατομική βόμβα, απλά υπέγραψε ένα χαρτί που είχανε γράψει οι επιστήμονες, τύπου ότι ξέρετε κάτι, υπάρχει αυτή η δυνατότητα από άποψη φυσικής και μάλλον οι Ναζί θα το προσπαθήσουνε, μήπως πρέπει και εμείς να κάνουμε κάτι γι’ αυτό. Αλλά δεν ήταν ενεργά, ε… [0:47:14] Ναι, αυτό έχει ενδιαφέρον, γιατί στο Manhattan Project μαζεύανε όλους τους τόποι, είχαν πάει εκεί, και ο Einstein ήταν ουδέτερος, πέρα από τα… το υποστήριζε γενικά, αλλά δεν πήγαινε να λύσει εξισώσεις, ξέρω εγώ. Αυτό. [0:48:56] Λοιπόν, πάμε, τι γίνεται αφού γίνεται διάσημος. Λοιπόν, το 24-25, αυτό πάλι είναι λίγο advanced φυσική, πρέπει να την έχουμε αναφέρει γιατί πήρε και ο Μποζ πήρε και Νόμπελ, αν θυμάμαι καλά, το 95 πήρανε Νόμπελ για τα Μποζ Αϊνστάιν κόντενσέτ τα συμπυκνώματα. Ο Einstein έπιασε, λέει, ένα paper ενός Ινδού φυσικού, του Μπόσε… να… [0:49:21] Μμμ. [0:49:21] Σα-σα-σα-σατιγέντρα, κάπως έτσι λέει τώρα, δεν ξέρω και ινδικά καλά. [0:49:25] Μμμ. [0:49:26] Τέλος πάντων, αυτός ουσιαστικά… η-η λέξη Μποζόνιο βγαίνει από αυτόν τον άνθρωπο, για να καταλάβουνε οι ακροατές. [0:49:32] Ναι. [0:49:32] Που… εξηγούσε ότι… υπ-υπάρχουνε συγκεκριμένα… σωματίδια, τα φωτόνια είναι κάποια από αυτά, τα οποία μπορούν να βρίσκονται στην ίδια ενεργειακή στάθμη όλα μαζεμένα, κάτι που ο-ο Παουλί δεν το αφήνει για τα ηλεκτρόνια, τα φερμιόνια από τον Φέρμη. Τέλος πάντων, και έδειξε ότι μπορούν αυτά να τα ψύξει στο απόλυτο μηδέν και να κάνουνε να είναι μια κβαντική κατάσταση, ένα quantum state, όλα μαζί να συμπεριφέρονται σαν ένα πράγμα. Αυτό το 95 τελικά, ε, ε, φτιάχτηκε στο εργαστήριο. [0:50:06] Ήταν Νόμπελ αυτό απ’ ότι θυμάμαι. [0:50:07] Και δόθηκε Νόμπελ, ναι. [0:50:07] Ναι, ναι. [0:50:09] Ε, οπότε αυτό είναι τα Bose-Einstein, αυτό βγήκε το 24-25, κάπου εκεί. Και μετά ασχολήθηκε και… [0:50:16] Γενικά αυτό πολύ μπροστά ο τύπος, ρε φίλε, το… [0:50:17] Ναι, και το 35 βγήκε αυτό το περίφημο το EPR, το Einstein, ε, Podolsky, Rosen. [0:50:23] Podolsky, Rosen, ναι. Το παράδοξο. [0:50:24] Για την, ε, για το, ναι, για το quantum entanglement, ό,τι και καλά, ότι άμα ισχύουν αυτά που λέτε, θα πρέπει να υπάρχει κβαντική σύνδε- σύζευξη. Και τελικά βγήκε ότι ναι, υπάρχει. Εεε. [0:50:36] Είχε μεγάλο πρόβλημα με αυτό. Δε- δε- δεν την πήγαινε καθόλου την κβαντομηχανική, παρότι την ίδρυσε, εννοώ βοήθησε πάρα πολύ τα κβάντα, δε πη- δε το άρεσε καλό, καθόλου η ιδέα αυτή ότι δεν ξέρουμε ακριβώς και αυτό spooky action at a distance. [0:50:53] Και μπιφ με το μπόρ. [0:50:54] Και όλα αυτά τα αφηρημένα, ναι. [0:50:55] Ναι. [0:50:56] Και και… [0:50:56] Ουσιαστικά με αυτό ασχολήθηκε μετά στην… Ασχολήθηκε με το να προσπαθεί να τους δείξει ότι είναι λάθος. [0:51:01] Και και εκεί έμεινε η γνωστή φράση ότι ο Θεός δεν παίζει ζάρια με το σύμπαν, ξέρεις που είναι. [0:51:06] Ναι, ναι. [0:51:06] Η πιο διάσημη του έκφραση αυτή. [0:51:09] Ισχύει. Ε… Και τι άλλο μετά; Ε… Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και μέχρι να πεθάνει, το 55, αν δεν κάνω λάθος, ή το 57 πέθανε, θα το δω, ε… ασχολήθηκε με κάτι που έχει ενδιαφέρον, γιατί τώρα είναι hot topic, τότε όμως δεν ήταν. Ασχολήθηκε αυτό το unified theory, ότι να ενοποιηθούν όλα σε μια θεωρία. Αυτό δεν βγήκε κάπου. Ο Αϊνστάιν ακαδημα- ερευνητικά ψιλο… [0:51:35] Πάτωσε. [0:51:35] Πάτωσε. Και ο λόγος ήταν ότι, όπως είδαμε, είναι ωραία αυτή η σεζόν με τα Νόμπελ, η αλήθεια είναι, γιατί δείχνει ακριβώς το trend. Λίγο πριν τη… την ατομική βόμβα, πριν το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και πολύ ειδικά μετά, όλο πηγαίνει στο- στην κβαντομηχανική. Όλο. [0:51:41] Μμμ. [0:51:41] Και σε σωματίδια και επιταχυτές και- και όλη η φυσική πηγαίνει εκεί. Και αυτός δεν το- δεν το έκανε ποτέ embrace αυτό. Οπότε, [0:51:44] Μμμ. [0:51:44] κάπως, ε, περιθωριοποιήθηκε, ουσιαστικά τα, [0:51:45] Ναι, ναι. [0:51:45] τα τελευταία χρόνια. [0:51:46] Δεν την πήγαινε καθόλου την κβαντομηχανική, δεν… Βασικά, όχι δεν την πήγαινε, νομίζω προσπάθησε να… έκανε ό,τι μπορούσε να δείξει ότι, [0:51:48] Να δείξει ότι είναι λάθος. [0:51:49] δεν υπάρχει τυχαιότητα, ναι. Και… [0:51:50] Μμμ. [0:51:50] απέτυχε σε αυτό και απέτυχε γιατί… όντως υπάρχει τυχαιότητα. Δεν, δεν, δεν υπήρχε κάτι να, να, να μπορέσει να το… ξέρεις, να, να το πει διαφορετικά. [0:51:54] Ε… και… ε… μετά… έτσι… τι άλλο ήθελα να πω… έκατσα και κοίταξα από περιέργεια… πάλι, αν έχετε ακούσει την σεζόν με τα Νόμπελ, που πραγματικά αξίζει να την ακούσετε και για ιστορικούς λόγους. [0:51:59] Είναι η καλύτερή μας σεζόν. Πρέπει να κάνουμε tier list της σεζόν μας, να… να το πούμε αυτό. [0:52:01] Ναι, ναι. Βλέ- λέγαμε τότε, ο Σόμερφελ. Ο Σόμερφελ, όποιος έκανε διδακτορικό με τον Σόμερφελ, έπαιρνε και Νόμπελ. Έτσι; Τότε, όλοι οι μισοί που… Μπράβο, οι μισοί τότε πήρανε Νόμπελ. Οπότε κάτσε και… Καλά, ο Αϊνστάιν δεν είχε κανά, ξέρω γω, κανά φοιτητή, κάποιον, κανά γκρουπ, έτσι, post-doc. Και η αλήθεια είναι πως όχι. Έχει ενδιαφέρον ότι όταν, καλά, όταν ξεκίνησε την καριέρα του, σε εισαγωγικά, στην αρχή πήγε εκεί στο γραφείο Πατεντών, άρα δεν είχε μαθήματα. Μετά, όταν ήταν στη Ζυρίχη, στο πανεπιστήμιο εκεί, έκανε κάποια κλασικά μαθήματα, τύπου θερμοδυναμική, μηχανική και τέτοια, αλλά δεν έκανε ποτέ supervise φοιτητές και τέτοια. Η θέση στο Βερολίνο δεν είχε teaching, ε, obligations, διαβάζω, οπότε πάλι δεν ασχολήθηκε. [0:52:15] Ναι. [0:52:17] Και όταν πήγε μετά στο Princeton το ‘33, που έφυγε λόγω των Ναζί από τη Γερμανία. [0:53:20] Καλά, εκεί σίγουρα δεν έχουνε διδασκαλίες, είναι… [0:54:02] Εκεί δεν έκανε καθόλου και ουσιαστικά έχει μείνει λίγο σε εισαγωγικά στην ιστορία, ότι αν και, ξέρω γω, ήταν ίσως ο πιο ισχυρός άνθρωπος που έχει υπάρξει, δεν είχε στην πραγματικότητα ποτέ γκρουπ, ποτέ πίτσι, δεν άφησε λέγκας, όπως άλλοι αφήσανε που ήταν, ξέρεις τι, οι φοιτητές του πέραν κι αυτοί Νόμπελ. [0:54:24] Ναι, που είχε ο Ζόμορφελ και άλλοι μετά εκείνος εκεί πέρα που πήρε δύο Νόμπελ. [0:54:27] Ο Ράδερφορντ κι αυτοί, ναι. [0:54:31] Υπάρχουνε μόνο κάποιοι έτσι collaborators, κάποιοι συνεργάτες που τον βοήθησαν πολύ, μαθηματικοί κυρίως, ένας Γκρόσμαν, ο οποίος αυτός του τον, του εισήγαγε τη διαφορετική γεωμετρία. Αυτά τα είχε κάνει ο Gauss και ο μαθητής του Gauss, ο Riemann. Αυτά που λέγα στο προηγούμενο επεισόδιο, ότι γιατί ο Gauss είναι σημαντικός. Και ο Riemann. [0:54:50] Α, ο Riemann ήταν του Gauss. [0:54:52] Ήταν μαθητής του Gauss, που είναι Riemannian geometry. [0:54:55] Ο Riemann είναι που έκανε τα μαθηματικά του Αϊνστάιν, έτσι, τα στη γενική σκεπτικότητα. [0:54:59] Ναι, γιατί… Μπράβο, γιατί τι έκανε ο Gauss, είχαμε πει, ότι πήγε την Ευκλείδια Γεωμετρία σε καμπύλες, που λέγαμε και τα κλεισ- τα κλεισ- οι κλειστές επιφάνειες Γκάους, που είναι για τα ηλεκτρικά πεδία και όλα αυτά. Αυτά τα κάνανε τότε, πριν 200 χρόνια πίσω. Και ο Ρήμαν, και ο, ο, αυτός ο Γκρόσμαν ήταν μαθηματικός και τον βοήθησε σε αυτά τα πράγματα. Μετά είχε έναν Γιάκομπ Γκρόμερ, και αυτός μαθηματικός στο Βερολίνο, τον είχε αυτόν βοήθεια. Στο Πρίνστον υπήρχε ένας άλλος μαθηματικός, ο Λέοπολντ Ίνφελντ, που είχανε βγάλει μαζί και paper για τη γενική σχετικότητα, για το πώς κινούνται σώματα στη γενική σχετικότητα. Μετά λέει ο Ίνφελντ, εδώ πέρα διαβάζω, έβγαλε και βιβλίο για τη γενική σχετικότητα. Οι γνωστοί αυτοί, οι Ποντόλς και οι Ρόζεν, που βγάλανε μαζί το EPR. Ε… και μετά κάποιοι άλλοι, ένας Bergman, ότι πάλι ήταν εκεί από κοντά στο Princeton. Ε… αλλά δεν ήταν από εκεί, εκείνος ήταν μοναχικός τύπος, ε… [0:56:05] Μμμ. [0:56:06] Ακαδημαϊκά. [0:56:07] Yep. [0:56:08] Να το πω έτσι. [0:56:09] Υπάρχει μια ωραία σειρά, σχετικά καλή, το Genius λέγεται, που έχει μερικά επεισόδια που είναι για τη ζωή του Αϊνστάιν, που είναι αρκετά καλή. Δεν είναι φοβερή, αλλά… αν θέλει να δει κάποιος για τη ζωή του… λίγο παραπάνω. [0:56:20] Ναι. Ε… αυτά λίγο πολύ. Ε… είδε, διάβασα ότι η περιφρουσία που είναι με τη γλώσσα έξω, ε… [0:56:23] Ναι. Σ- AI slop. [0:56:23] Όχι, όχι. Ε… την είχε βγάλει ένας ρεπόρτερ και μάλιστα μετά του άρεσε του Αϊνστάιν και τη ζήτησε και τη χρησιμοποιούσε έτσι για χαβαλέ, ε, συνέχεια. [0:56:28] Να ξέρεις τι, ήτανε… δεν προ- προφανώς, όπως και ο- όλους τους νορμάλ επιστήμονες, νορμάλ επιστήμονες, ο- οι νορμάλ επιστήμονες εννοώ είναι όλοι περίεργοι, έτσι λίγο και… introvert και τέτοια. Δεν του άρεσε δημοσιότητα, αλλά επειδή έγινε τόσο γνωστός και μπορούσε να μεταδώσει μηνύματα στον κόσμο και… και σε επιστήμη και αντιπολεμικά και όλα αυτά, τη χρησιμοποίησε τη φήμη του για καλό σκοπό. [0:56:42] Ναι. Ήταν από τα γενέθλιά του αυτή η φωτογραφία, τη διαβάζω εδώ. Επίσης, μια άλλη θεωρία, ας το πούμε, είναι ότι αν ήταν κακός στα μαθηματικά. Αυτό δεν ισχύει ποτέ. Μια χαρά ήταν στα μαθηματικά. [0:56:50] Όχι, βέβαια, βέβαια, όχι. Μια χαρά ήταν και τακτορικό, έβγαλα κι από όλα. Ναι, ναι. [0:56:52] Ναι, ο λόγος, ε, ίσως που έχει μείνει ότι ήτανε κακό στα μαθηματικά. Τώρα δεν ξέρω αν ισχύει αυτό, αλλά είδα ότι… όσο ήτανε τότε στο, στο σχολείο, άλλαξε το σύστημα στην Ελβετία, εκεί που ήτανε στη Ζυρίχη, ε, με τη βαθμολογία και πήγε ανάποδα. Π.χ. ότι το ένα είναι το καλύτερο. [0:57:03] Α, ναι. [0:57:03] Κατάλαβε. [0:57:03] Ναι, ναι. [0:57:03] Και, και λέει κάπως έτσι μάλλον δημιουργήθηκε αυτή η φήμη, ότι μετά π.χ. άρχισε να παίρνει ένα και ότι δεν ήταν καλός. Τέλος πάντων, δεν ξέρω αν ισχύει αυτό. Και υπάρχει και αυτή η θεωρία, δεν ξέρω αν είναι ακριβώς θεωρία συνωμοσίας, ότι όταν έγινε νεκροψία, που πέθανε από ανεύρυσμα, νομίζω πέθανε. [0:57:14] Ναι. [0:57:14] Το 55, ό,τι και καλά πήραν τον εγκέφαλό του και τον κόψαν, τον τεμαχίσαν, τον συντηρήσανε και τέτοια. Ενώ αυτός είχε ζητήσει να καεί, λέει για να μην γίνει αυτό. Εεε. [0:57:19] Δεν νομίζω ότι ισχύει αυτό. Το… ότι υπάρχει ο εγκέφαλός του κάπου. Ε; Δεν ξέρω. Μπορεί να είναι σαν τον Disney κι αυτός. Δεν ξέρω. Με το Frozen, τη γνωστή θεωρία, ότι έβγαλε ταινία, το ξέρεις αυτό, ότι ο Disney έβγαλε ταινία που λέγεται Frozen, ώστε άμα γράφεις Frozen Disney να βγάζει την ταινία και όχι αν είναι όντως παγωμένος κάπου για να, για τον αλγόριθμο. [0:57:33] Πρώτη φορά το ακούω αυτό και βγάζει νόημα, δηλαδή όχι βγάζει νόημα, είναι ωραία θεωρία στην ουσία αυτή τη στιγμή. [0:58:34] Ε, τέλος πάντων, μπορεί να είναι παγωμένος και ο εγκέφαλος του Αϊνστάιν, δεν ξέρουμε. [0:59:04] Ναι. [0:59:05] Αυτά. Ε, μετά τώρα η προσωπική του ζωή ήταν λίγο ταραχώδης, αλλά δεν χρειάζεται να μπούμε σε αυτά. Είχε μια γυναίκα, μετά χώρισε, μετά παντρεύτηκε την ξαδέρφη του. Ε… είχε κάνει κάτι παιδιά, τα παιδιά του κατά κάποιον το- δεν ασχολήθηκε ποτέ μαζί τους, δεν ήταν καθόλου καλός πατέρας. Γι’ αυτό κιόλας είναι και… Δεν ξέρουμε τίποτα για την… για π.χ. τα παιδιά του, τι έκαναν μετά και λοιπά, παρόλο που ήταν τόσο διάσημος, γιατί… παίζει να αλλάξουν και ονόματα, ξέρω γω, τα παιδιά του. Δεν ξέρω, δεν είχε καμία επαφή… ε… με την οικογένειά του. Και ήτανε υποστηρικτής και της Marie Curie. Rumor has it ότι την στήριξε τότε που είχανε βγάλει, που λέγαμε τότε στο επεισόδιο με τη Marie Curie, επειδή γι’ αυτή βρήκε… [0:59:48] Ποιοι την προτείνανε για Νόμπελ? [0:59:50] Ναι, και είχε γίνει αυτό όλο με τον μαθητή του άντρα της που είχε κάνει σχέση, που πήγαν να την κράξουν, ότι αυτός είχε πει ότι μην ασχολείσαι, ξέρω γω. [0:59:58] Ναι, ναι, ναι. Ναι. [0:59:58] Και είχε, και είχε υποστηρίξει και την ε… ε… και την Heather, που ανέφερα στο προηγούμενο επεισόδιο. [1:00:04] Μμμ. [1:00:04] Ότι είναι η πιο σημαντική μαθηματικός γυναίκα στην ιστορία της ανθρωπότητας. [1:00:07] Μμμ. [1:00:08] Και πρέπει να την… Αυτά σε γενικές γραμμές. Τώρα δε… [1:00:14] Μάλιστα. [1:00:14] Νομίζω είπαμε τα περισσότερα. [1:00:17] Ναι, θέλω να συνοψίσω λίγο… γενικά για- γιατί έμεινε τόσο γνωστός ο Einstein. Είναι ότι… [1:00:25] Κάνε κλείσιμο εσύ, θα κάνω κι εγώ το δικό μου. [1:00:27] Ναι, εε… είναι αυτό ότι έβγαλε ιδέες και paper που ήτανε φουλ θεωρητικά, φαινόντουσαν τρελά, αλλά σιγά-σιγά μέσα σε 10 χρόνια, ουσιαστικά 15-20, βγήκανε όλα… σωστά. [1:00:45] Μμμ. [1:00:47] Και… και ήτανε και blockbuster ιδέες, και όντως έτσι δούλευε ο κόσμος, και τα έβγαλε πριν, δηλαδή πολύ πριν ωριμάσουνε. Δεν ήταν ότι υπήρχανε πειραματικές ενδείξεις πολλές και… και… και δουλεύανε άτομα τη θεωρία. Ο Einstein ήταν στον κοσμάρα του ακριβώς, ότι είχε κάποιες ωραίες ιδέες και λέει υποθέοντας αυτές να δω τι θεωρίες μπορώ να βγάλω και βγήκανε όλα σωστά. [1:01:18] Ε, είναι αυτό που λέγαμε ότι δεν ασχολιόταν με τα mainstream της εποχής εκείνης, που ήταν σωματίδια, ακτίνες Χ, εκεί όλα τα σ- που πήγαινε φουλ. [1:01:28] Ναι. Και δεν ξέρω κατά πόσο τα πίστευε κιόλας, δηλαδή όταν έβγαζε αυτά για την ταχεία του φωτός, ας πούμε, δεν ξέρω κατά πόσο ή το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο όντως. [1:01:38] Μπορεί να ήταν και λίγο παιχνίδι μαθηματικό, ότι σου λέει ενδιαφέρον βγαίνει, κοίτα τι ωραία βγαίνουν, βγαίνουν περίεργα πράγματα, παράδοξα πράγματα. [1:01:45] Μπράβο, μπράβο, και δεν με απασχολεί άμεσα αν είναι όντως σωστά ή όχι. Ναι, ντάξει, τον απασχολούσε, αλλά δεν θα ασχολιόταν ο ίδιος. Ε, το έτσι το δικό μου κλείσιμο είναι ότι για ποιο λόγο είναι ο σημαντικότερος, το είχα αναφέρει και σε προηγούμενο επεισόδιο, είναι ότι πρώτον, έβγαλε θεωρίες που είναι σωστές, πράγμα- αλλά για πράγματα που δεν βλέπεις στην καθημερινή σου ζωή. Και αυτό είναι… αυτό, αυτό είναι πάρα πολύ σπουδαίο. [1:02:10] Μπράβο. Ενώ ο Νεύτωνας το φεγγάρι το βλεβε, το, το μήλο το βλεπε εκεί, ναι, το πιανε. [1:02:12] Όλοι. Όλοι. Και ο Γαλιλαίος και ο Γκοπέρνικος και ο Κέπλερ και όλοι ήτανε πράγματα που τα παρατηρούσανε και προσπαθούσαν να σκεφτούνε τι είναι. Δηλαδή, είναι αυτό που είπες, δεν υπήρχε λόγος να υπάρχει γενική θεωρία της σχετικότητας. [1:02:18] Μπράβο. Ναι. [1:02:18] Για την καθημερινή μας ζωή. Το ένα είναι αυτό. [1:02:19] Δηλαδή, θα- θα είχε βγει… 80 χρόνια μετά, ίσως στον 20ο αιώνα προς τα τέλη να είχε βγει, με μετρήσεις από δορυφόρους και ξέρω εγώ τι. [1:02:23] Ναι, ε, θα μπορούσε πραγματικά πρώτα να στέλναμε πυραύλους στο διάστημα και μετά να βλέπαμε ότι το GPS χάνει σήμα και κάποιος να σχολιότανε για ποιο λόγο χάνει χρόνο το GPS, επειδή το πεδίο της βαρύτητας είναι διαφορετικό. Λοιπόν, το ένα είναι αυτό. Και το δεύτερο που επίσης τον κάνει πάρα πολύ σημαντικό είναι, κατά κάποιο τρόπο το ανέφερες και εσύ, ότι… το κουβάλησε όλο μόνος του. Αν πάμε αντίστοιχα, ξεκινήσουμε από το Μπλανκ και πάμε μέχρι… και ακολουθήσουμε την κβαντική εποχή, είναι ένα σωρό άνθρωποι. Ο καθένας έβαζε το λιθαράκι του. Λίγο Μπορ, λίγο Ράδερφορντ, λίγο Χάιζεμπεργκ, λίγο Ντιράκ, λίγο Παολί, ο… ε… όλοι αυτοί. Και άλλοι πολλοί, ο Σόμερφελντ, μετά ο Κόμπτον, όλοι. Αυτά τα, τις θεωρίες σχετικότητας είναι μόνο αυτός. Μετά εμφανίζονται άλλοι που πια- που παίρνουνε τη θεωρία και βγάζουνε ωραία πράγματα. Έρχεται ο Schwarzschild, ξέρω εγώ, βγάζει τις μαύρες τρύπες. Έρχεται ο Kerr μετά, βγάζει τι συμβαίνει άμα οι μαύρες τρύπες περιστρέφονται, ξέρω εγώ, τι αλλάζει. Να πούμε, ο Schwarzschild ήτανε στα χαρακώματα και έκανε τα μαθηματικά γιατί βαριότανε. [1:02:53] Στον πρώτο παγκόσμιο, ναι. [1:03:49] Στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, ναι. Αλλά γενικά το κουβάλησε ψηλό μόνος του, όλο. [1:03:55] Ναι. [1:03:56] Ίσως στέκει σαν χαρακτήρας βέβαια, ότι δεν συνεργαζόταν και με κανέναν, μπορεί και αυτό να είναι. Δεν είχε φοιτητές, μπορεί να είναι κι αυτό. [1:04:03] Αυτό που λες είναι για μένα το μεγάλο αρνητικό του Αϊνστάιν που άφησε το legacy πίσω του, γιατί δημιούργησε αυτή την εικόνα του σόλο επιστήμονα που είναι και λίγο τρελός και ξέρεις, δεν προσέχει τι γίνεται γύρω του και τέτοια. Όχι ότι δεν υπάρχουν και τέτοια άτομα, υπάρχουν, αλλά εννιά στους δέκα ή δεκαεννιά στους είκοσι, δεν ξέρω εγώ πώς, είναι… Δηλαδή τα μον- τα μοντέρνα ερευνητικά γκρουπ είναι από σοβαρά άτομα που ξέρεις, εκατό τα εκατό στη δουλειά τους, απαντάνε τα email, βγάζουν project, δίνουν καλές κατευθύνσεις. [1:04:42] Ναι, ναι. Έχει PIs κανονικούς. [1:04:44] Ναι, καμία σχέση με το ότι είμαι σε ένα τριπάκι και βγάζω εξισώσεις, ξέρω γω, στο ηλεκτροχαλά- ναι, ναι, ναι. [1:04:50] Και ούτε κάνω μαθήματα, ούτε κάνω εξεταστικές, ούτε παίρνω, αναλαμβάνω καμία υποχρέωση. [1:04:55] Και δυστυχώς στον ευρύ κόσμο, νομίζω η ιδέα του επιστήμονα είναι αυτή του Αϊνστάιν, ότι είναι ο σόλο. [1:05:03] Κυριάρχης. [1:05:04] Ναι, ναι. Αυτό έχω σαν αρνητικό, το… [1:05:08] Ναι. Οκ. Αυτά. Τεράστια, το κλείνουμε εδώ τον Αϊνστάιν. Έχεις νησιά; Α, οκ. [1:05:14] Έχω μια τελευταία ερώτηση για σένα, για τον Αϊνστάιν. Είναι σίγουρα ο πιο διάσημος επιστήμονας. [1:05:22] Ναι. [1:05:23] Αν κάναμε ράγκ τους φυσικούς από θέμα impact, θα ήταν και νούμερο 1 ή θα βάζαμε, θα έβαζες κάποιον άλλον? [1:05:30] Α, πολύ καλή ερώτηση. Ε… [1:05:32] Μόνο από θέμα impact ξέρεις, αν έπρεπε να διαλέξεις… [1:05:34] Από θέμα όμως impact, περίμενε γιατί εδώ είναι σημαντικό. Ε… Αν το θέμα impact είναι σαν αν θ- σαν γνώση της ανθρωπότητας ή σαν καθημερινή μας ζωής, θα σου πω, μπορεί να είναι η απάντηση να μην την περιμένεις, αλλά το paper που πήρε Νόμπελ για το φωτοηλεκτρικό έχει πολύ μεγάλο impact, γιατί από τον ηλεκτ- από το θερμοσύφωνο, τον ηλιακό μέχρι τις κάμερες που λειτουργούνε ουσιαστικά με αυτά τα φαινόμενα. [1:06:08] Ναι. [1:06:09] Ο- και αν σκέφτεσαι ότι έδωσε boost στη στην κβαντομηχανική αυτό. [1:06:12] Ναι. [1:06:13] Δηλαδή στη όντως στην πραγματικότητα το impact σαν σαν ανθρωπότητα, η γενική σχετικότητα είναι ξέρω γω το pillar, αλλά σαν, σαν την καθημερινή μας ζωή, ούτως ή… το φωτογραφικό φαινόμενο και κατ’ επέκταση η κβαντική θεωρία έχουν πιο πολύ σημασία, γιατί μπορούμε να ζήσουμε και χωρίς τη γενική σχετικότητα, να το πω έτσι. [1:06:32] Σωστά. Εκτός από το GPS, όλα τα άλλα γίνονται. [1:06:37] Ναι. Εεε, ε και το GPS, να σου πω κάτι, στην τελική θα βάζαμε ένα correction ad hoc που θα το βρίσκαμε πειραματικά. [1:06:45] Ναι. [1:06:45] Θα κάναμε, θα υπολογίζαμε στα 500 χιλιόμετρα που είναι ο δορυφόρος, ε, τι correction χρειάζεται, θα το βάζαμε με κατευθείαν και θα δούλευε και χωρίς να ξέραμε για ποιο λόγο συμβαίνει, να το πω κι έτσι. Εμ, εμένα η γνώμη μου είναι, δεν θα τον έβαζα νούμερο ένα, είναι, είναι, είναι σί-. [1:07:04] Θα πας στον Νεύτωνα? [1:07:05] Ε, Νεύτωνας, ναι, ναι, ναι, δηλαδή, ο Νεύτωνας το πήγε απ’ το 0 στο 80%. Έκανε και τα μαθηματικά, έκανε και με το φως, με τα φάσματα, με τα πρίσματα κι αυτά, το τηλεσκόπιο. Ωραίο τηλεσκόπιο. [1:07:20] Ναι, ε… Αλλά είναι… Απλώς για να κλείσουμε και τη σεζόν, ότι ουσιαστικά ο- ο- είμαι χαρούμενος που ο νούμερο 1, ο πιο διάσημος, είναι σχεδόν και ο καλύτερος. Ντάξει, ντεμπέταμ, αλλά ξέρεις, δεν είναι ξέρω εγώ ο Elon Musk. Ξέρω εγώ τώρα δεν είναι. Θα μπο- θα μπορούσε κάποιος διάσημος να είναι κάποιος άσχετος, ξέρεις, τύπου Πυθαγόρας που λέγαμε, το που λέμε, δεν θα πρέπει να είναι καν στη λίστα, αλλά χαίρομαι που ο Νούμε- ο πιο διάσημος είναι και σούπερ δυνατός. Ναι. Εεε… Αυτά. [1:07:38] Α- άμα το καλοσκεφτείς και η Μαρί Κιουρί, ξέρω εγώ, άμα με όλα αυτά με τη ραδιενέργεια, είναι σημαντικά πράγματα για τη… ζωή μας, ας το πούμε. Και με τις ακτινογραφίες και ουσιαστικά τα πυρηνικά εργοστάσια που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια. Ακόμα και το ότι φτιάξανε τη βόμβα μετά είναι επειδή είχε… βρει κι αυτή. Τέλος πάντων, αυτά εντάξει, είναι ανοιχτό θέμα, θα μας πει ο κόσμος άμα το πιστεύει ότι είναι νούμερο ένα ή όχι. [1:07:48] Έχουμε πολλά σχόλια, Γιώργο, αυτή τη βδομάδα που κλείνουμε. Το ένα είναι για το θέμα της επόμενης σεζόν, που είπανε δυο-τρεις να… δεν ξέρω αν τα ‘δες, να κάνουμε με τους πιο… άσημους, αλλά με μεγάλο impact επιστήμονες. [1:07:55] Ναι. [1:07:55] Ενδιαφέρουσα σεζόν αυτή. Και τώρα που γράφαμε, είχα και ένα άλλο σχόλιο που λέει αν δεν θα πούμε τίποτα για την ολική έκλειψη ηλίου, το… που να… [1:08:08] Ε, θα πούμε αφού γυρίσεις, αφού πας να τη δεις. [1:08:30] Μάλλον, ναι, εγώ θα πάω σίγουρα. Εσύ και η πόλη θα τη δούνε μερικοί, αλλά… [1:09:04] Ε, ναι, οπότε θα πούμε… Ε, θα βγάλουμε τον Σεπτέμβρη κάνα επεισόδιο και θα συζητήσουμε γι’ αυτό. [1:09:12] Ναι, ναι. Αλλά εγώ θα ‘μαι εκεί, ξέρω, έχω κλείσει από τον Οκτώβριο τα- τα- τα- ναι. [1:09:16] Ξέρω κι άλλους. Θα δω πώς καταφέρω του χρόνου να πάω στο Μαρόκο, νομίζω, δεν είναι του χρόνου. [1:09:21] Τυνησία Αίγυπτο, φίλε, περνάει πάνω από τις πυραμίδες του χρόνου. [1:09:26] Ω, καλό. [1:09:28] Ναι. [1:09:28] Εκεί τώρα θα βγούνε, θα κάνουνε σάμονι οι μούμιες. [1:09:32] Ναι, δεν μπορείς να φανταστείς τι, τι τέτοιους θα έχει εκεί το, εντάξει το, τι πιστούς και ναι, ναι θα έχει τελετές εκεί, μου αρέσει. [1:09:41] Ναι ναι, θα είναι πολύ μυστικιστική φάση. Καλό καλό. Λοιπόν, ας το κλείσουμε να πάμε στο post γιατί θα βγει δύο ώρες το επεισόδιο αυτό. Καλό καλοκαίρι. [1:10:04] Πες μου, σου άρεσε? [1:10:04] Οκ. Ε… ναι, ναι. [1:10:08] 8 στα 10? [1:10:09] Όχι, όχι, δεν. [1:10:11] Ή 9 στα 10, 10 στα 10. [1:10:14] Ε… έχω πολλές σκέψεις για την ταινία. Το… όσο… τώρα έχουν περάσει καμιά βδομάδα. [1:10:21] Μμμ. [1:10:22] Ε… όσο περνάει ο καιρός, ωριμάζει προς το καλύτερο στο μυαλό μου. [1:10:28] Ναι, θα ήθελα την τσάντα σου κι εγώ θα ήθελα να το ξαναδώ. [1:10:32] Γιατί σκεφτόμουνα… Ντάξει, όλοι παραπονιούνται, ξέρω εγώ, και το λείπει το ένα και δεν κάναν το άλλο και… ε… που βάλανε μαύρη την ωραία Ελένη. Ααα, αλλά… [1:10:45] Καλά, η Ρέλευαν την έφαγε και ωραία Ελένη. Ένα λεπτό εμφανίστηκε. Α-αλλά άμα μου έλεγες ότι… πώς θα ‘θελες να γίνει η Οδύσσεια… ταινία… σωστή? [1:10:57] Ναι. [1:10:57] Θα σου ‘λεγα… θα ‘θελα να την πάρει κάποιος τύπου Νόλαν, να δώσει… εκατοντάδες εκατομμύρια, που έδωσε 250, να πάρει τους καλύτερους ηθοποιούς του Χόλιγουντ… και να το κρατήσει σχετικά κοντά στο… σ- στο original. [1:11:15] Ναι. [1:11:15] Που το κράτησε, δηλαδή σε βαθμό που ήτανε και βαρετό ίσως, ήτανε πολύ προβλεπόνε… η ταινία. [1:11:22] Οκ. [1:11:22] Δηλαδή, εκεί που απόκλινε… μετά, ας πούμε, το έπρεπε να κάτσω να τα κοιτάξω λίγο. [1:11:29] Ναι. [1:11:30] Ε… μου άρεσε πάρα πολύ ότι… το-το αγαπημένο μου κομμάτι ήτανε οι σκηνές με τα μυθικά ζώα, δηλαδή ο Κύκλωπας, τα γουρούνια και οι σκιλα χάριυδη και οι σειρήνες, που τις έχω διαβάσει, όπως και όλοι, ας πούμε, ξες… παιδί ίσως σε κάποιο βιβλίο παιδικό ή το έχουμε ακούσει, ότι πήρε ένας τύπος και λέει θα το κάνω αυτό με μεγάλο μπάτζετ κανονικά, πώς θα γινότανε στην πραγματικότητα, ξέρω εγώ, το ρεαλιστικά κάπως. Ε, ειδικά η σκηνή δηλαδή με τον Κύκλωπα είναι… Ντάξει, για μένα είναι το καλύτερο πράγμα που έχω δει φέτος το… [1:12:18] Ισχύει, το έκανε πάρα πολύ καλό. [1:12:21] Ναι, είναι, είναι σκηνή που την έχω παίξει στο μυαλό μου διαβάζοντας και να το βλέπεις, ας πούμε, έτσι ρεαλιστικά και καλά, είναι σούπερ. Και εντάξει, ότι δεν βγήκα, ότι δεν είπε για το κανένας μέσα, οκ. Δεν πειράζει, το… του το δίνω. [1:12:32] Ναι. Και στα αρνητικά; Και θα σου πω μετά κι εγώ τι γνώμη. [1:12:34] Αρνητικά ήταν ότι… ε- έχασε λίγο τον χαρακτήρα του Οδυσσέα, κυρίως δύο κομμάτια που υπάρχουνε στο βιβλίο, αλλά δεν υπάρχουνε στο… στην ταινία. Πρώτον… ότι ήτανε… ε… πώς το λένε… ε… ατελής χαρακτήρας, είχε προβλήματα, π.χ. είχε πάει εκεί με τη Γκίρκ, είχε πάει με την Καλυψώ, μετά γύρισε στη γυναίκα του, έκανε τσαπατσουλιές, δεν ήτανε… ενώ στην ταινία είναι ο… εξιδανικευμένος, δυτικός ήρωας, ας πούμε, που τα κάνει όλα τέλεια, ξέρω γω, όλες του οι αποφάσεις. [1:12:43] Εντάξει, έχει… ε- ευφράζει όμως λίγο το αντιπολεμικό, επειδή είναι σε κατάσταση PTSD από αυτά που είδε και έκανε στην Τροία ουσιαστικά και… [1:12:46] Ναι, ναι, αλλά γενικά, ρε παιδί μου, ο-ο-ο-ο τέλειος αθώος, ξέρω γω, που τα έκανε όλα σωστά, ξέρω γω, ναι. [1:12:48] Που ταλαιπωρείται από τους θεούς, ξέρω γω. [1:12:49] Ε… Οπότε αυτό δεν αντιστοιχεί, αλλά εντάξει, του το δίνω, ρε παιδί μου, okay, αλλαγή. Το άλλο που είναι, με πειράζει λίγο παραπάνω, είναι ότι το κομμάτι του ότι ήταν πολυμήχανος και σκεφτότανε έτσι πώς να λύσει προβλήματα. Δεν περνάει απ’ την ταινία αυτό. Δηλαδή… Και εκεί με το δούρειο είπε ότι ήταν η ιδέα του. Θα μπορούσε να σταθεί παραπάνω, ότι ξέρεις, ήταν ένα τέχνασμα δικό του. Που… ή αυτό το τρικ με το κανένας. Ήταν ο MacGyver, ας πούμε, ξέρεις, έλυνε τα προβλήματα. Αυτό δεν υπάρχει στην ταινία. Ε… ντάξει, το χειρότερο, ντάξει, είναι ότι το casting που βάλανε, ξέρεις, Ασιάτες και Μαύρους και Κλυταιμνήστρα και κι αυτά, το… με έβγαζε εκτός ταινίας αυτό το πράγμα. Εκτός ταινίας. [1:13:21] Έχω σχόλια για το cast. Δηλαδή… ναι, ντάξει, τέλος πάντων. [1:14:39] Λοιπόν, να σου πω κι εγώ. Λοιπόν, γενικά μου άρεσε, δηλαδή το ‘χω σίγουρα 8 στα 10, έτσι? [1:14:47] Μμμ. [1:14:49] Ε… είναι αυτό που λες, είναι παραγωγή, είναι παραγωγάρα, δηλαδή τα πράγματα που βλέπεις. [1:14:54] Είναι η πιο ακριβή R-rated ταινία στην ιστορία. [1:14:58] Οκ. [1:14:58] R-rated είναι οι ταινίες που δεν μπορούν να πάνε τα παιδιά μόνα τους, θέλουν και τους γονείς. [1:15:04] Ναι. [1:15:04] Οπότε έχουνε πάντα χαμηλότερο budget, γιατί δεν μπορεί να τη δει πολύς κόσμος ο ίδιος, αλλά αυτή είναι η πιο ακριβή RIT ταινία που έχει γίνει. Και μπορεί να το κάνει επειδή ήταν ο Νόλαν και κάνει ό,τι γουστάρει, ας πούμε, στο… Και γι’ αυτό βγήκε καλή παραγωγή. Δεν θα… Άμα την έκανε αυτή την ταινία πριν 15 χρόνια, δεν θα είχε τα ίδια λεφτά, δεν θα ήταν το ίδιο καλή. Μπορεί, μπορεί. Ε… θα σου πω τι μου άρεσε, μου άρεσε που… που… σε αυτό το στο χαρακτήρα… θα πω μετά για το cast, ότι… κάνει έτσι κι αυτά τα flashbacks στην Τροία και καταλαβαίνει το… την καταστροφή που προκάλεσε και τέτοια. Αυτό μου άρεσε. [1:15:47] Ναι. Μου- μου… η- η Οδύσσεια είναι κατεξοχής, κατεξοχήν, μη γραμμική ιστορία. Δηλαδή ξεκινάει… εεε… στους φεακιές είναι και αρχίζει και εξηγεί την ιστορία. Θα το πω αυτό. Δηλαδή που- που- που ο Νόλαν κατεξοχήν όλες τις ταινίες είναι μη γραμμικές. Πάει πέρα-δώθε στον χρόνο. Δηλαδή ήτανε… ταιριάζει τέλεια. [1:16:10] Ναι, εδώ να πούμε ότι… αυτό είναι περίεργο που το έκανε skip. Δηλαδή, βέβαια, το καλλιτεχνικά είπε ότι αντί να τη διηγείται την ιστορία στους φεακιές, τη διηγείται στην Καλυψώ, η οποία αυτό που λες κι εσύ είναι κάπως… Δεν παίζει κάποιο ρόλο στην πραγματικότητα στην… στην Οδύσσεια του Νόλαν. Η Καλυψώ είναι εκεί για να μας βοηθήσει να είμαστε το κοινό και να ακούμε κι εμείς την ιστορία όπως την ακούει κι αυτή. Δεν έχει κάποιο ρόλο, ενώ στην πραγματικότητα έμεινε τόσα χρόνια εκεί πέρα, οπότε υπήρξε ρόλος. Αντίστοιχα και στην Κίρκη, τον παρουσιάζει με πολύ διαφορετικό τρόπο, σαν γριά μάγισσα που κάνει ξόρκια, ενώ δεν ήταν έτσι στην ιστορία. Έμεινε εκεί γιατί ήθελε να μείνει. [1:16:50] Εμένα μου άρεσε αυτή η αλλαγή, να σου πω. Ναι, υποτίθεται είναι θεότητα και ξέρω εγώ τι λάμπει και τέτοια, αλλά μου άρεσε που ήταν γυναίκα της διπλανής πόρτας. [1:16:59] Οκ. Ε… στο θέμα με τον Πολύφημο, θεωρώ ότι και εδώ έχει κάνει φάουλ, γιατί απ’ όλο αυτό με το κανένας είναι βασικό κομμάτι της ιστορίας, γιατί, γιατί χαλάει την υστεροφημία, δηλαδή εκεί που υποτίθεται είναι ο Οδυσσέας αυτός που σκότωσε το τέρας, το απαρνείται αυτό και λέει κανένας και μετά τελικά λέει το όνομα και ο Ποσειδώνας το που το μαθαίνει θυμώνει. Ναι. Άρα θεωρώ ότι είναι σημαντικό που το, που το έκανε skip. Και εγώ ήθελα να δω το αυτό το κομμάτι, αλλά ναι. Έχουνε κάνει ε, ένα άλλο κομμάτι που, ε, ίσως θα μπορούσε να μην το έκανε σκύπ, είναι ότι… το κομμάτι αυτό που μιλάει με τον Τειρεσία και τους πεθαμένους εκεί πέρα. [1:17:43] Ναι. [1:17:44] Καλά δεν το… αυτό δεν είναι, ναι, ναι. [1:17:46] Ναι, ναι, ναι. Ναι. [1:17:49] Στη, στη, στο έργο υποτίθεται πάει κατά κάποιο τρόπο στον Κάτω Κόσμο, βρίσκει και τον Αχιλλέα νομίζω εκεί, βρίσκει και τη μάνα του εκεί. [1:17:56] Ναι, τη μα- ναι, έχει πολύ μεγάλη, βασικά είναι το κομβικό σημείο της original Οδύσσειας αυτό κι εκεί αλλάζει ο Οδυσσέας. Που κάνει realize ότι πρέπει να γυρίσω πίσω, ας το πούμε, είναι σημαντικό. Λοιπόν, και τώρα πάμε στα του του cast. Λοιπόν, εμένα το cast θα σου πω τι μου έβγαλε, ότι ότι ήτανε σαν να του είπανε του Νόλαν σαν προπονητής που παίρνει χαρτάκι, που λέμε, δηλαδή τι έκανε; Πήρε αυτούς που ήθελε και του φορτώσανε και κάποιους, επειδή έτσι λειτουργεί το Χόλιγουντ αυτή τη στιγμή. Και δεν θέλω να πω για τη μαύρη Ελένη, δεν με νοιάζει αυτό, η Ρέλευαν ήταν η Ελένη, έτσι κι αλλιώς. Π.χ. η Ζεντάγια για μένα δεν είχε κανένα ρόλο στη ταινία. Ήτανε επειδή ο Τομ Χόλαντ και η Ζεντάγια είναι το πιο hot ζευγάρι αυτής της θείας στο Χόλιγουντ. Ναι, γιατί φάνηκε ότι τον Χόλαντ τον ήθελε να παίξει αυτό το ρόλο, γιατί ήταν καλός. Η Ζεντάγια ήταν irrelevant, δηλαδή τώρα η θεά Αθηνά βάλανε μία που είναι σαν την μπρεζού από το Γηφόρια. Αυτό το ρόλο, τον ίδιο ρόλο έπαιζε σαν αυτή από το Γηφόρια, έπαιζε και στη και με τον Holland. Δεν ταίριαζε, χωρίς να ήταν κακή, αλλά ήταν irrelevant, δηλαδή πραγματικά ένιωθα ότι τη Ζεντάγια την έβαλε εκεί, επειδή του είπαν ότι αυτοί οι δύο έχουν τον ίδιο ατζέντι, ο Holland και η Ζεντάγια μάλλον, επειδή είναι το πιο hot ζευγάρι στο Χόλιγουντ, και του είπαν, okay, άμα πάρεις αυτόν, πρέπει να παίξεις κι αυτή. Να βάλεις μαζί. Οπότε η Ζεντάγια τέρμα φάουλ. Μετά δεύτερο φάουλ, φάουλ, όχι τι θα μου άρεσε, μου άρεσε πάρα πολύ όλο αυτό το artistic με τον Αγαμέμνονα, που έσκαγε σαν, σαν το σαν το Ντάρτ Φέιντερ. Ναι, ναι, ναι. Και με χάλασε που τον έδειξε να βγάζει τα ρούχα και να τον σκοτώνει η Κλυταιμνήστρα εκεί πέρα. Θα προτιμούσα να ‘μεν έτσι, σαν ένας Darth Vader ο… χωρίς ποτέ να τον δούμε. [1:18:53] Ναι, ναι, ναι. Ήταν ωραίο που τον έδειχνε σαν το αφεντικό εκεί σαν το… ναι. [1:19:27] Μό- δε- δε- ε- καλύτερα να- να την- να την λέγαν ότι άξιες, τον σκότωσε η γυναίκα του, αλλά να μην μας το έδειχνε ποτέ αυτό. Να ‘μεν έτσι, ότι είναι αυτός ο Darth Vader. Λοιπόν, και πάμε στο επόμενο. Αυτό είναι τελείως προσωπικό. Εμένα ο Πάνισερ να κάνει το Μενέλαο, λες και ήτανε μπάτσος, δεν μου άρεσε. [1:20:08] Ναι, ναι, ε… [1:20:09] Γιατί, θα σου πω γιατί, γιατί ο τρόπος που το κάνει, που τον παρουσιάζει στην ταινία, υποτίθεται έχεις φύγει, έχεις κάνει πόλεμο 10 χρόνια και γυρνάς. Περιμένω κάτι, μια λίγο πιο σοφία να έχει γυρίσει πίσω. Δηλαδή… Μου ήτανε τελείως, μου, μου ήταν πάρα πολύ άσχημο το πώς έδειξε το Μενέλαο στο post-war, ας το πούμε. Μου ήταν ο Πάνισερ κι έπαιζε αυτό, λες και ήταν μπάτσος. Ναι, μπάτσος. Δηλαδή, τέρμα ρηχ- τέρμα ρηχός χαρακτήρας, ξέρω γω, κι απλά του έλεγε, εντάξει, ο πατέρας σου πολύ γαμάτος, ξέρω γω, τύπος, εκεί πέρα τα έφτιαχνε όλα. Αλλά μετά πήγαμε και τους φάξανε. Δηλαδή, μπορεί να ήθελε να τον δείξει και τελείως ρηχ- ναι, ρηχό, αλλά εμένα δεν μου άρεσε. Γενικά δεν μου αρέσει και ο συγκεκριμένος ηθοποιός, εμένα έτσι κι αλλιώς, ναι, πάντα το banisher κάνει όπου και αν παίζει, ε, οπότε ναι, δηλαδή νιώθω ότι θα μπορούσε να βάλει το Vin Diesel, ξέρω γω, να κάνει το Menelaus, για δηλαδή τόσο χαμηλά. Έτσι ναι, ναι, ναι, τόσο χα- χαμηλού επιπέδου τον έχω. Ε, περίμενα ότι θα έβγαζε κάτι σαν, ε, ότι δείχνει έναν άνθρωπο που γύρισε μετά από δέκα χρόνια από τον πόλεμο, ξέρω ‘γω, τι να σου πω. Έτσι το ‘κανε. Θα μας πούνε και όσοι το… την έχουνε δει την ταινία, αν τους άρεσε ή όχι. Ε… μετά, ντάξει, ο-ο Τηλέμαχος έπαιξε πολύ καλά. Η Αν Χάθαγουεϊ που έκανε την Πενελόπη ήταν πολύ καλή. [1:21:36] Μμμ, μμμ. [1:21:37] Ε… ο-ο Ρόμπερτ Πάτισον ήταν ωραίος. [1:21:41] Ναι, ναι. [1:21:43] Ε… έτσι λίγο από τους, ε… βασικούς, ξέρω ‘γω, χαρακτήρες. Εντάξει, και είναι και το fun moment που πάει στον Άντον Μπάρμπα και μιλάει ελληνικά και τα μεταφράζουν στα αγγλικά γιατί δεν ξέρουν ελληνικά. Αυτό είναι τι… αυτό είναι what the fuck, ξέρω ‘γω. Ε… οκ. Αυτά, εντάξει, γενικά σου λέω 8 στα 10, 8 στα 10 βάζω. [1:22:03] Οκ. [1:22:04] Σου λέω, δεν μου άρεσαν κάποιοι χαρακτήρες στο cast, που πάμε πάλι στην ίδια ιστο- αυτό που σου είπα πριν, σαν να τον υποχρεώσανε, γιατί δεν έβα- γιατί στους σημαντικούς χαρακτήρες έβαλε τους καλούς, δηλαδή ο Μα Τέιμον είναι top, ήτανε πάρα πολύ καλός. [1:22:17] Ναι. [1:22:17] Η Πενελόπου ήταν καλή, ο Τηλέμαχος ήταν καλή, ο Ρόμπερτ Πάτσεσον ήτανε καλός, που δεν θυμάμαι το όνομά του το αρχαίο. Δηλαδή αυτοί που έπρεπε να ήταν σημαντικοί, ήτανε καλοί. Ακόμα κι εκείνος ο… Ινδο-Εγύπτιος που βάλανε για βοηθό του εκεί, το… ο υπαρχηγός του. Ε… καλός ήτανε. [1:22:38] Ναι. [1:22:38] Που ήτανε στο καράβι. Δηλαδή, αυτοί που μετράγανε, ήταν σαν να είπε ο Νόλαν, ξέρεις, κοίτα, σε αυτούς τους χαρακτήρες σημαντικούς θα βάλω αυτούς που θέλω. Ε, και θα βρω και κάτι να βάλω τέτοιο. Ε, και αυτό με το… με το ε… τον, την Έλιωτ Πέιτζ, που… κάνει ένα χαρακτήρα ο οποίος δεν υπάρχει στο… στον… στην Οδύσσεια. Και εγώ ούτε το ήξερα, το είδα σε reviews και τέτοια. [1:23:00] Αυτό είναι που άλλαξε, ήταν γυναίκα κι είναι τρανς άντρας τώρα. [1:23:03] Ναι, αλλά φαινότανε, δεν φαινόταν και για άντρας στο, στην ταινία, αλλά, αλλά σου λέω, αυτοί έτσι κι αλλιώς οι relevant χαρακτήρες ήταν, δεν είχαν και κάποιο, είναι το ίδιο πράγμα με την Ελένη, ξέρω γω, α, είναι μαύρη, δεν παίζει και κανένα ρόλο στην ταινία, έτσι κι αλλιώς. [1:23:16] Ναι, σωστά. [1:23:17] Οπότε, οπότε δεν έχει και πολύ σημασία. Έτσι κι αλλιώς στην ταινία τη συγκεκριμένη, εφόσον δεν είναι, ξέρω γω, η Ιλιάδα η Τροία, η Ελένη είναι πιο πολύ σαν ε… [1:23:27] Νο-νομίζω την έχει επειδή τη είναι γνωστή σαν τμήμα της ιστορίας, ε, δεν θα μπορούσε να μην τη δείξει. [1:23:36] Ναι, ναι, βάλε, έβαλε κάτι αυτό, αλλά δεν είναι αυτό το πρόβλημα. Για μένα σου λέω τα μεγάλα φάουλ ήταν η Ζεντάγια, δεν μου άρεσε, που δεν εννοώ ότι είναι κακή ηθοποιός, σου λέω στο Γηφόρια ωραία είναι, αλλά νομίζω ότι δεν ταίριαζε στην ταινία για θεά Αθηνά τώρα το κοριτσάκι. Και το άλλο είναι ότι ο τρόπος που έπαιζε ο Πάνισερ το Μενέλαο εμένα δεν μου άρεσε. [1:23:57] Ναι. [1:23:57] Αυ- αυτά κυρίως είναι τα δύο στο casting. [1:23:59] Να σου πω για το casting και τον Νόλαν, έχει… Δεν ξέρω για… Καταρχάς σαν Οδύσσεια μου άρεσε, σαν ταινία του Νόλαν δεν μου άρεσε. [1:24:12] Ναι. [1:24:12] Γιατί… Ε, τον Όλαν το θέλω, ρε παιδί μου, για να κάνει τα πιο extreme πράγματα, extreme ιδέες, να τις παρουσιάσει ωραία. Δηλαδή, το θέλω για το Inception, για το Interstellar, που είναι τώρα… ξανακάνω ταινίες με μαύρες τρύπες και σκουληκότρυπες και τέτοια. Ε… για το Tenet είναι πολύ κουλή ιδέα, που δεν θ- δεν θ- δεν θα έπρεπε να υπάρχει τόσο καλή ταινία σε [1:24:38] Ναι. [1:24:38] τέτοιες ποιότητες, ας πούμε, την ιδέα του Τενετ. Και απ’ την άλλη έχεις τα, τα, το Νόλαν που τα safe bets του Οπενχάιμερ που έκανε προ Περσί και την Οδύσσεια τώρα, όπου έχει βρει το κουμπί του Χόλιγουντ, όπου να φτιάχνει ταινίες που να αρέσουνε και στα Όσκαρ και στον απλό κόσμο. [1:25:02] Ναι, ναι. [1:25:03] Με το να σπρώχνει το IMAX, με το να… καλά μπάτζετ, με το να έχει καλούς γνωστούς ηθοποιούς. [1:25:10] Ναι. [1:25:11] Ε… γιατί όταν πας και βλέπεις, α, θα δώσω τα λεφτά μου, ρε παιδί μου, αλλά θα δω, ξέρεις… 10 ηθοποιούς που τους ξέρω, όχι έναν, δύο. [1:25:21] Ναι, ναι, ναι, είναι λίγο οι Avengers το… του cast. [1:25:24] Και είμαι πολύ περίεργος να δω τι θα κάνει η Ακαδημία με τα Oscar φέτος, του χρόνου μάλλον. [1:25:29] Ε, θα του δώσει κανα τεχνικ- τα τεχνικά θα τα πάρει, λογικά. Κάτι σ- σκηνογραφία, κάτι. [1:25:34] Η-η-η ταινία είναι… Πολ- [1:25:36] Τεχνικά άρτια. [1:25:37] Σαν ταινία είναι πολύ καλύτερη από το Oppenheimer, για το οποίο πήρε το Όσκαρ σκηνοθεσίας καλύτερης ταινίας, και τώρα ξανάρχεται δυο χρόνια, δυο χρόνια μετά με εξίσου γαμάτη ταινία, που μη σου πω είναι και πιο popular και… Ε… [1:25:54] Απ’ π.χ. από τα καλά, μόνο ο Ματ Ντέιμον μπορεί να πάει για αλφάντρικό ρόλο. Οι υπόλοιποι χαρακτήρες δεν νομίζω ότι… κανένα. [1:26:02] Ε, ναι. Και εκεί η Πενελόπη ίσως το… [1:26:03] Ίσως η Αν- η Πενελόπη, η Αν Χάθαγουεϊ, ναι. Ε, πάει και με το ότι έχει βγει αυτή την περίοδο. Έχει βγάλει και τρεις ταινίες νομίζω αυτή τη χρονιά αυτή. Έβγαλε και το Prada, αυτό το διάολο. [1:26:12] Μμμ. [1:26:14] Είναι hot. Οκ. Τέλος πάντων, αυτά. [1:26:18] Ωραία. Ουφ, εξουθενωτικό επεισόδιο, τα είπαμε όλα. [1:26:21] Ήταν μαραθώνιο. [1:26:23] Έγινε. [1:26:23] Λοιπόν, αντίο. [1:26:24] Γεια.