12x09 - Νεύτωνας

12x09 - Νεύτωνας

12η Σεζόν  · 

Διάρκεια 01:06:55 · Download

Φτάνουμε στο νούμερο 2 της λίστας με τους διάσημους επιστήμονες και ταξιδεύουμε στην Αγγλία του 17ου αιώνα για τον άνθρωπο που, όσο άλλοι έκαναν banana bread στην καραντίνα, εκείνος ανακάλυψε πώς λειτουργεί το σύμπαν. Ξεκινάμε από ένα πετρόχτιστο σπιτάκι στο Woolsthorpe και τα «θαυματουργά χρόνια» της πανούκλας του 1665, όταν ο Νεύτωνας έβγαλε μονομιάς τη βαρύτητα, τον λογισμό και τα πειράματα με το φως. Βλέπουμε πώς ένωσε πρώτη φορά τη Γη με τον ουρανό —το μήλο που πέφτει και το φεγγάρι που «πέφτει» υπακούν στην ίδια εξίσωση—, γιατί χρειάστηκε να εφεύρει καινούρια μαθηματικά, και πώς έθεσε τις βάσεις της επιστημονικής μεθόδου. Από τους τρεις νόμους της κίνησης μέχρι τον Lagrange, τον Hamilton και τον δρόμο προς την κβαντομηχανική· κι από τον αλχημιστή-κυνηγό παραχαρακτών του Royal Mint μέχρι τον δισεκατομμυριούχο επενδυτή που «κάηκε» στη φούσκα της Νότιας Θάλασσας.

(00:00:00) Pre-show: γερασμένοι σταρ & Nolan «Οδύσσεια» vs τελικός Μουντιάλ
(00:04:31) Το βιογραφικό: Χριστούγεννα 1642 & το Woolsthorpe Manor
(00:07:30) Cambridge & η πανούκλα του 1665: τα θαυματουργά χρόνια
(00:11:09) Καθηγητής, Principia, Royal Mint & ο πρώτος ιππότης-επιστήμονας
(00:14:58) Τα top 3: ένωση ουρανού-Γης, λογισμός & επιστημονική μέθοδος
(00:22:23) Βαρύτητα, νόμοι του Κέπλερ & η ιστορία του Halley με τον κομήτη
(00:29:09) Παλίρροιες, ηλικία της Γης, Νευτώνειο υγρό & τα πρίσματα με το φως
(00:38:28) Οι τρεις νόμοι του Νεύτωνα
(00:43:22) Lagrange, Hamilton & ο δρόμος προς την κβαντομηχανική
(00:46:39) Γιατί ο Αϊνστάιν είναι το Νο.1 (κι όχι ο Νεύτωνας)
(00:48:31) Fun facts: αλχημεία, «στους ώμους γιγάντων» & το beef με τον Hooke
(00:52:22) Ο πόλεμος με τον Leibniz, ο Huygens & ο Νεύτωνας-επενδυτής
(01:02:49) Post-show: το ακυρωμένο γκολ με την Κροατία & ο αισθητήρας στην μπάλα

📝 Απομαγνητοφώνηση επεισοδίου ▾

[0:00:01] Είμαι αρκετά μεγάλος, Γιώργο, να θυμάμαι τη δεκαετία του ‘90 τον Michael Jordan, τον μπασκετ, τον ξέρεις τον μπασκετμπολίστα? [0:00:09] Ναι, ναι, ναι, ναι. [0:00:11] Που έκανε εεε retire, πώς το είναι, βγήκε στη σύνταξη απ’ το μπάσκετ τριάντα χρονών. Και μετά βαρέθηκε κάνα χρόνο, ξαναγύρισε, πήρε άλλα τρία πρωταθλήματα εκεί με τους Bulls και καλύτερος υποτίθεται, ξαναέκανε retire, ξαναγύρισε, έπαιξε και εκεί με τους Washington Wizards. [0:00:32] Αυτό δεν το θυμόμουνα το τελευταίο κομμάτι, ότι είχε περάσει και από τους Wizards. Και είναι… γιατί ζω στην Ουάσινγκ και δεν υπάρχει πουθενά καμία αναφορά. [0:00:41] Εντάξει, να ήταν λέει 2 χρόνια και ήταν… αλλά τότε όλοι ρε παιδί μου των… 30 χρονών, 31, σταματούσανε τον πρωταθλητισμό, θες, και τώρα με αφορμή και το Μουντιάλ, θυμάμαι τον Μέσι να βλέπω το Μουντιάλ του 2000, πριν 8 χρόνια, το δε- 18, το 2018, ναι, το 18. [0:01:07] Το 18 ήταν ήδη μεγάλος. [0:01:09] Ναι, και χάνει η Αργεντινή, ο Έ- ο Μέσι να είναι 31-32 τότε. [0:01:12] Α, που είχε πει ναι ότι θα σταματήσει από την Εθνική μόνο, νομίζω. [0:01:16] Και να σκέφτομαι εγώ, πάει τον καημένο τόσο μεγάλος παίκτης και δεν θα έχει πάρει Μουντιάλ, ενώ ο Πελέ και ο Μαραντόνα και οι άλλοι έχουνε πάρει. Και μετά ξαναπαίζει Μουντιάλ, το κερδίζει. Ξαναπαίζει τώρα κι άλλο Μουντιάλ στα 39. Και ποιος ξέρει που θα φτάσει? [0:01:35] Και ενώ βάζει γκολ, ενώ δεν είναι… είναι πρωτοσκόρος, ξέρω, τώρα που γράφουμε ακόμα στο… Ε… ντάξει, βέβαια, σιχαίνεται λίγο όταν πάει το παιχνίδι στην παράταση εκεί, είναι… [0:01:50] Ε, γενικά κι όταν η μπάλα είναι μακριά, απλά περπατάει, δεν κάνει κάτι. Αλλά εντάξει. [0:01:54] Ναι, ναι, το… Αλλά γενικό- και- και ο Ρονάλντο, και ο Μόντριτς, ο… Τόσοι και τόσοι που παίζουνε… με- με τις ρυτίδες το… τα… τα- τα τοτέμ των… κάποιων εθνικών ομάδων, ας το πούμε. [0:02:11] Να μην πω και τον Τζόκοβιτς στο Γουίμπλετον, που παίζει τώρα στα… στα… στα… 30, 41, πόσο είναι το… κι αυτός εκεί γύρω. [0:02:19] Ε, και επειδή ανέφερες πριν για το NBA, ε, και ο Λεμπρόν Τζέιμς παίζει ακόμα. [0:02:23] Α, μπράβο! Ναι, ναι. [0:02:24] Ναι. Εντάξει, βέβαια, ο Λεμπρόν Τζέιμς… εντάξει, είναι λίγο… [0:02:28] Εδώ, εδώ παίζει ο γιος του στο… κι αυτός παίζει ακόμα, ε. [0:02:32] Καλά, αυτό δεν θέλω να το σχολιάσω, αλλά… τώρα ο Λεμπρόν Τζέιμς έχουνε ασπρίσει τα μαλλιά του, σχεδόν έχουνε πέσει τα μαλλιά του, δηλαδή απλά σταμάτα, δεν ξέρω γιατί το κάνει. Τι… θέλει να… κάποιο ρεκόρ μάλλον θέλει να σπάσει, που δεν έχει καμία σημασία, δηλαδή… πώς να σου πω, για τον Λεμπρόν ειδικά, ε… έχω ξεχάσει πώς ήταν ο καλός Λεμπρόν, που λέμε Λεμπρόν στα prime του, γιατί… γιατί έχει φτάσει 41, οπότε το- δηλαδή τα τελευταία 5 χρόνια σέρνεται, ας πούμε. Ναι, ναι. Εντάξει, κατά- τέλος πάντων, με λίγη υπερβολή, αλλά καταλάβατε τι εννοώ. [0:03:10] Για- για να το συνδέσω λίγο και με τα επιστημονικά, τα δικά μας, σκεφτόμουνα… πάντα ότι, α, σαν επιστήμονες, ρε παιδί μου, εμείς μπορούμε να παράγουμε έργο, ξέρεις, για δεκαετίες, ξέρω ‘γω, θεωρητικά. [0:03:24] Θεωρητικά. [0:03:24] Ενώ οι… αυτοί που κάνουν αθλητισμό… ντάξει, κάνεις 10-15 χρόνια. [0:03:29] Μμμ. [0:03:30] Ε… βέβαια, απ’ την άλλη… τα- τα δύο… [0:03:34] Έχουμε δει ότι το peak και επιστημονικό peak τόσο είναι. [0:03:37] Μπα, απ’ την άλλη… το… βλέπω όλους αυτούς τους αθλητές που πάνε μέχρι τα 40 και… παίζουνε… μια χαρά. Ε… και απ’ την άλλη, ότι ξέρεις, πολλοί λένε ότι το… τα μεγαλύτερα επιτεύγματα, καλέ, ώρα και ο Νεύτωνας, θα τα πούμε, τα κάναν όλοι στη δεκαετία του ‘20, [0:03:54] Μμμ. [0:03:55] τα πιο δύσκολα. Οπότε ίσως να ‘ναι και ανάποδο τελικά αυτή η ιστορία. [0:04:10] Μπορεί ναι. Και ε- έχεις ε… όχι, εντάξει, δεν εννοώ να έχεις βάλει στοίχημα, αλλά έχεις κάποιον που πιστεύεις ότι θα κερδίσει το Μουντιάλ; Πριν πάμε στο επεισόδιο? [0:04:15] Ε, άμα δεν το πάρει η Γαλλία, θα ‘ναι λίγο, ε- ο- οτιδήποτε άλλο θα ‘ναι λίγο έκπληξη. [0:04:20] Θα δούμε Γαλλία-Αγγλία στον τελικό. [0:04:23] Να. [0:04:23] Τι πιστεύεις? [0:04:24] Θα θ’αφήσω και τον Christopher Nolan, θα το… [0:04:27] Ε, καλά, άμα είναι Γαλλία-Αγγλία, εννοείται, τα αφήνεις όλα. Δεν [0:04:30] Ναι. [0:04:31] χάνεται αυτό. Ωραία. Έχουμε κι επα- Αγγλία. Ας ταξιδέ- ας ταξιδέψουμε στον δέκατο ε- έβδομο αιώνα. [0:04:40] Ναι, ναι. Ναι, φαντάζ. Στην Αγγλία. Λοιπόν, τα έχετε δει- δει από τον τίτλο. Το επεισόδιο είναι για τον Νεύτωνα. Είναι από τις περιπτώσεις που δεν μπορούμε να πούμε ακριβώς πότε γεννήθηκε και πότε πέθανε, για τον απλούστατο λόγο ότι άλλαξε. [0:05:09] Γεννήθηκε Χρη- Χριστούγεννα πάντως. Το… [0:05:13] Ναι, γεννήθηκε Χριστούγεννα με βάση το ημερολόγιο όταν ζούσε. [0:05:18] Ναι, ναι, ναι. [0:05:19] Το 1642. [0:05:22] Μμμ. [0:05:22] Αλλά μετά άλλαξε ημερολόγιο, οπότε αν με το σ- με το σύγχρονο ημερολόγιο που χρησιμοποιούμε μέχρι σήμερα πάμε προς τα πίσω. Έχει γεννηθεί το 1643. [0:05:33] Ναι. [0:05:34] Και Ιανουάριο, αρχές Ιανουαρίου, 4. Ούτε καν Χριστούγεννα. Αλλά… Αλλά ναι, δεν πειράζει, έτσι ήτανε. Λοιπόν, γεννήθηκε κάπου στην επαρχία… στην Αγγλία. [0:05:48] Ένα από τα πρώτα πράγματα που έκανα όταν ήρθα στην Αγγλία είναι να πάω να δω το σπίτι του Νεύτωνα, αυτό που μεγάλωσε. Υπάρχει ακόμα. [0:05:55] Σε αυτό το Γου- Γουλ- Γουλθροπ Μέινορ. [0:05:57] Γουλθροπ, ναι. Γουλστρ. Έτσι. [0:06:00] Απ’ όπου είναι εντάξει, είναι έξω 4 ώρες απ’ το Λονδίνο με αμάξι. [0:06:05] Πρέπει να είναι στο πουθενά, έτσι? [0:06:07] Είναι στη μέση του πουθενά, ένα σπιτάκι πετρόχτιστο, με μια μηλιά απ’ έξω πολύ περιποιημένη. [0:06:14] Οκ. [0:06:15] Δεν ξέρουμε αν είναι η μηλιά, αλλά είναι μια… [0:06:17] Έχουμε βγάλει, έκανε ψέματα για το μιλό, βέβαια. [0:06:19] Ναι, αλλά έχει το παράθυρο μέσα, αυτό με ενδιέφερε. Υπάρχουν online κάποια σχεδιαγράμματα. Αυτό το πείραμα που έκανα με το φως και τα πρίσματα, θα το πούμε μετά για να δείξει ότι το φως είναι, οπότε βλέπω διάφορα χρώματα, το λευκό φως. Το παράθυρο που τάστησε είναι εκεί και το δωμάτιο, οπότε είναι πολύ περίεργο να βρίσκεσαι σε αυτόν τον χώρο. [0:06:45] Ναι, ε, εντάξει, ναι. Ει- ειδικά έτσι όπως το λες, αν… πώς να πω, φαντάζομαι ότι άμα δεν ξέρεις ότι το σπίτι του Νεύτωνα είναι απλά άλλο ένα σπίτι στην επαρχία, έτσι? [0:06:55] Καλά ναι, αν δεν ξέρεις, δεν δεν δεν έχει κάτι τίποτα ιδιαίτερο. [0:06:57] Οπότε αυτό κάνει πιο ωραίο, γιατί το κάνει λίγο αυθεντικό, γιατί σκέφτομαι αν το αντίστοιχο ήταν στην Αμερική, θα είχε billboards, ξέρω εγώ, ε, five miles to… the house of… μπλα μπλα μπλα. Και θα είναι λίγο… ε… Λοιπόν, γεννήθηκε… Τώρα εγώ βρήκα ότι ήταν λίγο δύσκολα τα παιδικά του χρόνια. [0:07:16] Μμμ. [0:07:18] Πέθανε και ο πατέρας του, μετά ο πατριός του δεν τον ήθελε, μετά τον πρόσεχε ο θείος του… Τέλος πάντων, δεν έχουν πολύ σημασία αυτά. Εννοώ λίγοι- ούτε έγινε… αγρότης, που ήταν από αγροτική οικογένεια. [0:07:29] Μμμ. [0:07:30] Ε… και ο θείος του τον έστειλε στο Cambridge, γιατί του άρεσε το διάβασμα. Στο Trinity College. Και πλήρωσε και τα διδάκτορα του. Πήγε εκεί μικρός, 17-18 χρονών. Λέει, δούλευε κιόλας ταυτόχρονα εκείνη την εποχή. Ε… και διάβασε, και διάβασε για τον Γαλιλαίο, τον Κέπλερ, ό,τι είχαν ανακαλύψει αυτοί οι προηγούμενη. [0:07:56] Μμμ. [0:07:57] Ε… Και ουσιαστικά όσο… έχει ξεκινήσει στο Cambridge, αλλά… ντάξει, το βασικό που αξίζει να αναφέρουμε είναι ότι… κάποιοι κάναμε banana bread, κάποιοι ξεκινήσαμε podcast, ενώ ο Νεύτωνας στην πανδημία ανακάλυψε πώς λειτουργεί το σύμπαν. [0:08:18] Λοιπόν, αυτό, φίλε, είναι πολύ ενδιαφέρουσα… πληροφορία. Το είχαμε αναφέρει νομίζω και στα επεισόδια του κορονοϊού, αλλά… ξεκινάει στο… πάει στο Κέμπριτς, εντάξει, ήταν καλός. Ε… 22 χρονών κλείνει το Κέμπριτς λόγω της πανδημίας τότε του 1665. [0:08:37] Το plague, πώς, ποιο είναι αυτό, η μα- τύφος, ξέρω εγώ τι είναι, πανούκλα, μπράβο. [0:08:41] Παννούκλα το λένε, ναι, αλλά βασικά τέτοιου… όπως ζήσαμε κι εμείς, ε… είναι το… Οπότε έφυγε, έκλεισε το πανεπιστήμιο, πήγε στο σπιδάκι το αυτό, το Γουλστροκ Μέιμον. [0:08:53] Όπως έκαναν πολλοί που πήγαν στα χωριά τους, θα έλεγα. [0:08:55] Α, γεια σου. [0:08:56] Άρα το μοτίβο επαναλαμβάνεται. Δεν ξέρανε πια, δεν ξέρανε πια να στείλει μήνυμα για να βγάλει το σκυλοβόλτα, βέβαια. [0:09:02] Και αυτά τα 2 χρόνια, τα 2 χρόνια που έκανε απομόνωση εκεί είναι που έβγαλε… τα πάντα. Θεωρία της βαρύτητας, δηλαδή… Ντάξει. [0:09:11] Και τα μαθηματικά εκεί τα δούλεψε. Ε… Λοιπόν, τώρα πέραν του πλάκα, όντως έ-έπεσε η πανούκλα και αναγκ- και έκλεισε το Cambridge και όντως πήγε, που λέει και ο Θέμος, πίσω στο χωρι- στο χωριό του. [0:09:24] Ναι, ναι. Στο χωριό του πήγε, βέβαια, στο Πατρικό. [0:09:26] Και είχε όντως πανδημία, οπότε… καθότανε μέσα στο σπίτι και άντε έβγαινε να περπατήσει εκεί στο χωράφι. Οπότε είχε πολύ χρόνο για να αφοσιωθεί στα μαθηματικά και στη φυσική. [0:09:38] Μμμ. [0:09:39] Έκανε και πολλά πειράματα εκεί πέρα και με το φως. Ε… και ήτανε η πιο… Αν το καλοσκεφτείς, δεδομένου το το χρονικό διάστημα που που μεσολάβησε για όλα αυτά που… που ανακάλυψε ή που εφηύρε, αν θες, ή που έφερε στον κόσμο, επιστημονικά εννοώ, ε, πρέπει να είναι το- το- η πιο παραγωγική περίοδος ανθρώπου σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας. Και, δηλαδή… [0:10:16] Μα- μα- μαζί με αυτό του Αϊνστάιν εκείνη τη χρονιά με τα τρία paper. [0:10:23] Ναι, αλλά πες ότι ο Αϊνστάιν τα- ε- ο Αϊνστάιν όμως δεν τα- θα το δούμε κιόλας, αλλά εντάξει, θα έβγαλε τα τρία paper να τα δούλευε στο μυαλό του περισσότερο καιρό. [0:10:29] Ναι, okay. [0:10:30] Δεν έγραψε το ένα και μετά το άλλο. Διότι ο τύπος εκεί πέρα… προφανώς, εντάξει, προφανώς είχε ιδέες ήδη από πριν, αλλά έκατσε, έκανε τα μαθηματικά, τα έβγαλε τους νόμους βαρύτητας, τα εφάρμοσε στα μαθηματικά, απέδειξε τους νόμους του Κέπλερ με μαθηματικά και έκανε και αυτά με τα πρίσματα. Ε, όλα σε σε μια πανδημία. [0:10:51] Να αναφέρω λίγο τα top 3… πώς το λένε, τα μεγάλα, τα contributions που είχε ένα πρόγραμμα από τη μέση… [0:10:57] Θα-θα-θα τα περιμένω, θέλω λίγο να-να κάνω ένα full preview το βιογραφικό. [0:11:01] Ναι, ναι. [0:11:01] Και μετά να πιάσουμε λίγο τα επιστημονικά. [0:11:03] Όπως καταλαβαίνετε, παιδιά, δεκρά αυτό το επεισόδιο δεν ξέρουμε πού να αρχίσουμε και πού να τελειώσουμε. [0:11:06] Αυτό είναι. [0:11:07] Να τι να πρωτοπούμε, ναι. Τέλος πάντων, περνάει η πανδημία, γίνεται καθηγητής ε… στο Cambridge, ε… στα όχημα μαθηματικών, που… θυμάσαι ποιος είναι τώρα στη θέση του… της ΑΕΖΑΚ Νιούτον? [0:11:22] Τώρα που μιλάμε, το 2026? [0:11:23] Ναι, έχουνε περάσει πολύ από αυτή τη θέση. [0:11:27] Ναι, τον είχαμε πει και ήταν και ο Χόκινγκ, όχι, και ο Χόκινγκ δεν ήταν σε αυτή. Ναι, δεν θυμάμαι ποιος είναι τώρα. [0:11:35] Έτσι, πολύ ωραίο highlight είναι το 1000… μετά, πολύ πιο μετά, δηλαδή το 72, κάπου εκεί, που φτιάχνει το τηλεσκόπιο, αλλά όχι με για φακούς, με κάτοπτρα. Και… το τηλεσκόπιο και… και όλα αυτά που είχε ανακαλύψει για το φως με τα πρίσματα και αυτά, θα τα πούμε μετά, του δίνουνε… περισσότερο… ε… φως, ας το πούμε, το spotlight. Και μπαίνει και στην Ακαδημία, τη Βασιλική Ακαδημία Επιστημών. Και μετά βγάζει το βιβλίο αυτό το, το Πρινσίπια. [0:12:31] Το Πρινγκίπια. [0:12:31] Οπ, α, ναι, δεν ξέρω λατινικά. [0:12:32] Πρινγκίπια λέγεται, ναι, το… [0:12:32] Λοιπόν, άκου όμως τώρα τι βρήκα. Και θα πάμε λίγο προς το τέλος, το βιογραφικό. Ότι το βιβλίο για το φως το έγραψε στα αγγλικά. Ενώ αυτό το Πρινγκίπια που λες κι εσύ, εγώ νόμιζα ήταν Πρινσίπια πάντως, ε, ε, ήταν στα λατινικά. Και… [0:12:39] Α, okay, δεν το ήξερα αυτό. [0:12:39] Ναι, και λέει ότι το άλλο με το φως το έγραψε στα αγγλικά για να μπορεί να το καταλαβαίνει και ο κόσμος και είχε μέσα και οδηγίες να κάνει πειράματα στο σπίτι του. Ο κόσμος. [0:12:45] Okay. [0:12:45] Ε- ε- μετά… ε, και μετά αρχίζει η κάτω βόλτα, αρχίζει ένα breakdown, ένα mental breakdown, προς το τέλος ζωής του. Ε- θα πούμε μετά ίσως γιατί. Μετά δουλεύει στο Νομισματοκοπείο, μου είπες πριν, εγώ το έλεγα Υπουργείο Οικονομικών. [0:12:59] Το Royal Mint, ναι, ίσως τότε δεν είχε και άλλο, να ήταν αυτό. [0:13:03] Ναι. [0:13:03] Τέλος πάντων, ναι. [0:13:04] Και μπορεί να λέτε, μπορεί αυτή τη στιγμή που μας ακούω να λέτε τι πράγμα, ναι, προσπάθησε, δούλευε σε ένα τμήμα που ψάχνανε αυτούς που κόβουνε πλαστά νομίσματα. Λοιπόν, μετά γίνεται πρόεδρος της, ε, της Royal Society. [0:13:21] Royal Society, αυτό είναι το πιο prestigioso στην Αγγλία. [0:13:24] Ναι, γενικά είναι λι- ναι, ήταν λίγο περίεργος ο τρόπος που διοικούσε, ας το πούμε. Βγάζει αυτό για τα οπτικά, που ήταν στα αγγλικά, και γίνεται ο πρώτος, ε, ιππότης επιστήμονας στην ιστορία. [0:13:42] Sir Isaac Newton. [0:13:43] Ναι, έγινε από τη βασίλισσα Άννα, αν θυμάμαι καλά. [0:13:47] Μμμμ. [0:13:48] Ε, και ήτανε το- ο- ο πρώτος. Και λέει ήτανε η… εντάξει, τώρα αυτά είναι ψιλοσχόλια, αλλά ήτανε η πρώτη φορά που ήτανε λίγο political το… το να… δηλαδή αυτό… τώρα γίνεται συνέχεια αυτό το πράγμα, να κάνουν ιππότες random ανθρώπους που απλά είναι καλοί σε κάτι. Δηλαδή μπορεί να είναι όλος ποδοσφαιριστής και γίνεται ιππότης. [0:14:43] Μμμ. [0:14:43] Πιο πριν ιππότης έπρεπε να σκοτώσεις ανθρώπους, να πας στη μάχη και να σε… [0:14:45] Ναι, ναι, ναι. [0:14:45] Ε- ενώ έγινε political το 90, αυτό. Πέθανε 84 χρονών, όπως είχαμε πει και με την Κιουρί, γενικά άμα είναι στο DNA σου και είσαι καλωζορισμένος, δεν έχει και πολύ σημασία, ζεις αρκετό καιρό. [0:14:51] Ναι, έχω πάει και στον τάφο του εκεί στο Westminster Abbey είναι. Έχει και το… τους πλανήτες από πάνω, έχουνε σχεδιάσει. [0:14:54] Αυτό ήταν λίγο πολύ το βιογραφικό. Ε, θα τα πιάσουμε τώρα λίγο τα… τα ερευνητικά του, ας το πούμε, τα contribution, λίγο έτσι πιο αναλυτικά. [0:14:58] Να, έχει, έχει τα τρία μεγάλα που θα τα πούμε τώρα και μετά… ε… βρήκα και στη Wikipedia αυτά που αναφέρει μόνο στην εισαγωγή πριν πάει στο κυρίως τέτοιο. Ε… και έλεγα να τα φέρ- να τα αναφέρουμε αυτά έτσι επιγραμματικά. Είναι καμιά εικοσαριά. Ε… αλλά τα τρία μεγάλα για τα οποία… είναι στο νούμερο 2 της λίστας μας. Ε… πρώτον… ε… έκανε αυτή την πρώτη μεγάλη ένωση στη φυσική, δηλαδή υπήρχε η κίνηση των σωμάτων στη Γη, υπήρχε η κίνηση των… σωμάτων στον ουρανό. Και μέχρι τον Αύγουστο αυτά ήταν 2 εντελώς διαφορετικά πράγματα. Δηλαδή δεν, δεν είχε πάει κανένας στο μυαλό ότι οι ίδιες εξισώσεις περιγράφουνε και τα 2. Εεε… [0:15:45] Λοιπόν, θέλω να σε διακόψω, γιατί αυτό… αυτό που λες στην πραγματικότητα ήτανε πάρα πάρα πολύ σημαντικό. [0:15:52] Ε ναι, ναι, το… [0:15:53] Γιατί, γιατί τώρα μας φαίνεται τόσο τετριμμένο, αλλά στην πρε- πρέπει να καταλάβετε ότι αυτό που λέγανε heavens, δηλαδή τα επουράνια, είχανε κάτι θεϊκή υπόσταση εκείνη την εποχή. [0:16:05] Ναι, ναι. [0:16:05] Το να πεις ότι τα αστέρια, ο ήλιος, που αυτά είναι πράγματα θεϊκά και στους ουρανούς, ότι δι- έχουνε τους ίδιους νόμους με, με μια μπάλα κανονιού, ε, ήτανε, δηλαδή ουσιαστικά έκανε κοσμολογία για την εποχή, άμα το καλοσκεφτείς. [0:16:55] Ναι, ήτανε η π- η κοσμολογία της εποχής τότε, σωστό. Ναι, ναι. Ε… Α- ακόμα και σήμερα ο απ- απλός κόσμος νομίζω δεν το έχει συνειδητοποιήσει αυτό, ότι η- η… το φεγγάρι που πάει γύρω-γύρω και οι μπάλες που πέφτουν στη γη είναι η ίδια εξίσωση. Όταν έκανα… αυτή την ομιλία πέρυσι στο… πώς το… ή πρόπερσι ήταν, δεν θυμάμαι, στην Αστροεξόρμηση το καλοκαίρι, ε… που ήτανε 10 μύθοι για το διάστημα, στο νούμερο 1 είχα βάλει ότι… ε… τα ουράνια σώματα, το φεγγάρι, οι δορυφόροι, όλοι αυτοί πέφτουνε, όπως πέφτει, ξέρεις, αν αφήσεις μια πέτρα και θα πέσει προς τη γη. Ακριβώς το ίδιο πράγμα είναι, απλώς επειδή έχει την ταχύτητα, πάει και λίγο προ- πιο πέρα, πέφτει, εεε, συνεχίζει, συνεχίζει να πέφτει, αλλά επειδή έχει μεγάλη ταχύτητα, δεν ακουμπάει ποτέ, ας πούμε, τη Γη. Δηλαδή αυτό δεν εεε, δεν είναι καθόλου προφανές, αλλά το απέδειξε με μαθηματικό τρόπο. Πήρε την εξίσωση απ’ της μπάλας στη Γη, λέει, θα βάλω τη μια και για το φεγγάρι. [0:17:34] Μμμ. [0:17:35] Και βρήκε ότι το πόσο μετατοπίζεται το φεγγάρι είναι ακριβώς στο ίδιο ρυθμό με όσο με τη γη. Το… ε… [0:17:44] Είναι αυτό, το νιώθουμε τετριμμένο στη σημερινή εποχή. [0:17:49] Ναι, ναι και α… [0:17:50] Ή το προσπε- το προσπερνάμε μάλλον. [0:17:53] Ναι, και αυτό γέννησε και όλη αυτή την ιδέα ότι, α, ξέρεις, υπάρχουνε νόμοι, εξισώσεις τώρα που μπορούν να περιγράψουν τα πράγματα, ξέρεις, πολλά φαινόμενα, ξέρω εγώ, μαζί. Ε… αυτό ήταν το ένα. Το δεύτερο είναι ότι… για να τα αποδείξει όλα αυτά, εφ- έπρεπε να εφεύρει καινούργια μαθηματικά, που είναι αυτός ο διαφ- διαφορικός λογισμός. Αυτή η ιδέα δηλαδή ότι… υπάρχει το μηδέν που είναι τίποτα, μια απόσταση, αλλά και υπάρχει κάτι που είναι αυτό το… μίνιμαλ απόσταση, ξέρεις, το ΔΧ που λέμε ή το ΔΤ στο χρόνο. Ε… και η ταχύτητα π.χ. ενός σώματος είναι ΔΧ δια ΔΤ και τέτοια. Και από εκεί βγήκανε… διαφορετικές εξισώσεις, ολοκληρώματα που ακόμα αυτά χρησιμοποιούμε και σήμερα. Δηλαδή εγκαθίδρυσε… την ιδέα ότι μπορούμε να περιγράψουμε τον κόσμο με εξισώσεις, βασικά με μαθηματικά. Αυτό ήταν το δεύτερο. Ε… ε, και το τρίτο είναι εξαιτίας αυτών των δύο, και των μαθηματικών και των άλλων, ότι… έδωσε τη βάση για την επιστημονική μέθοδο γενικότερα, αυτή τη συστηματική μελέτη των φαινομένων με… πειράματα και μαθηματικά. [0:19:39] Και μαθηματικά. [0:19:40] Να. Είχαμε πει και για τον Γαλιλαίο ότι η Wikipedia πάλι λέει, έλεγε ότι είναι ο πατέρας της μοντέρνας επιστήμης. Το οποίο ισχύει, ο Γαλιλαίος ήταν ο πρώτος που πήγε προς τα- εκείνη την κατεύθυνση, αλλά ήταν, ξέρω εγώ, στο 5 τοις εκατό. Ο Νεύτο- ναι, ο Νεύτωνας το πήρε αυτό και του άλλαξε τα φώτα και το πήρε… Ε… μέχρι το τέρμα, ρε παιδί μου, [0:19:49] Ναι. [0:19:49] που δεν υπήρχε αμφιβολία ότι έτσι δουλεύουν τα πράγματα. [0:19:51] Θα σου- θα σου πω γι’ αυτό. Ουσιαστικά… αυτό που, κατά κάποιο τρόπο, αυτό που έγινε ήτανε ότι ο… ε… ο- ο Γαλιλαίος… ε… έβαλε ότι το πείραμα… να μας δίνει κάποιο αποτέλεσμα και για να περιγράψουμε κάτι. Δηλαδή έφυγε αυτό το… πώς λέγεται το… το το ένστικτο και μια πιο φιλοσοφική περιγραφή των πραγμάτων και έγινε πιο πρακτική. Δηλαδή, γιατί πιο πριν ήταν η θεολογική, η φιλοσοφική προσέγγιση, είτε από τον Αριστοτέλη είτε να πας από τα η Βίβλο. Ε… ακόμα δηλαδή και οι νόμοι του Κέπλερ ήταν εμπειρικοί. Έκατσε, έκανε μετρήσεις όλη του τη ζωή και βρήκε ένα μοτίβο. Και ο Νεύτωνας έφερε ότι υπάρχουν μαθηματικά, υπάρχει μαθηματική θεωρία που αν την εφαρμόσεις σωστά μπορείς πλέον να κάνεις και prediction, έτσι να να προβλέψεις κάτι. Και αντίστοιχα αυτό που τουλάχιστον μέχρι να έρθει και ο Αϊνστάιν και να πηγαίνεις πίσω στον χρόνο, μπρος στον χρόνο και να είναι αναλλοίωτα όλα. [0:20:54] Μμμ. [0:20:54] Ε… πα- πάνω σε αυτό που είπες για τα μαθηματικά, ε… ε… ο- η ανακάλυψη ουσιαστικά, η εφεύρεση της ανάλυσης και αυτό που είπες πριν, διαφορετικός λογισμός και διαφορετικές αξιώσεις και ολοκληρώματα, ουσιαστικά μέχρι τότε κυρίως ήτανε πιο στατικά τα μαθηματικά, πολύ γεωμετρία, ε… συγκεκριμένα πράγματα. Ο Νεύτωνας έδειξε ότι υπάρχουν πράγματα που αλλάζουνε, που έχουνε συνέχεια. Ουσιαστικά, ε… συνέδεσε αυτό- τη θέση και το πώς μεταβάλλεται σε σχέση με το χρόνο και ότι αυτό το πράγμα θα μας δώσει την ταχύτητα. Και αντίστοιχα κατάλαβε ότι αν ξέρεις αυτό το ρυθμό, δηλαδή αυτή την ταχύτητα, μπορείς να βρεις μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα αυτή η ποσότητα, πόσο έχει… ε… αλλάξει, πόσο… μαζεύει. [0:22:10] Μμμ. [0:22:10] Που έφερε τα ολοκληρώματα. Ε… και όσους έχουνε πάει και φυσικό και λοιπά, έχουν… χρησιμοποι- εφη- εφηύρε ουσιαστικά αυτό το συμβολισμό με τις θελίτσες, ήταν η δικιά του… ε… η δικιά του ιδέα. [0:22:16] Α, για τους παραγωγούς, ε? [0:22:17] Για τους παραγωγούς, ναι, ε- προς το, ως προς το χρόνο. Γενικά έμεινε κυρίως αυτά με το χρόνο, η αλήθεια είναι. [0:22:19] Αυτά χρειαζότανε, ναι. [0:22:20] Ναι, θα πούμε μετά για το beef με το Leibniz, μετά στο τέλος. [0:22:23] Ναι. Ε… ωραία, οπότε αυτά είναι τα top 3, ας πούμε, τα μεγάλα. Ε… τώρα λίγο πιο συγκεκριμένα, για τη βαρύτητα, εντάξει, είναι το πιο γνωστό του. Υπάρχουν αυτοί οι νόμοι της κίνησης. Ε… εντάξει, αυτοί οι τρεις νόμοι, ότι ξέρεις, ε… ότι ένα σώμα που είναι, ξέρεις, δεν έχει κάποια δύναμη πάνω του, διατηρεί την ταχύτητα, ότι αν έχει δύναμη, τότε η επιτάχυνση είναι ανάλογη της δύναμης και της μάζας. Ε… και ότι αυτό με το δράση αντίδραση. Ε… και αυτό με τη βαρύτητα, ότι είναι ένα διαρρο τετράγωνο αντιστρόφως ανάλογο η δύναμη, ανάλογη η δύναμη της βαρύτητας ισχύς με την απόσταση το τετράγωνο. Αυτό έχει ενδιαφέρον, λόρ από πίσω, έτσι, ιστορία. [0:23:18] Για πες. [0:23:18] Το… Ε… κατ’ αρχάς υπήρχαν οι νόμοι του Κέπλερ, ο οποίος το είχε β- τους είχε βγάλει από τους… από τις παρατηρήσεις του Τάιχο Μπράχε. Και… ο μόνος τρόπος που του δούλευε είναι ότι δεν κινούνται σε τροχιές, σε ελι- ε- κυκλικές τροχιές, ήτανε σε ελλείψεις, το οποίο ήτανε μεγάλη αλλαγή τότε, ξέρεις, να μην είναι κάτι κυκλικό. Και έχει αυτούς τους τρεις νόμους του ότι είναι ελλείψεις, ότι… ξέρεις, σε ίσα διαστήματα, ίσα εμβαδά, ξέρω ‘γω, στην έκλειψη και αφ- στην έλλειψη και αυτά τα πράγματα. Ε… και αυτό που… ε- ήταν το ζητούμενο τότε είναι… να υποθέσει κάποιος μαθηματικά, ξέρεις, ποια είναι η ισχύς της βαρύτητας και να αποδείξει τους νόμους του Κέπλερ. Α- αυτό ήτανε που έκανε ο Νεύτωνας. Και… η- αυτό το έκανε στην πανούκλα εκεί. Το είχε δείξει, δηλαδή, [0:24:33] Το Banana Bread. [0:24:33] το… αν… αν είναι ένα διαρρο τετράγωνο, απόσχει το τετράγωνο, τότε οι τροχιές των πλανητών βγαίνουν ελλειπτικές. Είναι πολύ δύσκολη απόδειξη. Έχει… την έχω διαβάσει και στο original, στο πριγκίπια, εντάξει, δεν καταλαβαίνεις τίποτα. Και υπάρχει και του φάινμαν ένα ωραίο βιβλίο, το έβγαλε άλλος βέβαια, λέ- λέγεται The Feynman’s Lost Lecture, η χαμένη διάλεξη. Ο οποίος δεν είχε κάνει, ξέρεις, τις ε… φυσικής τις διαλέξεις, είχε κάνει μια special διάλεξη για την απόδειξη του Νεύτωνα για αυτό το πράγμα. Μέσα σε… μια ώρα, μιάμιση. [0:25:01] Πάντως, πάντως, η- ο δ- ο δεύτερος και ο τρίτος νόμος του Κέπλερ είναι πολύ εύκολοι, γιατί είναι δια- αρχή διατήρησης της προφορμής και της ενέργειας. Βγαίνουν εύκολα. [0:25:08] Ναι, ναι. Ο πρώτος είναι ο- οι ελλείψεις είναι το δύσκολο του. Εμμ. Εμμ… Είναι πολύ δύσκολη απόδειξη και τώρα οι περισσότεροι, ας πούμε, δεν… δεν… δεν καν μπορείς να το κάνεις εύκολα. Δηλαδή και να σου δείξω τη λύση, είναι… δεν είναι προφανές καθόλου. Ε, αν τέλος πάντων το είχε κάνει αυτό, μετά έβγαλε το… με- με την οπτική εκεί, με τα πρίσματα, έβγαλε ένα βιβλίο, το έστειλε στο Royal Society, τότε ήταν ο Χουκ, ο Ρόμπερτ Χουκ από το Ελατήριο, ο γραμματέας, το έκανε review, του λέει τι χαζαμάρες είναι αυτές. Ε, ο Νεύτωνας τα πήρε, ήταν και λίγο, ξέρεις, περίεργος, όπως είπες, και… παράτησε εντελώς τη φυσική, με αυτό και με κάτι άλλα, γιατί δεν πήγαινε με αυτό το beef, ρε παιδί μου. Ε… και πήγε, έκανε αλχημείες, προσπαθούσε, ήταν τότε με τους αλχημιστές ακόμα πολύ hot, είχε φούρνους, έκανε με μέταλλα. [0:26:11] Με υδράργυρο εκεί, προσπαθούσε να… κάνει… ε… μεταμόρφωση ουσιαστικά μετάλλων, ε… από το ένα υλικό στο άλλο. Μεταστοιχείωση. [0:26:35] Ναι, όλοι οι σοβαροί… Μεταστοιχείωση. [0:26:36] Μεταστοιχείωση. [0:26:36] Ναι, όλοι οι σοβαροί τότε επιστήμονες με αυτά ασχολιόντουσαν, ε… υποτίθεται. Ε… και παράτησε εντελώς τη φυσική και τα μαθηματικά αυτά, μέχρι που μετά από… 15 χρόνια και όταν ήταν κοντά στα 40, καλή ώρα, εεε, υπ- υπάρχει αυτό το πε- το περίφημο συμβάν, μαζεύτηκαν σε μια καφετέρια, ήταν απ’ το… απ’ το Κέμπριτζ εκεί ένας προφέσσορας, ήταν ο Ρόμπερτ Χουκ, ο Νεύτωνας και ο Κρίστοφερ Ρεν. Και τους λέει, ρε παιδιά, τι γίνεται με τη βαρύτητα; Μπορούμε… είναι ένα διαρρο, ένα διαρ τετράγωνο, τι γίνεται; Και του λέει ο Νεύτωνας, α, το έχω κάνει αυτό, ξέρω εγώ, όταν ήμουνα πριν 15 χρόνια, είναι ένα διαρρο τετράγωνο το… και βγαίνουν ελλείψεις. Ε… δεν είχε ασχοληθεί και τότε ήταν ο φίλος του αυτός ο Harley, από τον κομήτη του Harley. [0:27:20] Ακριβώς, που έκα- που τον έπ- έσπρωξε σε αυτό, του πλήρωσε και τα… [0:27:26] Ο οποίος λέει στείλε μου το paper, ξέρω εγώ, που έκανες, την απόδειξη, το βλέπει, καταλαβαίνει το μέγε- συνειδητοποιεί το μέγεθος της, ε… Ανακάλυψης. [0:27:36] Της ανακάλυψης, της ελπίδας που μπορεί να έχει αυτό. Και τον έχωσε και λέει… Γράφ’ τα όλα μαζί. [0:27:42] Στρώσε κώλο κάτω και βγάλ’ τα αυτά, γιατί είναι σοβαρά πράγματα. Εδώ θα αλλάξει η κατανόηση του σύμπαντος. Ε… και έκατσε 3 χρόνια, ασταμάτητα, έγραφε, έγραφε σελίδες επί σελίδων, εκ των οποίων βγήκε το Πρινγκίπια, που… Ο Χάλεϊ βασικά το έσπρωξε, το τύπωσε, τα πλήρωσε, το δια… διανομή, όλα. Ε… και για να κλείσω εδώ και με τον Χάλεϊ, ο… ε… χρησιμοποίησε τις θεωρίες που είχε μέσα. Υπήρχανε… 4… ε… ε… παρατηρήσεις από κομήτες κάθε 25, κάθε… πότε ήταν, 70 χρόνια. Και ο Χάλερ, χρησιμοποιώντας τις εξισώσεις του Νεύτωνα, είπε ότι, α, όχι, αυτός είναι ο ίδιος κομήτης που κάνει κύκλους και επιστρέφει και θα ξαναέρθει μετά σε… ξέρω, ήταν σε 40 χρόνια, ξέρω εγώ. Ε, όπως και ήρθε. Και αυτή ήταν μια από τις μεγαλύτερες, ξέρεις, επιβεβαιώσεις, προβλέψεις της επιστήμης στην εποχή, ότι… προβλέθηκε αυτό το πράγμα και γι’ αυτό πήρε και το όνομά του. Δυστυχώς δεν ζούσε τότε, δεν πρόλαβε να το δει. Ο Χαλέκ. [0:29:07] Ε…. [0:29:07] Αυτή είπα, είναι η θέση με το, το ανέκδοτο, με το… ιστορ- με τη βαρύτητα. Ε… [0:29:09] Συνέχισε με τα bullets, γιατί… για πάμε στα σημαντικά. [0:29:10] Λοιπόν, τα, τα άλλα πολύ πειραματικά τώρα, γιατί είναι, είναι απ- απλώς για να δείξεις το μέγεθος λίγο. Ε… Απέδειξε τις εξισώσεις του Κέπλερ. Ε… Εξήγησε τις παλίρροιες σαν την επίδραση της Γης και… Ε… Συγγνώμη, της Σελήνης και του Ήλιου στο νερό. Ε… Ερμήνευσε τις τροχιές των κομητών, που ήταν και αυτές ε- ελλειψοειδείς. Εξήγησε… Α… τη μετάπτωση των ισημεριών, νομίζω λέγεται, προς precession of the equinoxes. Αυτό είναι η ιδέα ότι, ξέρεις, ο άξονας της Γης, όπως κάνει spin γύρω-γύρω, ε… μέσα σε δεκάδες χιλιάδες χρόνια, κάνει λίγο wobble, δηλαδή δεν… ε… όπως κάνει ένα μια σβούρα, ρε παιδί μου, δεν είναι συνέχεια προς έναν άξονα, αλλά κάνει λίγο έτσι αυτό το wobble. Αυτό ήτανε γνωστό φαινόμενο από τον ύπαρχο ακόμα, αλλά δεν το έχει εξηγήσει κανείς. Ο Νεύτωνας το εξήγησε πάλι με τις εξισώσεις του, βασισμένο στο ότι η Γη είναι πεπλατυσμένη λίγο. Βασικά ήξερε από τις εξισώσεις του ότι αν ένα πράγμα δεν είναι 100% στερεό, έχει κάποια… έτσι… ε… είναι λίγο εύκαμπτο ή κάποιο υγρό, όπως ήτανε, ξέρανε η Γη, λέει, άρα της εξισώσιμου αυτό θα είναι λίγο πεπλατυσμένο, όπως περιστρέφεται στη… και αυτό χρησιμοποίησε και πήρε, ο- ερμήνευσε την μετάπτωση των… ισημεριών. Ε… είπε ότι η Γη ήταν αυτοπεπλαδησμένος σφαιροειδές χωρίς να το αποδείξει. Οι μετρήσεις ήρθανε δεκαετίες αργότερα. Ε… και αφ… και αυτό ήταν ένα από τα πιο… απ’ τις πιο ισχυρές αποδείξεις, κυρίως στην Ευρώπη, ότι η θεωρία του ήταν α-σωστή. Ε… υπολόγισε την ηλικία της Γης περίπου στα 50.000 χρόνια. Ε… και το έκανε, το είχαμε πει και στο προηγούμενο επεισόδιο, πήρε μια… ε… π- πήρε μια μπάλα από σίδηρο που ήταν έτσι απ’ το… καυτή και είδε ότι σε μια ώρα, ξέρω ‘γω, θερμενο- ε… ξέρεις, ψύχεται στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Ε… και είχε αυτήν τη θεωρία ότι… Α, ο-ο ρυθμός ψύξης, ξέρω εγώ, είναι ανάλογος της διαμέτρου, πόσο μεγάλη είναι η μπάλα, αλλά πολλαπλασίασε με το… ε… ξέρω, 480 εκατομμύρια φορές τη μεγαλύτερη Γη, οπότε έκανε μία ώρα… επί 480 εκατομμύρια και έβγαλε… 50.000 χρόνια. Ε… το οποίο, εντάξει, δεν ήταν ακρι- ακριβώς σωστό, γιατί του λείπαν 2… ε… 2 πράγματα που δεν τα ‘ξερε τότε. [0:31:55] Τι δεν ήταν ακριβώς σωστό, είναι παντελώς λάθος. [0:32:17] Αλλά και τότε ξέρεις το- το ότι αυτές οι ηλικίες ήταν… ανήκουστες, [0:32:21] Too much. [0:32:21] ξέρεις, δεκάδες χιλιάδες. Ε… η άλλη ήταν ο- ε… αυτό που δεν ήξεραν ότι εσωτερικά η Γη υπάρχει κίνηση, το οποίο αλλάζει, ξέρεις, το μάγμα και αυτά, το οποίο αλλάζει λίγο. Ε… ο Kelvin το ‘βαλε αυτό μέσα και έβγαλε την ηλικία της Γης, ξέρω γω, κάποιες δεκάδες εκατομμύρια χρόνια. Και το σημερινό είναι πόσο; Τεσσεράμισι δις, το οποίο είναι λόγω της, ε, του radioactivity που λέγαμε και με την Curie. Ε… Και έτσι έκανε match τελικά η ηλικία της Γης με τις, ε, μετρήσεις. Ε… έλυσε το πρόβλημα των 2 σωμάτων, πλήρες. Δηλαδή, 2 βαρυτικά σώματα με αρχικές ταχύτητες και θέσεις, πώς εξελίσσεται σαν το χρόνο. Είναι πιο γνωστό, νομίζω, στη σημερινή εποχή το πρόβλημα των 3 σωμάτων, το οποίο είναι γνωστό… το οποίο είναι γνωστό ότι δεν λύνεται… κ. Ακριβώς. Ε… και ζύγισε και τον ήλιο. Έβγαλε μια… ε… υπόθεση για το πόσο βαρύς είναι ο ήλιος. Ε… ε- έφτιαξε το πρώτο τηλεσκόπιο, το… πώς λέγεται στα ελληνικά, το reflector. [0:33:39] Κατοπτρικό. [0:33:40] Κατοπτρικό, bro. Δηλαδή έχει καθρέφτη αντί για γυαλί φακό. [0:33:44] Ναι, αυτό προέκυψε επειδή μελέτησε το φως, θα το πούμε μετά, και κατάλαβε ότι οι φακοί, ε, τα διαφορετικά χρώματα έχουν διαφορετική γωνία, οπότε… σου λέει, άμα βάλω κάτοπτρα, δεν θα έχω αυτό το πρόβλημα. [0:33:58] Ναι, οπότε τα χρώμα- Ναι, ενώ οι… Σωστά, ναι, ενώ οι… οι καθρέφτες, τα κάτοπρα, δεν έχουν αυτό το πρόβλημα. Όλα τα τηλεσκόπια μέχρι τότε και του Γαλιλαίου ήταν με γυαλί, με… ναι, με γυαλί. Εμ, έβγαλε αυτή τη θεωρία για το χρώμα που είπες με το πρίσμα, έκανε αυτό το πείραμα ότι… έβαλε το φως από το παράθυρό του, είχε το πρίσμα, αυτό διαχωρίστηκε σε διάφορα χρώματα, το ουράνιο τόξο. Και μετά αυτό που έκανε, αυτό δεν ήταν καινούργιο, αυτό που έκανε καινούργιο είναι, έβαλε ένα δεύτερο πρίσμα στα διαχωρισμένα χρώματα στο ουράνιο τόξο. Και δεν υπήρξε περαιτέρω, ας πούμε, διάθλαση ή χρωματισμός. Δηλαδή, το έβαζες στο πρίσμα ξέρω ‘γω, στο πράσινο και παρέμενε πράσινο. [0:34:28] Και να πούμε εδώ ότι τότε η θεωρία ήταν από τον Αριστοτέλη ότι το φως είναι κάτι θεϊκό και αγνό και δεν έχει… και ουσιαστικά ξέρανε ο- αυτούς τους χρωματισμούς, αλλά θεωρούσαν ότι το φ- το λευκό φως που έρχεται από τον ήλιο μολύνεται από τα υλικά. Και με τον τρόπο αυτό απέδειξε ότι από τη στιγμή που όταν ε… βάλω το πρώτο πρίσμα και πάω εκεί που πέφτει το κόκκινο και βάλω ένα δεύτερο πρίσμα, ε… δεν εμφανίζονται πάλι τα υπόλοιπα χρώματα, σημαίνει ότι δεν είναι το πρίσμα που μολύνει και δίνει τα χρώματα, αλλά προϋπήρχαν από πριν. Και μετά όταν εφάρμοσε φακούς για να ξανασυγκεντρώσει όλα τα χρώματα και ξαναγινόταν λευκό… και αυτό το έκανε και demonstration, το παρουσίασε εκεί στην Royal Society κι αυτό ουσιαστικά του έδωσε τη θέση. [0:35:34] Ναι, αυτή η δουλειά ήταν πιο πριν από τη βαρύτητα. Δηλαδή με αυτά έγινε πρώτα γνωστός. [0:35:38] Με αυτά έγινε ήδη γνωστός. Με αυτό και με το τηλεσκόπιο. [0:35:40] Και ήδη τον σεβόντουσαν πολύ. Μετά ήρθε, έκατσε και η βαρύτητα και εντάξει, λένε πάρε, φίλε, ό,τι θες. Ε… έχω λίγα ακόμα, όχι πολλά. [0:35:50] Πες τα minors γιατί πρέπει να πούμε τους νόμους του Νεύτωνα, τα σημαντικά. [0:35:53] Ναι, ε… ε, έφτιαξε αυτό το, το quadrant που είναι αυτή σαν τον αστρολά- όχι αστρολάβος, αυτό που για τα πλοία που υπολογίζουν τη θέση τους στο… ε… μέσα σ- ε… στη θάλασσα. Ε… υπολόγισε θεωρητικά την ταχύτητα του ήχου. Ε… εφηύρε αυτό που λέμε το Νευτώνιο υγρό, που είναι συγκεκριμένος τρόπος που συμπεριφέρονται τα υγρά όταν έχουνε… πώς είναι το viscosity? [0:36:27] Εξώδες. [0:36:28] Εξώ- όταν είναι εξώδη, ναι. Ε, όρισε το μέλαν σώμα, τι είναι περίπου, παρό- αν και δεν το με- ε, μελέτησε πάρα πολύ. Ε… και άλλα δύο, ερμήνευσε το Magnus Effect, που είναι αυτό που λέγαμε στο επεισόδιο με το ποδόσφαιρο, ότι πώς περιστρέφεται… όπως περιστρέφεται η μπάλα πάει προς τα μια μεριά. Ε… και ανέλυσε κάτι που λέγεται QWET Flow. Αυτό είναι… ο- όταν έχεις ένα υγρό και μέσα σε δύο πλάκες και η μία πλάκα κινείται, α, ή πάνω, ξέρω ‘γω, πώς συμπεριφέρεται. Ε, αυτό είναι χρήσιμο γιατί, ξέρω ‘γω, στην ατμόσφαιρα και στο μανδύα της Γης με τις τεκτονικές πλάκες, απ’ αυτά… ερμηνεύονται. Ουφ, αυτά. Το… Και δεν αναφέρω καν… τα μαθηματικά, τα, γιατί είναι λίγο πιο δύσκολα. Είπες εσύ κάποια στην αρχή, είναι κι άλλα. [0:37:27] Είναι και, είναι κι άλλα στα μαθηματικά, ναι, ισχύει. [0:37:30] Ναι. [0:37:31] Ε, γιατί… μέσα σε όλα ασχολήθηκε π.χ. με η Μίτονα, στην η Μίτονα, το πώς μπορείς να υπολογίζεις με… να τα μετατρέψεις σε σειρές και τέτοια. Που ουσιαστικά αυτά… μέχρι το Λύκειο δεν τα, δεν τα κάνουμε, οπότε πρέπει κάποιος να τα έχει κάνει στο πανεπιστήμιο για να ξέρει τι είναι ανάλυση σε σειρές. Που ουσιαστικά παίρνεις μια εξίσωση που μπορεί να είναι πολύ περίπλοκη και μπορείς να την χωρίσεις σε… άπειρο αριθμό πολύ εύκολων υπολογισμών, που αν πάρεις αρκετούς από αυτούς, μπορεί να σου δώσουνε πολύ ακριβές αποτέλεσμα, οπότε δεν χρειάζεται να να λύνεις την πολύ περίπλοκη εξίσωση, ας το πούμε έτσι. Ε-έτσι λειτουργούν και τα κομπιουτεράκια ουσιαστικά. Όταν θα σου υπολογίσει ένα κομπιουτεράκι ένα ημίτονο ή ένα συν-ημίτονο, ουσιαστικά ουσιαστικά έχουνε μετατρέψει σε σειρά το ημίτονο, γιατί δεν έχει, το ημίτονο δεν είναι, ε, και το συν-ημίτονο είναι άπειρη η σαν εξίσωση, ενώ πάει στο άπειρο. [0:38:25] Μμμ. [0:38:28] Λοιπόν, πάμε τώρα στο… στο, στο, στο, στο μονόλιθο που λέγεται οι τρεις, οι τρεις νόμοι του Νεύτωνα. Και το λέω έτσι γιατί ουσιαστικά έχουμε μεγαλώσει στο σχολείο, αυτό είναι η… [0:38:39] Αυτά μαθαίνουμε, ναι. [0:38:40] Αυτό μαθαίνουμε, η φυσική του σχολείου, όπως έχω πει σε πολλά επεισόδια, ότι είναι φυσική του 17ου αιώνα. Α- αυτό είναι, τους νόμους του Νεύτωνα. [0:38:51] Μμμ. [0:38:52] Είναι η βασική φυσική. Να κάνουμε έτσι μια ανανέωση για όσους δεν τα θυμούνται από το γυμνάσιο και το λύκειο. Ο… οι τρεις νόμοι του Νεύτωνα, ο πρώτος τι μας λέει; Ότι… ε… είναι ο νόμος της αδράνειας, που ουσιαστικά τα σώματα, αν δεν τα πειράξεις, δεν τους ασκείς μια δύναμη, διατηρούν την κατάστασή τους, την κινητικότητα. Που τι σημαίνει αυτό; Αν είναι ακίνητα, θα παραμείνουν ακίνητα. Αν κινούνται, θα συνεχίσουν να κινούνται με την ίδια σταθερή ταχύτητα. Εδώ, αυτό είναι πάρα πολύ μεγάλο breakthrough κι ας φαίνεται απλοϊκό. [0:39:31] Ο Γαλιλαίος το είχε ξεκινήσει αυτό, λέω, αυτός είχε κάνει με τα, τα, τις πρώτες νύξεις γι’ αυτό το πράγμα. [0:39:36] Για 2.500 χρόνια η κυριαρχη θεωρία ήτανε του Αριστοτέλη, ο οποίος έλεγε ότι η δύναμη είναι ανάλογη της ταχύτητας, ότι αυτά τα δύο συνδέονται, ότι για να κινείται κάτι πρέπει να του ασκείς δύναμη. Το breakthrough με το πρώτο όνομα του Νεύτωνα, ότι η αλλαγή της ταχύτητας συνδέεται με δύναμη. Μπορείς όντως να έχεις κάτι να κινείται χωρίς να του ασκείται καμία δύναμη. [0:40:04] Μμμ. [0:40:05] Λοιπόν, αυτό ήτανε πολύ μεγάλο breakthrough. Μετά είναι ο δεύτερος νόμος, που είναι αυτό το γνωστό F = μα που μαθαίνουμε, που ουσιαστικά μαθηματικοποιεί αυτό το πράγμα που εξηγούσα πριν και λέει ότι η δύναμη είναι ανάλογη της επιτάχυνσης επί τη μάζα του σώματος ή αν θες η επιτάχυνση είναι ανάλογη της δύναμης που εφαρμόζεται σε ένα σώμα ως προς τη μάζα αυτού του σώματος. Και αυτό είναι το backbone… ό- όλης της… και της φυσικής και του engineering, δηλαδή… αν εξαιρέσεις τα πάρα πολύ γρήγορα πράγματα και τα πάρα πολύ μικρά πράγματα στο σύμπαν, αυτός ο νόμος του Νεύτωνα, ο δεύτερος, εφαρμόζεται για όλα τα υπόλοιπα. Να πω εδώ ότι ο- ο- ο Νεύτωνας είναι που όρισε και τη μάζα. Δεν υπήρχε ιδέα μάζα πριν. Εεε, ή- ή- [0:40:59] Ναι, έρχεται, έρχεται, είναι το μέτρο της αδράνειας η μάζα, έρχεται από τον πρώτο νόμο. [0:41:03] Ναι. Το όρισε και σ- συγκεκριμένα σαν την ποσότητα της ύλης που έχει ένα αντικείμενο. Εεε, και το διαχώρισε από το βάρος του. Γιατί καταλάβαινε ότι… ξέρεις, η-η βαρύτητα αλλάζει με την απόσταση και το βάρος άρα αλλάζει, αλλά η μάζα είναι ανεξάρτητη από αυτό το πράγμα. Εεε… [0:41:33] Να πούμε τώρα εδώ ότι… για να δώσουμε έτσι και λίγο τυράκι παραπάνω από τα βασικά, ότι τώρα αυτός ο δεύτερος νόμος του Νεύτωνα, σαν εξίσωση, δηλαδή να συνδέεις τη δύναμη με την επιτάχυνση, που η επιτάχυνση είναι η δεύτερη παράγωγός της θέσης, ουσιασ-ουσιαστικά σου δημιουργεί μια δεύτερο- δεύτερου βαθμού διαφορετική εξίσωση. Και εδώ είναι το πρώτο bottleneck που θα δούμε πώς αντιμετωπίζεται στη συνέχεια στη φυσική. Ναι. [0:41:53] Ε… λοιπόν, και ο τρίτος νόμος του Νεύτωνα είναι η δράση-αντίδραση, ότι ουσιαστικά όταν εφαρμόζεις μια δύναμη πάνω σε ένα σώμα, το ίδιο σώμα θα εφαρμόσει μια αντίθετη δύναμη, ε… δηλαδή ίδιας ισχύος, αντίθετης κατεύθυνσης πάνω σου, που ουσιαστικά έτσι λειτουργούνε και οι πύραυλοι. Σπρώχνουνε αέρια που καίνε σ- πίσω ο πύραυλος και αυτά σε σπρώχνουν προς τα πάνω. [0:42:17] Ναι, ναι. [0:42:18] Ε… Λοιπόν, τώρα η αλήθεια είναι ότι εδώ πέρα έχω ένα γνωστικό κενό, γιατί ο τρίτος νόμος, ε… Λυπάμαι που το λέω, πρέπει να το είχα ψάξει, ε… δεν έχω καταλάβει πριν να το ψάξω πώς προκύπτει. Δηλαδή, πρέπει να έχει μια πιο βαθιά εξήγηση. Ναι. Δεν νομίζω ότι έχει κάτι παραπάνω. Αυτοί οι νόμοι είναι, δεν αποδεικνύονται από… Κάτι θα υπάρχει. Θα πρέπει να το ψάξω λίγο παραπάνω. Γιατί ο δεύτερος νόμος του Νεύτωνα έχει πολύ πιο βαθιά εξήγηση. Θα τα πούμε μετά. [0:43:00] Μμμ. [0:43:01] Ε… Μετά το άλλο είναι ότι… Ουσιαστικά, που εξήγησε όλα αυτά με τη βαρύτητα, ότι πάει ένα προς το τετράγωνο και ότι σχετίζεται με τη μάζα του ενός σώματος και τη μάζα του άλλου. Ε… Και ούτω καθεξής. Λοιπόν… Θέλω λίγο να μείνω στους νόμους του Νεύτωνα. [0:43:21] Ναι. [0:43:22] Γιατί… όπως είπα… α-αφ- οι νόμοι του Νεύτωνα θα-θα τους μαθαίνουμε γιατί μας… πάνε ουσιαστικά, μας βάζουνε στη φυσική… και… κάνουμε πράγματα στο γυμνάσιο, κάνουμε πράγματα και στο λύκειο… αλλά… κο-κολλάς όταν πας να λύσεις περίπλοκα προβλήματα. Γιατί; Γιατί είναι δευτεροβάθμια, διαφορική εξίσωση. Οπότε να δώσουμε λίγο έτσι κάτι παραπάνω στον κόσμο. 100 χρόνια περίπου μετά έρχεται ο Λαγκράνς, ένας Γάλλος, και ουσιαστικά το πάει ένα βήμα παραπάνω. Εμφανίζει αυτό που λέγεται η λαγραζιανή μηχανική και κατά κάποιο τρόπο συνδέει στην πραγματικότητα, αντί να έχεις δύναμη και επιτάχυνση, συνδέεις την κινητική ενέργεια και τη δυναμική ενέργεια ενός συστήματος. Ναι, ναι. [0:44:17] Παίρνει την, παίρνει τη διαφορά αυτών των δύο, αυτό το λέει η Λαγκραζιανή, και το συνδέει αυτό με μια ποσότητα που την ορίζει τη δράση, που είναι το ολοκλήρωμα αυτής της Λαγκραζιανής. Και ουσιαστικά… Αφ- αυτό το, αυτή η ποσότητα που λέγεται δράση είναι που στο σύμπαν… Κινεί το σύμπαν, να το πω έτσι. Αυτά θα εμφανιστούν και στην πραγματικότητα και στον Αϊνστάιν μετά. Λοιπόν… και μετά θα έρθει ένας άλλος κυριούλης, απ’ την άλλη μεριά, απ’ την Ιρλανδία, ο Χάμιλτον, περίπου άλλα 100 χρόνια πιο μετά, δηλαδή τώρα έχουμε φτάσει περίπου στο 1830. Ναι, που αυτός θα το πάει ένα βήμα παραπάνω και θα πει τι θα, τι θα φέρει την εξίσωση Χάμιλτον. Και τι θα πει αυτός; Ότι δεν μπαίνεις στη διαφορά, αλλά το άθροισμα της κινητικής και δυναμικής ενέργειας, δηλαδή, και σου λέει ότι το συνολί- η συνολική ενέργεια ενός συστήματος διατηρείται. [0:45:19] Μμμμ. [0:45:20] Αυτός θα το πάει ένα βήμα παραπέρα, ουσιαστικά θα σταματήσει να χρησιμοποιεί ε- θέσεις στο χρόνο Χ, Ψ, Ζ και τέτοια πράγματα, αλλά θα πάει σε κάτι που λέμε φασικός χρόνος. Είναι λίγο πιο περίπλοκα αυτά. Μας νοιάζει… Μας νοιάζει η ορμή ενός συστήματος και η θέση… και όχι… η… το Χ, Ψ. [0:45:41] Μμμ. [0:45:43] Απλά αυτό που θέλω να πω είναι ότι αυτά δεν καταρρίπτουνε τον εύτονα, απλά είναι πιο βαθιές ερμηνείες που απλοποιούνε πάρα πολύ τα μαθηματικά και μπορείς να λύσεις πολύ πιο περίπλοκα προβλήματα, γιατί πλέον δεν έχεις δεύτερου βαθμού διαφορετικές εξισώσεις. [0:45:56] Ααα, ναι, κατάλαβα τι λες, ναι, ναι, γιατί η ίδια τεχνική εξίσωση μπορεί τώρα να κάνει εφαρμογή σε διάφορα συστήματα. [0:46:04] Ο- ο- οπότε, έτσι, η πιο φιλοσοφική πλευρά είναι ότι ο Νεύτωνας έβαλε τις δυνάμεις, ότι οι δυνάμεις θα κάνουν όλα. Ο Λαγκράντς κατάλαβε ότι υπάρχει αυτή η ποσότητα, η δράση, που αυτή καθορίζει το πώς κινούνται τα σώματα. [0:46:22] Μμμ. [0:46:22] Και μετά ο Χάμιλτον είπε ότι αν διατηρήσεις την ενέργεια ενός συστήματος, μπορείς να βρεις πλήρως ε… πώς θα εξελιχθεί ένα σύστημα. [0:46:31] Μμμ. [0:46:31] Στη κβαντομηχανική ουσιαστικά Χάμιλτον Ιανές Λίνης. Δηλαδή, α-αυ-αυτή είναι η βασική αρχή. [0:46:39] Ναι. [0:46:39] Λοιπόν… και πριν πάμε έτσι στα fun facts και στα περίεργα, θα κάνω μια σύνδεση με τον Αϊνστάιν, που όπως έχετε καταλάβει, θα είναι το νούμερο 1. [0:46:51] Τι κάνει νιά-νιά στα κεραμίδια, να το… [0:46:53] Ναι. Και θα πω το εξής, και θα το, και δεν θα αναφερθώ άλλο στον Αϊνστάιν, ότι για ποιο λόγο δεν είναι ο Νεύτωνας νούμερο 1 και είναι ο Αϊνστάιν νούμερο 1, κατά τη γνώμη μου. Γιατί ο, ο Νεύτωνας ερμήνευσε πράγματα που έβλεπε. [0:47:11] Μμμ. [0:47:12] Ο Αϊνστάιν… σκέφτηκε και έκανε το conceptualize, ας το πούμε, ε… πράγματα που δεν είναι στον κόσμο τον καθημερινό που ζούμε. [0:47:24] Ναι, ήθελε πιο πολύ φαντασία. Ξέρω γω, ναι, ναι, ναι. [0:47:27] Πες το κι έτσι. Πες το κι έτσι. Δηλαδή, η σύλληψη των ιδεών του Αϊνστάιν ήταν για πράγματα που… που δεν, δεν, δεν τα βλέπαμε. [0:47:37] Μμμ. [0:47:38] Αυτό. Και θα τα πούμε αναλυτικά όταν έρθει το δικό του το, το, το επεισόδιο. [0:47:42] Μμμ. [0:47:44] Λοιπόν… [0:47:46] Εε, μια που είσαι Αϊνστάιν, να σχολιάσω εδώ απλώς ότι οι νόμοι του Νεύτωνα και η θεωρία του δ- αντικαταστήθηκε με ένα από του Αϊνστάιν μετά. Δηλαδή ο Αϊνστάιν έγινε γνωστός γιατί εκθρόνισε τον Νεύτωνα. [0:47:58] Είχε τη βαρύτητα, ναι. Για τη θεώρηση της βαρύτητας. [0:48:00] Ναι, για τη βαρύτητα, αλλά δεν σημαίνει ότι οι… οι θεωρίες του Νεύτωνα ήταν λάθος, απλώς ότι είναι περιορισμένης εμβέλειας, δηλαδή αν δεν είσαι κοντά στα ταχέα του φωτός και δεν έχεις τεράστιες μάζες, π.χ. μαύρες τρύπες. [0:48:15] Ουσιακά απλοποιούνται οι εξουσίες του Αϊνστάιν και μοιάζουνε με τη Νευτώνια μηχανική. [0:48:26] Ναι, μια χαρά δουλεύει, μια χαρά δουλεύει ο Νεύτωνας, ναι. [0:48:28] Μια χαρά δουλεύει ο Νεύτωνας, ναι. [0:48:28] Ε… ε, να πούμε έτσι κάποια fun facts, ας το πούμε αυτά που είπαμε πριν, ότι ασχολήθηκε με αλχημίες και λοιπά, γι’ αυτό και στο θ- σώμα του βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες υδραργύρου, ότι για την αγγλικανική εκκλησία ήταν αιρετικός, γιατί έψαχνε κάτι άλλα περίεργα, ε… και ότι ασχολήθηκε, δούλεψε σε αυτό το νομισματοκοπείο, τώρα πάω στο Υπουργείο Οικονομικών, πείτε το, και είχε ένα task force, ε… που πηγαίνανε και σε ταβέρνες και σε άλλα, έτσι, μέρη χαμηλής κοινωνικής τάξης. [0:49:02] Μμμ. [0:49:02] Ε… πώς το λένε, στα κρυφά disguise, ξέρω γω, για να δούνε ποιοι πουλάνε και ποιοι σπρώχνουνε, εεε, και ποιοι, ποιοι κόβουνε νομίσματα, γιατί δεν υπήρχαν χαρτονομίσματα τότε, υπήρχαν τα coins, εεε, ποιοι κόβουνε παράνομα. Μετά είχε beef με τον Hook, που το ανέφερες κι εσύ, εεε, σόου, σόου απρό. Θέλω να αναφερθώ λίγο σε αυτό, υπάρχει ένα ωραίο fun fact. [0:49:32] Πες και θα πω εγώ το επόμενο beef. [0:49:33] Εεε, έχει να κάνει με αυτή την έκφραση, το ότι standing on the shoulders of giants, που λέει… [0:49:41] Ναι, πω, επειδή ήταν κοντός ο Χουκ. [0:49:44] Έχει, έχει παρερμηνευτεί λίγο, αυτό, όχι παρερμηνευτεί, ε… ο- ότι ανέβλε- ε… είδα μακρύτερα επειδή ε… έχω σταθεί στους ώμους γιγάντων, είναι η έκφραση. Ο λόγος… την πρώτη φορά που το άκουσα αυτό, υποτίθεται… αυτό που καταλαβαίνουμε, και εγώ δηλαδή το είχα καταλάβει, ότι είναι… ότι α, ε, respect, ξέρω ‘γω, στους γίγαντες από πίσω μου, που ήταν πριν από μένα, του στυλ… όχι του στυλ, είναι ο Γαλιλαίος, ο Κοπέρνικος, ο Κέπλερ, αυτοί οι, οι, οι πρόεμοι, αλλά πριν τον Νεύτωνα μεγάλοι. Ε… δηλαδή αυτή η έκφραση αρχικά νομίζω ότι είναι, α, ότι… χάρη στη δική τους δουλειά… ε… κατάφερε αυτός και έβαλε τη θεωρία της βαρύτητας. Αλλά αν διαβάσεις λίγο παραπάνω, αυτό δεν είναι σωστό… απόλυτα. Ντάξει, δεν μπορούμε να ξέρουμε 100%, αλλά… μια ερμηνεία είναι η εξής. Είχε αυτό το beef με τον Hook… ε… που αναφέραμε και πριν. Ο Χουκ όταν έβγαλε την Πρινγκίπια ο Νεύτωνας, που ήταν σε τρεις τόμους, τρία βιβλία, έβγαλε τα δύο. Ο Χουκ λέει ήταν και δικιά μου η ιδέα, το ένα διαρρο τετράγωνο, το οποίο ισχύει, το είχε αναφέρει ο Χουκ, αλλά δεν είχε κάνει καμία μαθηματική απόδειξη. Ε… και γενικά μισιόντουσαν, ρε παιδί μου, είχαν και από την οπτική που είπαμε στην αρχή, που του ‘κανε reject το… το paper εκεί και μετά με τη βαρύτητα που του ‘λεγε όχι, είναι δικιά μου δουλειά, δικιά σου. Ε… τον θεωρούσε πολύ μικρό και γι’ αυτό… και υπό αυτή την οπτική γωνία, η έκφραση που την είπε αυτή είναι ότι σαν να απευθυνότανε στον Χουκ και να λέει εσύ είσαι μικρός και εγώ έχω προχωρήσει γιατί έχω σταθεί στους ώμους γιγάντων και όχι σε μικρά άτομα όπως εσύ. Αυτή είναι δηλαδή, ότι ήταν δηλαδή μπηχτή στον Χουκ αυτό το πράγμα, ότι εσύ είσαι ένας μικρός και όχι ένας γίγαντας σαν τους προηγούμενους. [0:52:03] Εμ ναι, γενικά ο ειδικά, μάλλον έμπλεξα τα γενικά και τα ειδικά. [0:52:12] Ναι. [0:52:14] Γενικά ήταν περίεργος χαρακτήρας, ειδικά όταν έγινε και πρόεδρος στην, ε… στη Βασιλική Ακαδημία Επιστημών, ε… [0:52:22] Μμμ. [0:52:22] Ο τρόπος που λειτουργούσε ήτανε λίγο αμφιλεγόμενος, γι’ αυτό και στο μπιφ που είχε με τον, ε… Γερμανό, τον Λάιμπνιτς. [0:52:31] Μμμ. [0:52:32] Τώρα εδώ βάλτε έναν αστερίσκο, γιατί τώρα εκείνη την εποχή, τώρα μπορεί να ήταν Αυστριακός, αλλά καταλάβατε, τέλος πάντων, γερμανογενής. Ο Λάιμπνιτς, ε… Ο Λάιμπνιτς… ανακάλυψε τη… το διαφορετικό λογισμό, αυτό που λέγαμε, την ανάλυση, τις… τους παραγώγους και τα ολοκληρώματα παράλληλα με τον Νεύτωνα. [0:52:54] Να, και ανεξάρτητα. [0:52:55] Και ανεξάρτητα. Τι έχει γίνει τώρα; Ο Νεύτωνας το έκανε πρώτος, αλλά ο Λάιμπνις το εξέδωσε πρώτος, γιατί όπως είπαμε ο Νεύτωνας τα παράτησε και αποφάσισε μετά να ασχοληθεί. [0:53:06] Μπράβο. [0:53:07] Λοιπόν, και εδώ πέρα έχουμε το εξής μπιφ. Πρώτον, ότι χρησιμοποίησαν διαφορετικό φορμαλισμό. Για όσους δεν κατάλαβαν, είναι ο τρόπος που με τα σύμβολα, τα μαθηματικά σύμβολα που χρησιμοποιούμε. Οι περισσότεροι, όποιος έχει κάνει… στο σχολείο… και πιθανότατα και σε κάποια σχολή όχι φυσικής… ε… [0:53:35] Μμμ. [0:53:36] Χωρίς να το καταλαβαίνει, χρησιμοποιεί του Λάιμπνις. Αυτό το ντε χι ντε ψι… ε… ντε ψι προς ντε χι και λοιπά όλα αυτά. Τα- το- το συμβολάκι αυτό, το ολοκλήρωμα με εκείνο το σίγμα το τελικό, το- με το μακρόστενο, αυτά όλα είναι Λάιμπνιτς. [0:53:52] Μμμ. [0:53:53] Εεε, ο- ο Νεύτωνας χρησιμοποιούσε τις κουκίδες, τις τελίτσες που εκτός φυσικής δεν τα έχω δει και μάλιστα στη φυσική, τώρα πλέον στη σύγχρονη φυσική, στην σύγχρονη εποχή, μας λένε ότι μόνο όταν είναι ως προς το χρόνο η παράγος βάζουμε τελεία. [0:54:09] Κι εγώ αυτό θυμάμαι. Το… [0:54:10] Μπράβο. Ουσιαστικά στη σύγχρονη εποχή διαχωρίστηκαν και σου λέει ότι όταν είναι ως προς το χρόνο βάζετε τις τελείες και όταν είναι οποιαδήποτε άλλη ποσότητα κράτα το… το διαφορικό. Λοιπόν, εδώ τώρα όμως είναι το περίεργο, ότι εδώ πέρα λίγο θυμίζει η Ελλάδα των τελευταίων ετών. [0:54:22] Ωχ, ναι. [0:54:24] Ο Λάιμπνιτ, ο… ο Νεύτωνας λέει, κοιτάξτε να δείτε, απ’ τη στιγμή υπάρχει αυτή η εκκρεμότητα, δηλαδή ποιος το έκανε πρώτος, ποιος το εξέδωσε πρώτος και λοιπά. [0:54:37] Μμμ. [0:54:38] Ε… ως πρόεδρος της επιτροπής, της βασιλικής επιτροπής, βασιλικής ακαδημίας τέλος πάντων, ε… θα φτιάξω μια επιτροπή… που θα… βγάλει μια έκθεση για να λυθεί αυτό το θέμα μια και καλή. Ε, τώρα όταν είσαι ο πρόεδρος και φτιάχνεις μόνος σου την επιτροπή, μάντεψε τι απεφάνθη η επιτροπή. [0:55:00] Γιάννης Κερνάει, Γιάννης Πίνει; Το…. [0:55:02] Ε… ναι. Έκανε εξεταστική επιτροπή, ξέρω ‘γω τι έκανε. [0:55:05] Μμμ. [0:55:06] Ε… το θέμα ποιο είναι; Ότι ουσιαστικά η-η πίεση που είχε… αν θες πολιτική και η δύναμη, όχι απαραίτητα πολιτική, με την έννοια των πολιτικών κομμάτων, με την έννοια της δύναμης που είχε μέσα στο… στη- στο society, αυτό το royal society. Ε… και-και-και είναι ήδη ο Νεύτωνας, καταξιωμένος δηλαδή, δεν είναι κάποιος τυχαίος. Ουσιαστικά… ε… κατά κάποιο τρόπο πίεσε την αγγλική κοινωνία, την επιστημονική αγγλική κοινότητα, να χρησιμοποιεί τα δικά του, αυτά που έτσι όπως τα έγραφε αυτός. Ενώ στην ε… στην υπόλοιπη Ευρώπη, στην ηπειρωτική Ευρώπη, Γερμανία, Ολλανδία, Γαλλία, που κατά κύριο λόγο ήταν οι πυλώνες. Και γιατί το λέω; Γιατί υπήρχαν άνθρωποι, όπως είπα πριν, ο Λαγκράνς, Γάλλοι, Πασκάλ και λοιπά, πολλοί Γερμανοί, Γκάους, Λάιμπνιτς και άλλοι. Τώρα οι συν-πλην δεκαετίες, δεν έχει σημασία, ή ο Χόγκενς με τα κύματα. Θα πούμε για τον Χόγκενς, που ουσιαστικά νίκησε τον Νεύτωνα, Ολλανδός ο Χόγκενς, ε… κράτησαν του Λάιμπνιτς και το πήγανε πιο μπροστά το διαφορικό λογισμό, ενώ κάπως έμειναν πίσω. [0:56:25] Μάλιστα. [0:56:27] Να πω λίγο αυτό με το Χόγκενς, μια και τον ανέφερα, ότι ο Νεύτωνας όταν έκανε αυτά τα πειράματα με τα πρίσματα βαθιά μέσα του και το είχε γράψει, θεωρούσε ότι είναι σωματίδια το φως. Ε… [0:56:37] Ναι. Κορ- corpuscles νομίζω πάλι. [0:56:43] Ναι, έτσι μια λέξη την είδα κι εγώ αυτή τη λέξη που δεν κατάλαβα τι είναι. Τέλος πάντων. Εε, ο Χόγκενς έλεγε ότι είναι κύμα. Στην πορεία τα πειράματα όλα αυτά, τα όλα τα φαινόμενα, διαθλάσεις, περιθλάσεις, ανακλάσεις και λοιπά, όλα έδειχναν ότι είναι φως. [0:57:00] Μμμ. [0:57:01] Εκεί γίνονταν και τα πειράματα αυτά, π.χ. των δύο σχισμών, η Κροσί κι αυτά. [0:57:05] Μμμ. [0:57:06] Που αυτά είναι ό- πάλι όλα φαινόμενα, ε… κυμματικής. [0:57:11] Μμμ. [0:57:12] Πρέπει να φτάσουμε… στην κβαντομηχανική. [0:57:16] Ναι, ναι. Ο- ο- το- το κάνει και τα δύο. [0:57:18] Για να δείξουμε ότι… Ουσιαστικά τον Αϊνστάιν με το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο. [0:57:22] Ναι. Ναι. [0:57:23] Να δείξουμε ότι είναι σωματίδια το- το φως. Ε… Και έχει και μια άλλη ιστορία με τον Τζον Φλάνμστιτ, έναν… που αυτός ήτανε σ- σε αυτό το Royal Society, στη Βασιλική Ακαδημία, αυτός ήτανε ο αστρονόμος υπεύθυνος. [0:57:40] Ναι, υπάρχει πάντα ένας αστρονόμος με Royal, ακόμα και τώρα, που είναι ο επικεφαλής αστρονόμος της χώρας, ξέρω γω. [0:57:46] Ναι, που βγαίνει στις ειδήσεις όταν θα έρθει κομήτης να πέσει, ξέρω γω. [0:57:49] Ναι. [0:57:50] Ε… πώς το λέγανε εκείνο το κομήτη που ήταν διαστημόπλοιο, που μας είχανε φάει πριν κάνα χρόνο? [0:57:56] Ωχ, καλά, ναι, δεν θυ- ναι, δεν θυμάμαι. [0:57:58] Τε- τέλος πάντων, ναι. Ε… Αυτός τέλος πάντων ο αστρονόμος, ε… μελετούσε… ε… αστέρια και θέσεις και λοιπά. Και λέει εδώ πέρα ότι ο Νεύτωνας χρειαζότανε κάποιες παρατηρήσεις για… για να εφαρμόσει από τα κάποια από τα μαθηματικά του, για να αποδείξει, να κάνει τη δουλειά του. [0:58:18] Μμμ. [0:58:18] Και λέγαν ότι καθυστερούσε αυτός. Και είχε νευριάσει τόσο. [0:58:22] Ναι. [0:58:23] Που όταν ήτανε πρόεδρος ο Νεύτωνας τον ήδη έγραψε. Εεε. [0:58:27] Α, okay. [0:58:29] Ναι. [0:58:29] Πήρα εκδίκηση, ε; Ναι. [0:58:29] Ναι. Τώρα για το Μήλο δεν θα πούμε, γιατί υπάρχει επεισόδιο, να το ψάξετε, αρχαίο επεισόδιο, περνάτε 2η σεζόν, δηλαδή πριν 6 χρόνια, ξέρω γω, σχεδόν 5 χρόνια, δεν θυμάμαι. [0:58:41] Είναι από που κάναμε για τις ιστορίες της, εεε. [0:58:43] Ναι. Εεε. [0:58:47] Της επιστήμης. [0:58:49] Λένε ότι δεν παν-… Όχι, ξέρουμε ότι δεν παντρεύτηκε ποτέ. Υπάρχει αυτός ο μύθος ότι πέθανε παρθένος, ότι δεν ακούμπησε ποτέ γυναίκα σε όλη τη ζωή. [0:58:56] Δεν είχε φίλους, γυναίκες, τίποτα. Δε ήτανε… [0:58:58] Ναι. Εεε… Πέθανε μεγάλος, 84 ετών. Ταλαιπωρήθηκε. Φαίνεται ότι ο Βολταίρος, ο Γάλλος… Θέλετε να το πείτε φιλόσοφος, συγγραφέα; Ε… ήτανε τότε στην Αγγλία στην κηδεία του και λένε ότι εμπνεύστηκε για το ότι πώς μια κοινωνία δεν πρέπει μόνο να τιμά βασιλιάδες και… ας πούμε το ιερατικό προσωπικό, να το πω έτσι ευγενικά, αλλά και ανθρώπους της λογικής και των επιστημών, reasons and sciences, και τον ενέπνευσε αυτό. Ε… Αυτά εν ολίγοις. Μετά εντάξει, έχει πάρα πολλά άλλα μικρότερα πράγματα, αλλά δεν θα τελειώσουμε ποτέ. [0:59:47] Να- να πω ένα τελευταίο που ήταν investor, επενδυτής μεγάλος. [0:59:51] Α, ισχύει ότι ήταν πάρα πολύ πλούσιος, έχεις δίκιο. [0:59:54] Ε… Καταρχάς, ναι, είναι- είναι λίγο κουλού, αλλά άμα το… μετατρέψεις, όταν πέθανε ήταν δισεκατομμυριούχος. Η- είναι αυτοί αντίστοιχοι που, ξέρεις, οι μεγαλοπροφέσουρες του σήμερα, που, ξέρεις, λιώνουν στη δουλειά, ξέρω ‘γω, 20-25 χρόνια και μετά τα 50, ξέρω ‘γω, ανοίγουν εταιρείες, κάνουν invest και δεν δουλεύουν και πάρα πολύ. Ε… αλλά έκα- ήταν γενικά πολύ active, επένδυε, ξέρεις, διάφορες θεωρίες, εταιρείες και τέτοια. Ε… με πρώτη και καλύτερη υπάρχει ένα περίφημο το… η φούσκα της Νότιας Θάλασσας, δεν ξέρω αν το έχεις ακούσει. [1:00:33] Δεν το έχω ακούσει ποτέ αυτή τη ιστορία. [1:00:34] Ποτέ. Ε… εκείνη την εποχή είναι που… ξέρεις, με την ναυσιπλοΐα πάρα πολύ και το… με την Νότια Αμερική, υπήρχε η ιδέα ότι η Νότιας Αμερική είναι γεμάτη χρυσό και… ασήμι και τέτοια, οπότε… υπήρχε αυτή η εταιρεία, η εταιρεία της Νότιας Θάλασσας, αγγλική, ε… η οποία απ’ τη μία, ε… ιδρύθηκε για να ξεφορτώσει λίγο το κυβερνητικό χρέος, δηλαδή αγόραζε το χρέος της Αγγλίας, ε… αλλά εκτός απ’ αυτού είχε και, ε… κέρδη για να μειώσει το χρέος από την… το trade με τη Νότια Αμερική. Και μάλιστα είχε την… υπήρχε μια συνθήκη που έλεγε είναι η μόνη εταιρεία που μπορεί να κάνει trade με τη Νότια Αμερική. Οπότε υπήρχε μια τεράστια… ξέρεις, παίρναν όλοι μετοχές εκεί τότε, μαζί και ο Νεύτωνας. Και άμα δεις την τιμή της μετοχής, είναι κλασική φούσκα. Πάει, ξέρω εγώ, 10-100 φορές πάνω. Μετά διαπιστώθηκε ότι η αλήθεια ότι… Πρώτον, η Νότια Αμερική δεν είναι και τόσο πλούσια, δεύτερον, τα είχε πάρει όλα η Ισπανία. Κάνανε αυτοί κουμάντο και όχι οι Άγγλοι μεταξύ τους. Ε… οπότε έσκασε η φούσκα εκεί. Και τέλος πάντων είχε επενδύσει και είχε χάσει άπειρα λεφτά εκεί, σε αυτή τη δουλειά. [1:01:52] Α, πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία. Δεν την ήξερα. Και έτσι δίνει και ένα άλλο… ε… [1:02:05] Ναι, κορπορατίλα γενικά ο Νεύτωνας τα τελευταία χρόνια. Εεε. [1:02:08] Εντάξει, γενικά, λίγο το πώς λειτουργούσε και όταν είχε δύναμη και ήταν πρόεδρος και όλα αυτά, εντάξει, δεν είναι και για… είναι λίγο Elon Musk μου φαίνεται. [1:02:17] Ναι, αυτή η ταινία, άμα το κάνει ποτέ κανείς ταινία, είναι rated R. Ναι. [1:02:25] Εεε, ωραία. Αυτά. [1:02:28] Αυτά, εντάξει, τα είπαμε για τον Νεύτωνα, το βγάλαμε και αυτό από τη μέση. [1:02:31] Μμμ. Και θα, θα βγάλουμε κάτι έκπληξη και μετά ο Einstein, ας μην το πούμε. [1:02:39] Ναι, γιατί αλλιώς δεν μπορούμε να έχουμε 10 επεισόδια. Είμαι no, not a top 10, δεν θα ήταν, θα είμαστε πιστοί. Έχουμε ένα έξτρα επεισοδιάκι της σεζόν. Την επόμενη φορά. [1:02:49] Ε, εννοούμε πά- πάνω στο θέμα αυτό, όχι τα νέα. Ναι, ναι, όχι το, το, στο θέμα της σεζόν. Ναι. Ας το, θα είναι 10 συν 1. Λοιπόν, γεια χαρά. Είχα να πω εδώ πολύ σύντομα για όσους ακροατές δεν ξέρω, παρακολούθησαν το… ματς του Μουντιάλ πάλι με την Κροατία, ε, που χάσανε, που ακυρώθηκε ένα γκολ στο τελευταίο λεπτό της, ε, των καθυστερήσεων. [1:03:32] Δεν το, δεν το έχω δει αυτό το παιχνίδι που αναφέρεις. [1:03:34] Χρησιμοποίησαν, ε, φίλε, αυτό ακριβώς που λέγαμε στο σπέσιαλ μας για το Παγκόσμιο Κύπελλο, ντοσένσουρα μέσα στην μπάλα. [1:03:40] Α, για να καταλάβουν πότε ακούμπησε ο παίκτης, ε… [1:03:44] Ουσιαστικά έβγαλε μια σέντρα, ο από πίσω, αυτός που έβαλε γκολ δεν ήταν offside. [1:03:50] Οκ, και θέλανε να δούνε σε ποια χρονική στιγμή ακριβώς έγινε η τελευταία επαφή με την μπάλα. [1:03:55] Ναι, οπότε στη μέση, όταν όπως πάει η μπάλα στην περιοχή, πηδάει ένας εκεί να κάνει κεφαλιά, ένας Κροάτης, και την έξυσε ίσα-ίσα την μπάλα. Όταν ακούμπησε αυτός ενδιάμεσος την μπάλα, ήταν offside. Ο… αλλά δεν φαίνεται σε κανένα βίντεο αυτό. [1:04:15] Οπότε καταλάβανε άμα τελικά ο άλλος την ακούμπησε την μπάλα ή όχι με το κεφάλι πριν το γκολ? [1:04:20] Άμα δεις το βίντεο του αγώνα, έχουνε βγάλει στο VR και έχουνε plot γράφημα το αξελαιρόμετρο της μπάλας, που δείχνει ακριβώς τη σ- χρονική στιγμή αυτή, δείχνει το spike που κάνει. Και αυτό ήτανε που… στα βίντεο δεν φαίνεται τίποτα, αλλά στο… απ’ το αξελαιρώματα φαίνεται ότι την ακούμπησε λίγο. [1:04:45] Ε… περίμενε, άρα τελικά μέτρησε ή δεν μέτρησε το γκολ? [1:04:51] Δεν μέτρησε, γιατί υποτίθεται ότι… τεχνικά ήταν σωστό, ναι. [1:04:56] Οκ. [1:04:57] Βέβαια, οι, οι… εκφωνητές, δεν ξέρω για την Ελλάδα, αλλά οι Άγγλοι δεν είχαν ιδέα από όλα αυτά, βέβαια, ότι η μπάλα έχει σένσορα και όλα αυτά που ξέρουν οι δικοί μας ακροατές και… Δηλαδή λένε, μα γιατί ακυρώθηκε το γκολ, δεν φαίνεται τίποτα στο βίντεο, τι χαζαμάρες είναι αυτές. Ε… Αλλά έχει πλάκα και αυτά η τεχνολογία που λέγαμε στο επεισόδιό μας, να που χρησιμοποιήθηκε και μάλιστα με πολύ σοβαρό αποτέλεσμα. [1:05:26] Κοίταξε, ε, σίγουρα χάνει λίγο από τη μαγεία το άθλημα, αλλά όταν γίνεται πιο δίκαιο, πώς μπορείς να το κατηγορήσεις αυτό? [1:05:34] Αυτό το βρίζανε πολλοί, ναι, αν δεις ε σχόλια τώρα εκεί που κάνουν τα ματς, κάποιοι μετά οι πιο ψαγμένοι και εντάξει που, αφού έχει περάσει λίγο, λένε okay, ναι, ήταν εν τω σένσωρα. [1:05:46] Αυτοί που δεν άλλαξε την πορεία της μπάλας και τέτοια, ότι ίσως δεν είχε νόημα. [1:05:48] Λέω ότι ναι, ο σένσορας όντως, ας πούμε, το ανίχνευσε αυτό και τεχνικά έπρεπε να ακυρωθεί το γκολ. Ε, αλλά λέγανε και ότι εντάξει, ρε παιδί μου, είναι… ξέρεις, το ποδόσφαιρο είναι και λίγο χύμα, πάθος, δηλαδή είναι η… [1:06:02] Μμμ. [1:06:02] Η-η-η ιδέα πιο πολύ. Τώρα, άμα ακουμπήσει τρίχα, ξέρω εγώ, του… του ποδοσφαιριστή, την μπάλα, υπάρχει επαφή? [1:06:11] Θα κάνω calibrate το sensor, αλλά καταλαβαίνει από ένα βαθμό και πάνω τις αλληλεπιδράσεις, ξέρω εγώ. [1:06:18] Ναι, ίσως αυτό θέλει λίγο ρύθμιση. [1:06:20] Θέλει καλοπράσινο. [1:06:22] Ή ξέρω γω, κάτι offside που βλέπεις στους αγώνες, που είναι ξέρω γω, ένα, ένα, δύο εκατοστά. [1:06:25] Καλά ναι, που είναι το προς τα… ναι. [1:06:28] Ε… είναι αυτό που σου έλεγα και σε εκείνο το επεισόδιο, ίσως θα έπρεπε να είναι όπως το τένις αυτόματα να σφυρίζει, όταν είναι κάτι λάθος, παρά να είναι αυτό τώρα που να χαίρεσαι, μπει και γκολ αυτά και… Δεν ξέρω. Αλλά αυτό θα μπορούσε να ήταν ολόκληρο επεισόδιο. [1:06:52] Ναι, ναι.