12x03 - Feynman (Ο Πρώτος Ροκ Σταρ της Φυσικής)

12x03 - Feynman (Ο Πρώτος Ροκ Σταρ της Φυσικής)

12η Σεζόν  · 

Διάρκεια 00:55:15 · Download

Τρίτος στη λίστα των πιο αναγνωρίσιμων επιστημόνων, ο Ρίτσαρντ Φάινμαν — και ο πρώτος στη λίστα μας από τον 20ό αιώνα. Ένας φυσικός επιπέδου Νόμπελ που κατάφερε κάτι μοναδικό: να σπάσει το ελιτίστικο τείχος ανάμεσα στην επιστήμη και τον απλό κόσμο. Από τα διαγράμματα Feynman και την κβαντική ηλεκτροδυναμική μέχρι τη σάμπα στο Ρίο, τα μπόνγκος, το παγωμένο ποτήρι νερό στο Challenger και την πρώιμη ιδέα της νανοτεχνολογίας και των κβαντικών υπολογιστών. Πετάμε από το Queens στο Los Alamos, από το Pocono στο Caltech — και καταλαβαίνουμε γιατί, σχεδόν 40 χρόνια μετά τον θάνατό του, εξακολουθεί να θεωρείται ίσως ο καλύτερος δάσκαλος φυσικής που υπήρξε ποτέ.

(00:00:00) Pre-show: Post-production με AI
(00:04:58) Εισαγωγή στον Φάινμαν
(00:09:32) Κύρος και Επιστήμη Σήμερα
(00:17:14) Βιογραφικά: Queens, MIT, Princeton
(00:20:35) Manhattan Project
(00:27:01) QED, Pocono και το Νόμπελ
(00:32:47) Ο Εκλαϊκευτής της Επιστήμης
(00:38:11) Νανοτεχνολογία και Κβαντικοί Υπολογιστές
(00:39:25) Challenger 1986
(00:43:23) Προσωπικότητα και Ρίο
(00:47:45) Μια Ιστορία από το Caltech
(00:50:40) Κλείσιμο: Βιβλία και Auckland 1979

📝 Απομαγνητοφώνηση επεισοδίου ▾

[0:00:01] Είμαι περίεργος, Γιώργο, αν κανείς από τους ακροατές είδε διαφορά το προηγούμενο επεισόδιο που ήταν φτιαγμένο από AI agent. [0:00:11] Τι ήτανε; Όχι, όχι. Άκου εγώ μίλαγα. [0:00:16] Όχι, όχι οι φωνές μας προφανώς, αυτό ήταν εντάξει, αλλά για πρώτη φορά μετά από 140 επεισόδια που έχουμε κάνει, [0:00:25] όλη η διαδικασία της προετοιμασίας του επεισοδίου και της δημοσίευσης έβαλα το Claude να το κάνει. Α, εννοείς το [0:00:37] Για να πω λίγο για τον κόσμο που ίσως να μην ξέρει πώς φτιάχνονται τα podcast, αλλά αφού ηχογραφούμε εμείς τις φωνές μας, φτιάχνεται ένα αρχείο που μιξάρει συνήθως ο Γιώργος, αυτό που ακούτε τώρα στο GarageBand, ξέρω γω, και βγαίνει ένα WAV. [0:00:53] Αλλά μετά έχει κάποια στάδια ότι φτιάχνουμε το κείμενο, πρέπει να βγουν τίτλοι, να βγουν τα κεφάλαια που είναι, τα χωρίζουμε μέσα με timestamps, να βγει μια μικρή περιγραφή. [0:01:11] Μετά φτιάχνεται ένα αρχείο το οποίο δημοσιεύεται στο site και πάει και στο RSS feed που βλέπει ο podcast player. [0:01:22] Έχει δηλαδή καμιά δεκαριά βηματάκια. Παίρνει ξέρω γω κάνα μισάωρο, 40 λεπτά. Εγώ το κάνω συνήθως αυτό. [0:01:33] Οπότε στο προηγούμενο επεισόδιο για πρώτη φορά, μάλλον στο προπροηγούμενο, το πρώτο της σεζόν, το είχα κάνει με το Claude, αλλά του έδινα εντολές, ξέρεις. [0:01:44] Πάρε το WAV και κάντο MP3. Πάρε το WAV και βγάλε, ξέρεις, βγάλε το κείμενο από τον ήχο. [0:01:54] Το οποίο πήρε καμιά ώρα δίωρο ή δύο να του το λέω. [0:01:59] Αλλά στο προηγούμενο επεισόδιο του λέω, θυμάσαι όλα αυτά τα βήματα που κάναμε πριν; [0:02:04] Θέλω τώρα να τα κάνεις μόνος σου με το καινούργιο αρχείο. [0:02:08] Οπότε του ‘δωσα το WAV που μου ‘δωσε η Γιώργο και τα ‘κανε μόνο του όλα. [0:02:17] Βέβαια, του έλεγα δείχνε μου, ξέρω γω, για τίτλο, το διάλεξα εγώ και έκανα και κάποιες μικρές διορθώσεις στο κείμενο. [0:02:28] Αλλά ήταν όλο αυτοματοποιημένο όλο το υπόλοιπο. Το ΟΚ. Ε, έχω μπει δηλαδή στην εποχή του Εκεί με τους agents. [0:02:39] Φουλ, με τους πράκτορες, ναι. [0:02:43] Πρέπει να κάνουμε ένα επεισόδιο για AI πάλι να δούμε πού βρισκόμαστε, αλλά έχει μπει και σε αυτό το podcast τώρα στην προετοιμασία. [0:02:55] Ε, καλά, σίγουρα κάποια στιγμή θα κάνουμε, γιατί όλο και κάτι θα προκύψει που θα είναι ανάγκη να κάνουμε. [0:03:01] Έχουν αλλάξει και πολλά τελευταία χρόνια, ειδικά στον προγραμματισμό. Ξέρεις, κανείς δεν γράφει πια κώδικα με το χέρι, νομίζω. [0:03:08] Έχουμε Εντάξει, από το τελευταίο επεισόδιο που είχαμε κάνει για AI δεν έχουνε, δεν έχουμε και κανένα μεγάλο breakthrough. [0:03:16] Απλά ε βελτιώνονται πράγματα. Και κυρίως, ξέρεις, οι εταιρείες όλες αυτές που εμφανίστηκαν με το AI προσπαθούνε να προσελκύσουν πελάτες, εμάς δηλαδή. [0:03:34] Ναι, ναι, χαμός. Οπότε είναι και λίγο πιο εξατομικευμένα τα προϊόντα τους και α, χρησιμοποίησε αυτό για να κάνει εκείνο. [0:03:42] Και χρησιμοποίησε το άλλο εργαλείο για να κάνει το άλλο και ούτω καθεξής. Ναι. [0:03:52] Ναι, εντάξει, κάποια στιγμή θα μπορούμε να κάνουμε κανένα. Γιατί, ναι, τώρα παντού είναι το AI. [0:04:02] Δεν μπορείς να το Ναι, ναι, επεκτείνεται. [0:04:07] Τέλος πάντων, ας μην την πιάσουμε αυτή τη συζήτηση γιατί θα μονοπωλήσετε. Όχι, όχι, δεν είναι για τώρα, δεν είναι για τώρα. [0:04:10] Απλώς επειδή άλλαξε λίγο under the hood που λέμε κάτω ο τρόπος επεξεργασίας είναι ενδιαφέρον νομίζω. Ναι, ναι. [0:04:21] Παρόλα αυτά στο λογότυπο παραμένει ο τίτλος αυτός με το Note Top 10, το οποίο το είχα φτιάξει στο Procreate χειροκίνητα στο iPad. [0:04:33] Ναι, ναι. Παραμένει. Ναι. Αλλάξαμε το ναι, το εξώφυλλο. Εντάξει, έχουμε καινούργιο λίγο branding, αλλά το logo, τα γράμματα παραμένουν. Παραμένουν ίδια. [0:04:44] Ναι. Before it was cool. Ο agent βάζει και το εξώφυλλο αυτόματα. [0:04:55] Ωραία. Ωραία. Πάμε να στη σεζόν τώρα, ναι. [0:05:17] Ρίτσαρντ Φάιμαν, φίλε Γιώργο, ο αγαπημένος μας φυσικός. Δεν ξέρω αν είναι και δικός σου αγαπημένος. Εμένα σίγουρα είναι το Αγαπημένος. [0:05:29] Εεε Να σου πω πώς το εννοώ αγαπημένος για μένα. [0:05:33] Θέλω Το όνειρό μου είναι με τα πάλι με τα AI, να του κάνω feed τα πάντα για τον Φάινμαν, επειδή έχει πολλά γραπτά και ήχο και να του κάνω μια συνομιλία μαζί του, που να ερωταπαντήσεις. [0:05:52] Δηλαδή θα διάλεγα τον Φάινμαν γι’ αυτό από όλους τους φυσικούς, από όλους τους επιστήμονες. [0:05:59] Οκέι. Φάση σαν αυτά που κάνει το Notebook LM που βγάζει σαν podcast. [0:06:05] Ναι, αλλά θέλω να του μιλάω, ρε παιδί μου, κανονικά. [0:06:08] Δηλαδή να έχει τη γνώση, να δημιουργήσει τη γνώση του Φάινμαν, ένα χαρακτήρα και να του ρω- πώς ρωτάς τώρα ένα chatbot; [0:06:17] Αλλά να στα λέει με φωνή. Ναι, ναι, ναι. Οκέι, οκέι. [0:06:21] Εντάξει, και τώρα θα μπορούσα ίσως να του πω, ξέρεις, πες ότι είσαι ο Feynman και θέλω ό,τι σε ρωτάω να το απαντάς στο στυλ του δικό του. [0:06:29] Απλώς θέλω να είναι εκπαιδευμένο με όλα τα γραπτά και ηχητικά του και να απαντάει μόνο μέσα από αυτά. [0:06:36] Θα γίνει και αυτό κάποια στιγμή, αλλά Ε, κάποια startup θα το κάνει και αυτό. Ναι. [0:06:42] Και θα διαλέγεις τον προσωπικό σου tutor. Ναι. Φυσικό. Βέβαια τώρα πώς πας από τον Πυθαγόρα στον Φάινμαν; Πώς πας; [0:06:54] Δεν είναι ούτε χρονολογική σειρά στη συγκεκριμένη σεζόν, ούτε βάση αξίας. [0:07:01] Ε, σίγουρα είναι ένα άλμα ως προς το ως προς την ποιότητα. Δηλαδή με αυτά τα πράγματα που λέγαμε στο προηγούμενο επεισόδιο. [0:07:11] Μετά τον Πυθαγόρα, ναι. Ενώ από τον Αρχιμήδη είναι πιο λογική η μετάβαση, αλλά από τον Πυθαγόρα Δεν είναι. [0:07:19] Θα ήθελα να σχολιάσω εδώ, εντάξει, κάποιος είναι top 10 ο Φάινμαν σαν γνωστός, δηλαδή τον ξέρει τόσο πολύς κόσμος και θα έλεγα ότι αν ήμασταν Ελλάδα, ίσως και Ευρώπη, μπορεί και όχι να μην τον ξέρανε. [0:07:37] Αλλά [0:07:39] και εσύ που είσαι στην Αμερική, δεν υπάρχει, νομίζω και απλό κόσμο να ρωτήσεις θα τον ξέρουνε, πιο μεγάλος, γιατί υπάρχει αυτό το περιστατικό με το Challenger, το διαστημικό λεωφορείο που το έχουμε αναφέρει, όπου το 1986 ήτανε [0:07:59] τεράστια υπόθεση και επειδή ήταν και μια δασκάλα πάνω και το βλέπαν όλα τα παιδιά και τα σχολεία και όλος ο κόσμος και ανατινάχτηκε live. [0:08:09] Και ο Φάινμαν είναι που ήρθε, θα το πούμε μετά, και να λύσει το μυστήριο. [0:08:16] Και έγινε πάρα πολύ γνωστός στο ευρύ κοινό από αυτό το περιστατικό. Δηλαδή αυτοί που δεν τον ξέραν, τον ξέρανε κυρίως φυσικοί. [0:08:25] Μα αυτό το περιστατικό έγινε στην Αμερική, γιατί ήταν, εντάξει, αμερικανός τότε και στα ήττες δεν είχε και ίντερνετ και τέτοια πολύ. [0:08:38] Ναι. Έχω πολλά να πω γι’ αυτό. Δηλαδή σε αμερικάνικο κοινό άμα ρωτήσεις είναι σίγουρα Είναι εθνικός ήρωας κάπως. Ναι. [0:08:49] Κοίταξε, εδώ, για να τα βάλουμε σε μια βάση. [0:08:51] Πρώτα απ’ όλα, στην Ελλάδα μπορεί να μην τον γνωρίζει ο κόσμος γιατί στην Ελλάδα υπάρχει αρχαιολαγνεία. [0:08:56] Δηλαδή η ζωή μας έχει τελειώσει στους αρχαίους Έλληνες. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Ναι. [0:09:02] Για να έχεις επαφή με πιο σύγχρονους, θα πρέπει να έχεις κάπως ασχοληθεί με τον χώρο. [0:09:08] Εκτός αν είναι κάποιο κάποια pop culture προσωπικότητα, Αϊνστάιν ή ο πώς τον λένε, ο Χόκινγκ. Μπράβο. [0:09:21] Εντάξει, αυτοί έχουν πάει στο ευρύ κοινό. [0:09:24] Ναι, γιατί αυτοί έχουν γίνει λίγο pop culture, αλλά μπορεί οι περισσότεροι να μην τον ξέρουν. Βέβαια. [0:09:33] Τώρα εδώ ανοίγεις το κουτί της Πανδώρας, αλλά θα πρέπει να βάλουμε κάποια πράγματα σε μια τάξη. [0:09:40] Το ένα είναι ότι πρώτον, η σύγχρονη φυσική, δηλαδή ας πούμε από εκεί το 40 και μετά, ωραία? [0:09:52] Και όταν λέω σύγχρονη φυσική, εννοώ και με Η, Η και με Ο, Ι, Ο, Ι. [0:09:56] Δηλαδή και η επιστήμη και οι επιστημόνιοι. Και οι άνθρωποι, ναι. Στο σχολείο η φυσική που μαθαίνουμε τελειώνει στο 1700. [0:10:06] Δεν είναι προσιτό να ξέρεις άμα ο Φάινμαν ήταν σπουδαίος ή η Άλγεβρες Λίο Λι ήταν σπουδαίος. Ή ο Ντιράκαν ήταν σπουδαίος. [0:10:20] Γιατί απλά δεν μπορείς να τα κάνεις. Αυτά δεν τα μαθαίνεις στο σχολείο. Οπότε αναγκαστικά θα περιοριστείς. [0:10:24] Και ταυτόχρονα δεν είναι και κάποια εθνική φιγούρα για μας ο Φάινμαν στην Ελλάδα, ώστε να πρέπει να τον ξέρουμε. Όχι, ναι. [0:10:30] Οπότε, οπότε είναι βασικό το Εεε Είναι βασικό κομμάτι το ότι η σύγχρονη φυσική, η μοντέρνα φυσική, εεε, δεν είναι προσιτή. [0:10:48] Οπότε είναι λίγο δύσκολο να φτάσει στον κόσμο, εκτός αν με κάποιο τρόπο γίνει κάποια Ε, δηλαδή και ο Ουπεγχάιμερ έγινε ταινία και κάπως τον έμαθε και ο κόσμος, αλλιώς δεν τον ήξερε κανένας. [0:11:02] Ναι. Ε, το δεύτερο είναι ότι υπήρχε μια περίοδος, νομίζω μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. [0:11:15] Καλά, και πριν, αλλά μιλάμε για την πιο σύγχρονη εποχή, έτσι; [0:11:20] Που τώρα δεν ζούμε σε αυτή την εποχή, αλλά τότε υπήρχε αυτή η εποχή που υπήρχε ένα κύρος ως προς την επιστημονική κοινότητα. [0:11:27] Τώρα είναι το ακριβώς ανάποδο. Ναι, ναι. [0:11:29] Οπότε τώρα, άμα έβγαινε ο Φάινμαν και έλεγε ότι ο κάθε Φάινμαν και έλεγε ότι έγινε αυτό στο τάδε διαστημικό λεωφορείο, θα γινόταν ότι μήπως ο [0:11:44] Φάινμαν είναι με τη, όχι με τους Ρεπουμπλικάνους και είναι με τους Δημοκρατικούς και μήπως ό,τι έγινε με τον Φαουτσή και με τα εμβόλια και όλα αυτά. [0:11:53] Δηλαδή θα γινότανε τελείως. Μετά θα είχε στα AI, θα γράφει ο καθένας την ιδέα του στα social media. [0:11:59] Δηλαδή δεν μπορεί να αποκτήσει [0:12:04] καθολική αποδοχή κάποιος επιστήμονας πλέον, γιατί απλούστατα θα και να μη θες, αναγκαστικά η κοινωνία θα σε κρεμάσει μια ταμπέλα, θα σε τοποθετήσει κάπου και αυτομάτως θα έχεις είτε κάποιους υποστηρικτές είτε κάποιους Εμ. [0:12:22] Εμ που και το παράδειγμα που είπα για τον Φωτσή δεν το είπα για το αν έκανε καλά ή κακά, αλλά ένα παράδειγμα [0:12:28] ότι είναι ένας ο οποίος για κάποιον λόγο κάνει κάτι και αυτομάτως θα πρέπει να Είχε κριτές, ναι, είχε όπως και να έχει. [0:12:39] Εντάξει, τώρα βέβαια ο Φαουτς και αυτή είχε και απευθείας επίδραση στην καθημερινότητα του κόσμου. Εννοείται. Ναι, ναι, σίγουρα. [0:12:50] Ακόμα και ο Αϊνστάιν, ξέρω εγώ, εντάξει, τον ξέρει ο κόσμος, αλλά δεν είχε άμεση επίδραση αυτά που έκανε. Σίγουρα, σίγουρα. [0:12:57] Έμμεση είχε, ναι, γιατί βγήκαν τεχνολογίες, αλλά και ατομική βόμβα ξέρω γω, αλλά όχι άμεση. ΟΚ, καταλαβαίνω. Έχεις δίκιο σε αυτό. [0:13:05] Ούτε και εγώ. Και έχω πολλές αμφιβολίες για τον Φαουτσή κατά και τις τέλος πάντων τις οδηγίες που έδινε. [0:13:13] Θέλω να πω το hate που τρώει αυτός και παρόμοιοι επειδή εξυπηρεάζουν και την καθημερινότητά μας. Ε, αλλά [0:13:24] απ’ την άλλη όμως νομίζω πάλι θα πάμε σε αυτή την κατηγορία ότι κατά πόσο κάποιο κύρος έχει κάποιος επιστήμονας γιατί δεν νομίζω ότι πλέον υπάρχει κάποιου είδους ε [0:13:45] Όχι, δεν θέλω να πω κύρω- ότι δηλαδή να πει ο κάποιος πολύς ο κόσμος ότι α, ο Φάινμαν είναι σπουδαίος ξέρω γω γιατί είναι σπουδαίος επιστήμονας. [0:13:53] Δηλαδή να υπάρχει κάποιος στη σημερινή εποχή που να έχει κάποια Νομίζω δεν ενδιαφέρεται ο κόσμος βασικά για τις επιστήμες. [0:14:04] Ναι, είναι θα σου πω γιατί. Νομίζω ότι κάποια στιγμή, που δεν ξέρω πότε έγινε, μπορεί να πιστεύω όμως ότι είχα γεννηθεί. [0:14:15] Δηλαδή ίσως στα zeros. Κάποια στιγμή η μεγάλη μάζα αποκολλήθηκε, όχι από τις επιστήμες, γιατί ποτέ δεν ήταν η μεγάλη μάζα προσκολλημένη. [0:14:30] Κάποια στιγμή ο κόσμος ξέχασε ότι η ζωή του γίνεται ευκολότερη επειδή κάποιοι επιστήμονες δουλεύουν γι’ αυτό. Ναι, ναι. [0:14:36] Δηλαδή κάποια στιγμή, δηλαδή ο καθένας λέει το μακρύ του και το κοντό του στα social media και δεν έχει και έχει ξεχάσει ότι κάποιοι δούλεψαν για να έχει το ίντερνετ, για να έχει φως στο σπίτι, για να έχει ρεύμα από [0:14:49] κάποιο- Θα σου πω τι νομίζω ότι έχει γίνει για αυτό. Είναι διαφορετική συζήτηση. Δηλαδή πλέον θεωρούνται όλα αυτά δεδομένα. [0:14:56] Είναι, υπήρχαν αυτές οι δεκαετίες που θα έλεγα από το 60 μέχρι και το 80, αυτά τα 30 χρόνια, όπου αυτό που άλλαξε είναι ότι μπήκε αυτό η τεχνολογία πάρα πολύ στη ζωή του κόσμου. [0:15:12] Ηλεκτρικές συσκευές, υπολογιστές και εκεί που, δηλαδή έγινε αυτό το μπαμ και με το διαστημικό πρόγραμμα, φεγγάρι και τέτοια. [0:15:21] Δηλαδή έγινε αυτό το μπαμ ότι α, εκεί που ήμασταν, ζούσαμε απλά, ξέρω γω, ξαφνικά έχουμε τεχνολογίες που διευκολύνουν τη ζωή μας. [0:15:31] Και υπήρξε αυτό το δέλτα και οι επιστήμονες τότε είχανε μεγάλο κύρος γιατί ήταν γνωστό ότι με τη βοήθειά τους έγινε αυτό. [0:15:41] Ότι βελτίωσαν τη ζωή, ας το πούμε, των ανθρώπων. Αλλά τώρα, δηλαδή η επόμενη γενιά, το έχει δεδομένο αυτό. [0:15:48] Ότι η τεχνολογία βοηθάει, ξέρω γω, δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Και ίσως να θεωρείται ότι δημιουργεί και περισσότερα προβλήματα πλέον. [0:15:56] Που οκέι, είμαι ανοιχτός σε αυτή τη συζήτηση για ποια προβλήματα μπορεί να δημιουργεί. [0:16:00] Οπότε εν ολίγοις δεν νομίζω ότι μπορεί να υπάρξει Φάινμαν τώρα, ούτε Αϊνστάιν. Και δεν είναι μόνο ερευνητικό το θέμα. [0:16:11] Είναι Τώρα δεν θέλω να γίνω κακός, αλλά είναι άλλα τα πρότυπα αυτή τη στιγμή στην κοινωνία. [0:16:18] Είναι άλλα τα χαρακτηριστικά που θα σε κάνουνε Διάσημο. Ναι. Ναι. Εμ. [0:16:30] Και δεν εννοώ και στον επιστημονικό χώρο. [0:16:36] Δηλαδή δεν εννοώ μόνο ότι, α, ξέρω γω, είναι πρότυπα οι αθλητές και δεν είναι οι επιστήμονες ή οι influencer και λοιπά. [0:16:45] Αυτό εντάξει, υπάρχει. Ίσως πάντα να υπήρχε. [0:16:48] Αλλά ακόμα και μέσα στον επιστημονικό χώρο, ε, ε, βλέπω ότι είναι άλλα τα κριτήρια με τα οποία θα πας προς τα πάνω. [0:17:04] Ναι, ναι. Και όχι καθαρά. [0:17:09] Ας το πρώτα αφήσουμε για άλλο επεισόδιο αυτό. Ναι, γιατί ξεφεύγει. [0:17:14] Το Να πούμε λίγο πίσω για τον δικό μας τον Θα πούμε και θα πάρω pass από αυτό που λέγαμε. [0:17:23] Για να ξεκινήσω και ότι ένας βασικός λόγος είναι ότι είναι Αμερικανός. [0:17:28] Ούτε ήρθε, ούτε έφυγε, ούτε πήγε από αλλού, ούτε ήρθε από την Ευρώπη, ούτε Είναι παιδί που γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη από Αμερικανούς γονείς. [0:17:37] Βεβαίως Αμερικανιά, ναι. Οπότε μετρά και αυτό, έτσι; Μχμ. Λοιπόν, το 1918 γεννήθηκε, όπως είπα, στη Νέα Υόρκη, στο Κουίνς βρήκα. [0:17:49] Ε, οι γονείς του δεν είχαν κάποια σχέση με τις επιστήμες. [0:17:52] Απλά διάβασα ότι ο πατέρας του ήταν έτσι, ασχολιόταν με το- Τον έσβοξε λίγο. Με τον μικρό Ρίτσαρτ, να το πω έτσι. [0:18:02] Τον έσβοξε να σκεφτεί, ναι, δεν ήταν τεχνικός, αλλά- Ναι, ναι, προσπάθησε να τον κάνει να μην βαριέται και να μη δέχεται βαρετές απαντήσεις και να προσπαθεί να [0:18:15] πάντα να καταλαβαίνει αυτό που συμβαίνει και όχι απλά να το μαθαίνει η παπαγαλία, να το πω έτσι. [0:18:23] Γι’ αυτό και πέρασε και νομίζω στο MIT σπούδασε πρώτα μαθηματικά φυσικά. MIT, ναι, πήγε προπτυχιακά. Ναι, και μετά- Και μετά Princeton. [0:18:34] Princeton για διδακτορικό. Κατέβηκε λίγο πιο κάτω. Λίγο πιο κάτω. Από το New England κατέβηκε στο Νιου Τζέρσει. [0:18:42] Εντωμεταξύ, ξέρεις, στο διδακτορικό, ο supervisor του, ο καθηγητής του ήταν ο Wheeler, ο John Archiband Wheeler. [0:18:51] Είναι ο τύπος που έκανε τον όρο μαύρη τρύπα. ΟΚ. [0:19:00] Ξέρεις πώς λέγαν τις μαύρες τρύπες πριν τις ονομάσει ο Wheeler μαύρες τρύπες; Ωχ. Ξέρω γω, αυτό το singularity μήπως ήτανε; [0:19:10] Λεγότανε, πρέπει να το μεταφράσω στα ελληνικά. Πες το στα αγγλικά πρώτα για να το καταλάβω. Gravitationally completely collapsed object. [0:19:19] Αντικείμενο που είναι βαρυτικά πλήρως συμπυκνωμένο, κατακρεμισμένο. Ναι. [0:19:28] Τα πρώτα χρόνια της πρώτης δεκαετίας, αυτό είναι τώρα δεκαετία 40 που βγήκε, αλλά για τα 20 χρόνια πριν ήτανε Βγαίνει κάπως, πώς το είπες? [0:19:39] Gravitationally collapsed? Completely collapsed. Completely. Οπότε είναι GCCO. Ναι. Οκέι. Ναι, καταλαβαίνω γιατί. [0:19:49] Νομίζω δεκαετία του ‘20 είναι εκεί με τον Σβαρτσβίλ που είχε για τις μαύρες τρύπες και για 10-20 χρόνια δεν είχαν όνομα και ο Wheeler ήταν που το είπε αυτό. [0:20:03] Εν τω μεταξύ, ξέρεις, στο Princeton τότε πρώτο του σεμινάριο ο Feynman κάνει παρουσίαση και στο κοινό να ‘ναι ο Πάουλι, ο Αϊνστάιν, ο Φον Νόιμαν. [0:20:20] Γιατί ξέρεις, τότε το Princeton είχε αυτό το Institute of Advanced Studies που μάζευε όλη την αφόκρεμα. Ήταν Hogwarts για θεωρητική φυσική. [0:20:29] Ναι, ναι, ναι. Πρέπει να πάω κάποια στιγμή. Είναι και εδώ δίπλα. Ναι. [0:20:35] Εντάξει, και μετά τέλειωσε το 1942 και τότε είναι στο φουλ του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου που ξεκινάει και το Manhattan Project. Ναι. [0:20:50] Εγώ είδα ότι το Defense το έκανε μετά. [0:20:54] Νομίζω ναι, το διδακτορικό το πήρε μετά αφού πήγε στο Ναι, ναι, το τυπικό κομμάτι. [0:21:00] Αλλά δεν θυμάμαι, δεν θυμάμαι αν το περιέγραφε στο βιβλίο. Καλά, έπρεπε να το είχαμε πει από την αρχή. [0:21:07] Έχει γράψει και βιβλίο, οπότε μάλλον δεν το έχει γράψει ο ίδιος. Δεν το έχει γράψει ο ίδιος το βιβλίο. [0:21:14] Όχι, όλα τα γραπτά του Φάινμαν δεν έγραψε κανένα. Ναι, ναι. [0:21:17] Δηλαδή ό,τι λένε είναι ότι τα ηχογραφήσανε, στάπαι σε άλλους και τα φτιάξαν τα βιβλία άλλοι. Το σίγουρα θα στηδεύεσαι. [0:21:26] Ο ίδιος δεν έγραψε τίποτα, μόνο τα papers. Και ο Φάινμαν. [0:21:31] Εεε Οπότε δεν θυμάμαι ότι το έγραψε το βιβλίο, αλλά δεν θυμάμαι πώς βρέθηκε στο Manhattan Project. Πώς θυμάσαι εσύ? [0:21:40] Θα σου πω. Ναι, ναι. Εεε, εντάξει, ήταν ο Οπενχάιμερ τότε. [0:21:45] Εντάξει, και όσοι έχουν δει την ταινία ξέρουν ότι ξέρεις θα κάνουμε ένα project εκεί για πυρηνικές βόμβες. Ο Κίνα Μέρφι. Ναι. [0:21:54] Πού είναι η πιο καλή, ξέρω γω, φυσική? Στο Princeton. Οπότε στείλανε γράμμα ο Οπενχάιμερ και λέει παιδιά, ελάτε όλοι εδώ. [0:22:02] Ήτανε σαν πώς το λένε? Πρακτική πήγε. Στρατογρά- στρατο Επιστράτους. Δεν ήταν να σε καλούν στο στρατό. Επιστράτευση. Επιστράτευση, μπράβο. Αλλά επιστημονική. [0:22:14] Ναι, ναι. Ο Και πήγαν όλοι, ας πούμε, εκεί. [0:22:21] Ο Αϊνστάιν εντάξει δεν πήγε γιατί ήταν και λίγο Γερμανός και απ’ έξω και πρόσφατος και δεν τον εμπιστευόντουσαν και 100% να σου πω. [0:22:32] Αλλά όλοι οι υπόλοιποι πήγανε από εκεί. [0:22:36] Και μάλιστα ο Οπενχάιμερ ήθελε συγκεκριμένα τον Φάινμαν και υπάρχει η ιστορία ότι ήταν με αυτή την κοπέλα του τότε, την Αρλίν, η οποία αργότερα πέθανε, αλλά είχε φυματίωση. [0:22:51] Φυματίωση, κάθε φορά, γιατί είναι τόσο διαφορετική λέξη, ρε συ Θεέ μου, το φυματίωση και κάθε φορά το γκουγκλάρω να δω αυτό το tuber coolos ποιο είναι. [0:22:58] Τι να σε κάνω, ρε, δεν ξέρω το. Ε και και του λέει ο Οπερχάινωρ στο final lay πρέπει να ‘ρθεις. [0:23:06] Του λέει έχω τη γυναίκα μου και έκατσε ο Οπερ. Αυτός είναι το σωστό αφεντικό, φίλε, έτσι. [0:23:11] Δηλαδή να ‘σαι τώρα επικεφαλής του του αυτού του τεράστιου δισ project που έχει ξέρεις κατασκευές, πυρηνικά, ξέρω γω τέτοιο. [0:23:24] Και να θέλει τον Φάινμαν, ο οποίος δεν ήτανε και senior τότε, 23 χρονών. [0:23:31] Εντάξει, καλός μεν, αλλά δεν ήτανε κανένα σούπερ αστέρι. Θέλω μου, έχω βρεθεί σε αυτή τη θέση τώρα. [0:23:39] Εντάξει, δεν είμαι στο Manhattan Project, αλλά χρειάστηκε κανένας χαμάλης, να ξέρεις. Μπράβο, ναι. [0:23:45] Οπότε Αλλά ακόμα και γι’ αυτόν έκατσε ο Οπενχάιμερ, του βρήκε νοσοκομείο, ένα σανατόριο ήταν που ήταν στην Αλμπουκέρκη, λίγο παραέξω, τέλος Άλαμος. [0:23:56] Αυτό που είναι στο Μπριγκίμπαντ. Ναι. Και του λέει «Σου κανόνισα, φίλε Ρίτσαρντ, έχει δωμάτιο εκεί η κοπέλα σου, φέρ’ τη». [0:24:05] Και ο Φάινμαν δεν ήταν τόσο κοντά, αλλά πήγαινε την έβλεπε Σαββατοκύριακα, καθημερινές δούλευε στο Mahanda Project. [0:24:17] Δεν είναι στην ταινία αυτό, αλλά μας αφορά πολύ στο Ναι, ναι, γιατί σήμερα για το Feynman το επεισόδιο. [0:24:25] Το αφεντικό του στο Wakanda Project ήταν ο Hans Bethe, που ήταν, ξέρεις, το μεγάλο κεφάλι, θεωρητικός που Τον έχουμε αναφέρει στη σεζόν με τα Νόμπελ ήτανε ή στη σεζόν πλανδικής φυσικής. [0:24:37] Που ερμήνευσε γιατί καίει ο ήλιος, ξέρεις, πώς λειτουργούν τα άστρα και όλα αυτά, λίγο βασικά πράγματα στην κοσμολογία. [0:24:47] Εεε Εντάξει, δεν αναλύσουμε και έγιναν διάφορα εκεί, στο όσο ήταν εκεί και το βιβλίο του Το προτείνω το βιβλίο, είναι πολύ ευχάριστο. [0:24:58] Το «Σίγουρα να αστειεύεστε, κύριε Feynman». Σίγουρα αστειεύεστε, κύριε Feynman. Και υπάρχει και δεύτερο, το sequel. [0:25:06] Θα το διάβασα, που λέει «Γιατί σε νοιάζει τι λένε οι άλλοι? [0:25:10] Why do you care what other people think?» που έχει επιπλέον ιστορίες. Είναι το ίδιο ακριβώς, είναι το sequel. [0:25:18] Είναι στο ίδιο στυλ. Ναι, ναι, είναι ακριβώς το ίδιο, απλά με έξτρα ιστορίες. Οκέι, οκέι. [0:25:23] Να πω εδώ ότι τα προτείνω και στους ακροατές, γιατί μπορεί να νομίζετε ότι θα διαβάσετε ένα nerd βιβλίο, αλλά δεν έχει καμία σχέση. [0:25:32] Όχι, δεν είναι επιστημονικό. Είναι σκούλ ιστορίες από ένα άτομο, μάλλον και υπερβολικές που δεν γίναν ποτέ. [0:25:38] Κανείς δεν ξέρει, αλλά ε αλλά ναι. Ναι. Λοιπόν, τελειό- πεθαίνει η γυναίκα το ‘45. [0:25:49] Τελειώνει και το πόλεμος και πάει στο Κορνέλ. [0:25:52] Να πω λίγο ένα τελευταίο για το Μανχάταν Project, όπου ήταν, υποτίθεται, το περιγράφει αυτό στο βιβλίο, πώς είδε την έκρηξη της ατομικής βόμβας, το Trinity Test, που είναι και στην ταινία. [0:26:09] Όλοι φορούσαν αυτά τα χοντρά γυαλιά για να μην τυφλωθούνε και ο Φάινμαν υποτίθεται ήταν ο μόνος, έτσι λέει στο βιβλίο, ότι ήξερε ότι τον επηρεάζουν οι υπεριώδεις ακτινοβολίες από την έκρηξη, από αυτά θες να προστατευθείς. [0:26:24] Οπότε απλώς πήγε και έκατσε μέσα σε ένα αυτοκίνητο πίσω από το μπαρμπρίζ και είδε με τα κανονικά του μάτια την έκλυση. [0:26:37] Και λέει ήταν ο μόνος που το είδε αυτό. [0:26:41] Και μάλιστα στην ταινία των Οπενχάιμερ, αν προσέξεις, υπάρχει για ένα-δύο δευτερόλεπτα όντως αυτή η σκηνή που όλοι είναι με τα γυαλιά στην έκρηξη και δείχνει και τον Φάινμαν μέσα στο αυτοκίνητο. [0:26:53] Νομίζω ναι, το θυμάμαι. Τη σκηνή με το αυτοκίνητο. Αυτό ναι, συνέχισε. Ε, ναι, πέθανε η γυναίκα του το ‘45. [0:27:04] Μετά αυτός πήγε για πέντε χρόνια στο Κορνέλ. [0:27:10] Αλλά λέει εκεί ήταν η περίοδος μετά το Manhattan Project και μετά τον θάνατο της γυναίκας του, οπότε δεν ήταν σε πολύ καλή κατάσταση. [0:27:19] Ναι, ήταν λίγο περίεργα τότε η φάση. Ε, [0:27:24] διάβασα και μια ιστορία ότι ήταν στη Νέα Υόρκη και κάπου για φαγητό και έβλεπε, ξέρεις, όλοι να είναι εκεί δίπλα του στα γύρω τραπέζια που [0:27:34] τρώγανε, πίνανε και αυτός είχε ακόμα αυτό το PTSD ότι επειδή ήξερε τι όπλο έχει φτιαχτεί, ότι μπορεί ανά πάσα στιγμή να τελειώσει όλος ο κόσμος. [0:27:44] Ναι, λέει ποιο, του περιγράφει αυτό μια κατάθλιψη που λέει φτιάξαμε, και αυτός δηλαδή, αυτή την ατομική βόμβα και λέει ποιο το νόημα όλοι να είναι ανέμελοι εδώ όταν ανά πάσα στιγμή μπορεί να έχεις όλο, ξέρεις, πάνε όλα. [0:28:01] Ε, και ξεκινάει δουλεύει και το την κβαντική ηλεκτροδυναμική που θα τη συνεχίσει μετά στο ΚαλΤΕΚ που εκεί ουσιαστικά είναι που γίνεται established. [0:28:12] Εκεί στέριωσε τελικά, ναι, στο ΚαλΤΕΚ. Και έγινε αυτός που έγινε. Έχω πάει στο ΚαλΤΕΚ, έχω δει και το γραφείο του. [0:28:23] Υπάρχει ακόμα το ξύλο εννοώ. Α, το έπιπλο δηλαδή το γραφείο. Ναι, ναι. [0:28:35] Να συνεχίσουμε σαν να λέμε την ιστορική αναδρομή ή να πούμε κάποια επιστημονικά, έτσι λίγο, τη συνεισφορά; [0:28:41] Λίγο να μείνουμε στο Νόμπελ και τη δουλειά του τότε. [0:28:46] Πριν το τεχνικό κομμάτι είχε ήταν καλεσμένος σε αυτά τα διάσημα συνέδρια που έχουμε ξαναφέρει, μαζώξεις μάλλον, αυτό στο Shelter Island και στο Ποκόνο που τους μάζευε ο πώς το λένε εκεί το [0:29:03] ξέχασα τώρα ο Bohr νομίζω το όλους τους φυσικούς και μιλάει για κβαντομηχανική. [0:29:09] Ε εκεί παρουσίασε την πρώτη φορά τη δουλειά του το ‘47, νομίζω. [0:29:18] Εκεί ας πούμε παρουσιάστηκε και αυτό με το lamp shift, που είναι ότι το άτομο του υδρογόνου, ξέρεις, διαχωρίζεται λίγο όταν έχει μαγνητικά πεδία. [0:29:30] Και τώρα πάλι μιλάμε παρουσιάσεις, όπου εκεί παρουσίασε και τα διαγράμματα Feynman, για τα οποία έγινε αρκετά γνωστός. [0:29:41] Και εκεί να είναι ο, ξέρεις, πάλι ο D-Rux, ο Πάουλι στους ακροατές, ξέρω εγώ, πολύ χοντρά πράγματα. [0:29:49] Να παρουσιάσεις τώρα τη δουλειά σου, ξέρεις, στους top της φυσι- Ναι, ναι. [0:30:00] Και εκεί το ‘48 στο Ποκόνο είναι που γεννήθηκε, ας πούμε, αυτή η για την οποία έγινε έμεινε γνωστός για τη τεχνικά την κβαντομηχανική, την κβαντική ηλεκτροδυναμική μαζί με τον Σβίνγκερ και αυτός ήταν εκεί τότε και παρουσίαζε. [0:30:19] Και στο τεχνικό κομμάτι αυτό που έκανε είναι ότι [0:30:25] υπήρχε μέχρι τότε ο ηλεκτρομαγνητισμός, ξέρω γω, εξώσεις του Μάξουελ, υπήρχε η κβαντική [0:30:32] θεωρία, ότι τα πράγματα είναι διακριτά και οι ενέργειες, αλλά αυτή ήταν φτιαγμένη για, ας πούμε, για τις κινήσεις, όχι για τα ηλεκτρικά πεδία. [0:30:45] Και ο Φάινμαν μαζί με τον Σουίνγκερ και τον Τομονάγκα από την Ιαπωνία ουσιαστικά κάναν αυτή την κβαντική έκδοση του ηλεκτρομαγνητισμού. [0:30:54] Και γι’ αυτό πήραν και το Νόμπελ καμιά δεκαριά χρόνια αργότερα, όταν επιβιώθηκε και πειραματικά. [0:31:01] Ε, και η συγκεκριμένη θεωρία είναι από τις πιο πλήρεις, αν όχι η πιο πλήρης που υπάρχει. [0:31:09] Θεωρείται ακόμα, κάνει τις πιο ακριβείς προβλέψεις, ξέρεις, στο δέκατο δεκαδικό, ξέρω γω. [0:31:21] Και ήταν θεωρητική η δουλειά αυτή που κάνανε. Το ‘65 ήρθε και το Νόμπελ. Ναι, μπράβο. Μπράβο. [0:31:31] Όταν ήταν στο Καλ ΤΕΚ, δηλαδή τη δουλειά την είχε ξεκινήσει πιο πριν και από το Κορνέ, αλλά όταν ήταν στο Καλ ΤΕΚ πήρε το Νόμπελ. [0:31:42] Να πούμε εδώ ότι είχε σκεφτεί να το απορρίψει το βραβείο. [0:31:51] Αυτά νομίζω είναι, να σου πω, αυτό νομίζω είναι μούφα του ίδιου του Φάινμαν. Δεν νομίζω τίποτα. [0:31:56] Ότι είναι να τη σκορδίευε έτσι. [0:31:58] Και καλά το παρουσιάζει, ότι α, δεν με νοιάζει, ξέρω εγώ, και τι σημασία έχει το Νόμπελ, αλλά Δεν ήθελε να γίνει είδωλο, ναι. [0:32:04] Μια χαρά το πήρε και πήγε και παρουσίασε και στη Στοκχόλμη και απ’ όλα. Ναι. [0:32:11] Πήγανε Ε, μετά τα Ήθελε να είναι λίγο οριστικός, ξέρεις. Είναι από αυτούς που σε ξέρεις, θέλουν να σε ενοχλούνε λίγο επίτηδες. [0:32:26] Ήθελε λίγο προσοχή, αλήθεια είναι. [0:32:29] Το επόμενο που θέλω να πω είναι ότι ειδικά όταν πήρε το Νόμπελ έγινε πολύ διάσημος στο τεχνικό κοινό. [0:32:41] Αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος μέχρι τώρα που είναι στη λίστα μας. [0:32:47] Ο λόγος είναι ότι παράλληλα με το ότι ήταν πολύ καλός τεχνικά και επιστημονικά, είχε αυτό [0:32:57] το science communication κομμάτι, ότι ήταν εκλακευτής της επιστήμης και το πήρε πάνω του και μάλιστα ήταν ο πρώτος, θα έλεγα, δηλαδή πριν αυτούς που έχουμε τώρα, τον Tyson και τον Brian Cox και πριν τον Carl Sagan, που ήταν δεκαετία ‘70. [0:33:18] Ο πρώτος, νομίζω, που χάραξε τον δρόμο ότι θα πάρω κάποιες επιστημονικές ιδέες που είναι γνωστές σε τεχνικούς και θα τις παρουσιάσω σε ευρύ κοινό, [0:33:34] το έκανε τη δεκαετία του ‘60 ο Φάινμαν. [0:33:38] Ναι, ναι, ο πρώτος που έσπασε αυτό τον ελιτίστικο τοίχο, ας το πούμε, που είχαν οι φυσικοί. Μπράβο, μπράβο. [0:33:45] Και αυτός είναι ο λόγος που έγινε διάσημος, ότι πήρε ιδέες. [0:33:54] Μίλησε στον απλό κόσμο, ξέρεις, για ιδέες φυσικής και επιστήμης που δεν υπήρχε. Δεν γινόταν αυτό πριν από κανέναν. [0:34:02] Ξέρεις, ήταν δύο πολύ διαφορετικά, χωριστά πράγματα. Αυτά. Και ήταν ο πρώτος που τα ένωσε. [0:34:09] Και στην αρχή το έκανε με διαλέξεις στο ΚΑΛΤΕΚ στους προπτυχιακούς, οι οποίες είναι πολύ γνωστές, μείνανε και σε βιβλία τα οποία τα ‘χω εγώ [0:34:25] και τα διαβάζω κατά καιρούς, άμα έχει κανένα αντικείμενο. [0:34:30] Τις οποίες τότε ήταν μόλις είχε πάρει το Νόμπελ, δηλαδή ήταν γνωστός, και του λένε «θέλουμε να διδάξεις φυσική σε προπτυχιακούς. [0:34:40] Το έκανε για τρία χρόνια μου, δηλαδή μια one-off ήτανε αυτό. [0:34:49] Και έκατσε, ας πούμε, και έκανε το δικό του από την αρχή, το πώς να διδάξεις φυσική. [0:34:56] Αυτό που έλεγες πριν, ότι στο σχολείο, ξέρω εγώ, δεν πιάνουν, είναι πολύ τα παλιά, αλλά όχι τα μοντέρνα. [0:35:06] Ας πούμε, αυτός έκανε το ανάποδο. [0:35:08] Δηλαδή στο πρώτο μάθημα είχε ιστορική, ξέρω εγώ, φυσική, στο δεύτερο είχε όλες τις μεγάλες ιδέες με τη δεκαετία του ‘20 και στο τρίτο μάθημα κάνει και βδομηχανική. [0:35:24] Τους προπτυχιακούς, έτσι. [0:35:30] Εντάξει, έχει πολύ υλικό μέσα, αλλά αυτά ηχογραφηθήκανε. Δηλαδή υπάρχουν και σε ήχο αυτά, μπορείς να τα ακούσεις κανονικά. [0:35:45] Και θυμάμαι εγώ το 2003-4 στο διδακτορικό μου να είμαι στα πειρατικά τότε τα προγράμματα Napster και τέτοια. LimeWire. [0:35:55] Και LimeWire και να προσπαθώ να βρω αυτά τα αρχεία ένα-ένα. Νομίζω είναι ελεύθερα όμως. Τώρα ναι. [0:36:03] Τώρα ναι, τα φτιάξανε και στο Caltech, ξέρω γω, και μπορείς να τα αγοράσεις και σε CD. [0:36:12] Και πήραν και φωτογραφίες στους πίνακές του που έγραφε τότε και μετά τους πήραν άλλα 10 χρόνια να το βγάλουν σε βιβλίο το τυπωμένο. [0:36:21] Εγώ μάλιστα το διαβάζω καμιά φορά, όταν το διαβάζω αυτό, και βάζω και το ηχητικό από πίσω και τον ακούω να τα λέει ενώ διαβάζω το κείμενο. ΟΚ. [0:36:34] Και μετά από αυτό έκανε και άλλες πολλές διαλέξεις. Εντάξει, άρχισε να ανεβαίνει στο επίπεδο του ευρύ κοινού της εκλαίκευσης της επιστήμης. [0:36:47] Να πούμε ότι πέρα από αυτό που λες, την εκλέγκευση της επιστήμης, ήταν γενικότερα στο πλαίσιο ότι ήταν μπορεί και ο καλύτερος δάσκαλος φυσικής που έχει υπάρξει. [0:36:58] Δηλαδή, εντάξει, θα πούμε και άλλους, ξέρω γω, ξέρω γω, ο Carl Sagan και ο Tyson, ας πούμε, η Modern ή ο Brian Cox είναι πολύ καλοί εκλαϊκευτές, αλλά δεν είναι επιπέδου Νόμπελ φυσικής, ξέρω εγώ. [0:37:15] Εντάξει, ξέρουν επιστήμη. Ο Feynman ήταν και σούπερ δυνατός, top επιστημονικά, αλλά και μπορούσε να μιλήσει στο ευρύ κοινό. [0:37:28] Είναι από τους λίγους που λένε ότι όντως είχε καταλάβει τη φυσική. Καταλάβαινε δηλαδή. [0:37:34] Δεν απλά αναπαρήγαγε αυτά που λένε άλλοι, αυτά που βγάζουν τα νούμερα, αλλά είχε καταλάβει πώς λειτουργεί. [0:37:47] Επίσης είχε κάποιες ιδέες και για τα υπερευστά, με τον ήλιο. [0:37:54] Ναι, μετά και η δεκαετία ‘70 και μετά ασχολήθηκε με αυτά νομίζω. Ασχολήθηκε και με το με νανοτεχνολογία. [0:38:00] Είχε την ιδέα ότι θεωρητικά μπορείς να πειράξεις σε μοριακό ή ατομικό επίπεδο. [0:38:07] Ναι φίλε, αυτό είναι διάλεξη του 1959 που λέει There’s plenty of room at the bottom. [0:38:15] Το οποίο υπάρχει online ελεύθερο, ας πούμε, που λέει ότι κάποια στιγμή θα μπορούμε να πειράξουμε τα πράγματα σε μοριακή ατομική κλίμακα και τότε θα μπορούμε να κάνουμε πολύ κουλά πράγματα. [0:38:27] Αυτό θεωρείται η απαρχή της ιδέας της νανοτεχνολογίας, που ουσιαστικά τώρα αυτό κάνουμε, τα τσιπάκια και όλα αυτά. [0:38:36] Και βρήκα εδώ ότι το προς το τέλος της ζωής το εννοώ εκεί στο 1980 περίπου, που έφερε, ας το πούμε, συνέλαβε την ιδέα των κβαντικών υπολογιστών. [0:38:52] Αυτό όχι ακριβώς με τον τρόπο που είναι σήμερα, αλλά επειδή και τότε οι υπολογιστές δεν ήταν και τόσο ισχυροί όσο ήταν τώρα, θεωρούσε ότι δεν μπορούμε, ότι δεν έχει νόημα να χρησιμοποιούμε υπολογιστές για να κάνουμε προσομοιώσεις κβαντικών συστημάτων, γιατί δεν θα γίνει ποτέ [0:39:11] λειτουργικό αυτό το πράγμα, οπότε θα πρέπει να φτιάξουμε υπολογιστές που να βασίζονται στη συμβατή μηχανική και αυτοί να κάνουν προσομοιώσεις συμβατικών συστημάτων. [0:39:26] Εμ. [0:39:30] Δεν ξέρω αν από τα να πούμε ότι και πότε πέθανε και μετά να πούμε έτσι κάποια fun facts. [0:39:37] Για το Challenger λίγο να πούμε. Είναι το τελευταίο κομμάτι. Τώρα το ‘86 είναι λίγα χρόνια πριν πεθάνει. Ναι, το ‘88 πέθανε. [0:39:46] Ναι, δύο χρόνια μετά πέθανε. [0:39:48] Οπότε το Challenger ήταν όλο αυτό, ξέρεις, που είπαμε ότι ανατινάχτηκε το διαστημικό λεωφορείο live με δασκάλα μέσα, το ‘δαν όλα τα παιδάκια. [0:39:58] Και εντάξει, κλασικά έγινε μια επιτροπή, ξέρω γω, από τη NASA να διερευνηθεί τι πήγε στραβά. [0:40:07] Έχουμε κάνει και επεισόδιο, οι φανατικοί ακροατές θα το θυμούνται, στο, νομίζω η τρίτη σεζόν με το Engineering Disasters για αυτό. [0:40:18] Για το τι τελικά πήγε στραβά. Αλλά [0:40:23] όλοι ήταν άλλοι, ξέρεις, στρατιωτικοί και της NASA μέσα και ο επικεφαλής εκεί που ήταν ένας στρατηγός, Κατάνια νομίζω λέγεται, Κατούνια, ήθελε να φέρει τον Feynman γιατί ήξερε ότι είναι λίγο αναρχία και λίγο ανεξάρτητος και λίγο στα τέτοια του. [0:40:46] Και σαν κλασικός Feynman, ξέρεις, Έλις βρήκε το πρόβλημα και το έκανε σε live τηλεόραση demo. Υπάρχει κλιπάκι αυτό. [0:40:56] Season 5 επεισόδιο 2. Α, πέμπτη σεζόν, ναι, sorry. [0:41:02] Όπου και καλά ήταν αυτά τα λαστιχάκια, τα δαχτυλίδια που βάζουν για να συγκρατήσουν τα υγρά. [0:41:10] Είχε πολύ κρύο εκείνη τη μέρα, οπότε ήταν λίγο συμπτυγμένο αυτό, ξέρεις, δεν ήταν εύκαμπτο πολύ. Όσο ελαστικό θα έπρεπε, ναι. [0:41:19] Ε, και εκεί δημιούργησε μια διαρροή μετά που οδήγησε στην έκρηξη τέλος πάντων. Αλλά ο τύπος τι έκανε; [0:41:25] Και αυτό νομίζω την ιστορία τη γράφει στο δεύτερο βιβλίο του στο τέλος. [0:41:29] Το λέει λεπτό προς λεπτό για το live demo, όπου ζητάει ένα ποτήρι νερό, κρύο να του φέρουνε και του φέρνουν το ποτήρι νερό, ξέρεις, όταν είναι στο πάνελ live τηλεόραση, [0:41:42] και παίρνει ένα από αυτά τα πλαστικά δαχτυλίδια, τα O-rings που λέμε. Τα λαστιχάκια, ναι. [0:41:49] Το βάζει μέσα στο παγωμένο νερό για λίγα δευτερόλεπτα, το βγάζει έξω και το βάζει μέσα συμπτυγμένο, δηλαδή το ζούλαγε και το βγάζει έξω και δεν επαναφέρεται στρογγυλό. [0:42:02] Μένει, ξέρεις, συμπτυγμένο λίγο, ζουλημένο. [0:42:06] Και λέει ορίστε, αυτό έγινε παιδιά τότε γιατί το πρωί εκείνο ήταν 5 το πρωί και είχε πολύ κρύο και το λάστιχο αυτό ήταν συμπτυγμένο και δεν κάλυπτε [0:42:24] όλο εκεί το κενό, τη διαρροή. [0:42:27] Και το έκανε αυτό ο τύπος live, δηλαδή το τελευταίο πράγμα, ας πούμε, που έγινε σούπερ γνωστό ήταν αυτό το live demo που τον είδαν όλοι. [0:42:39] Το οποίο δεν υπάρχει περίπτωση να Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα σήμερα. Κανείς δεν έχει δεν τολμήσει να κάνει τέτοια πράγματα. [0:42:50] Εμ, ναι. Ε, ναι, εντάξει. Μόνο αυτός θα μπορούσε να το κάνει αυτό. Ναι. Ωραία. [0:43:01] Και να κλείσουμε ότι πέθανε μετά από δύο χρόνια, το ‘88, είχε καρκίνο. Μχμ. Ε. [0:43:12] Και μετά ό,τι έμεινε πίσω, ουσιαστικά βγήκαν αυτά τα βιβλία και Άφησε μεγάλο legacy. Ναι. Ναι. [0:43:24] Και κυρίως έχει μείνει, νομίζω έχει μείνει γνωστός για το πόσο καλός δάσκαλος ήταν. Αυτό νομίζω είναι το μεγαλύτερο highlight. [0:43:35] Και ένας άλλος λόγος που έγινε κάπως θρύλος, αλλά στον κύκλο αυτόν, αλλά δεν έγινε τόσο. [0:43:45] Για την εποχή ήταν λίγο μη συμβατικός σε σχέση με τις συνήθειές του. Ναι, φουλ αναρχία, φουλ αναρχία ο τύπος. [0:43:53] Δηλαδή Δεν ήταν καμία, δεν είχε σχέση με αυτό το πιο nerdy, μόνο φυσική, [0:44:04] την εικόνα που υπήρχε εκείνη την εποχή για τους επιστήμονες, ότι ήταν ξέρω γω πώς είναι ο Αϊνστάιν και ο Και άφησε και [0:44:11] εντάξει, υπάρχουν όλες αυτές οι ιστορίες, ξέρεις, που πήγαινε στα στριμπλιτζάδικα και ζωγραφιζε τις κοπέλες και δεν ξέρω εγώ τι, έπαιζε ντραμς και [0:44:21] Αν και νομίζω αυτά τα Και άλλοι κάνανε τέτοια περίεργα. Απλώς ο Φάινμαν είναι που τα προώθησε πάρα πολύ. [0:44:29] Σου λέει, θέλω να παρουσιαστώ και έτσι. Έχεις δίκιο. [0:44:34] Ήτανε είχε και αυτό το attitude ότι τη συμπεριφορά που μπορεί να του γινόταν παρατήρηση. [0:44:41] Α, ξέρεις κάτι, δεν είναι σωστό να δουλεύεις στο καλτέ και να πηγαίνεις να παίζεις τύμπανα στην πριτζάδικα. [0:44:47] Και αυτός ήταν σε φάση γιατί, ξέρω γω, η μουσική είναι ωραία. Κάτι τέτοιο. [0:44:53] Και να πούμε και μια ιστορία ότι είχε πάει στο Ρίο στη Βραζιλία και έζησε σχεδόν ένα χρόνο εκεί περίπου το 51-52. [0:45:01] Τον είχανε καλέσει για να δώσει κάποιες διαλέξεις σε ινστιτούτο φυσικής εκεί πέρα. Ξέρεις γιατί πήγε στη Βραζιλία, Νότιο Αμερική τότε; [0:45:10] Πήγαινε πολύ πολύ πολύς κόσμος. Γιατί ήταν τότε και με τους με τον πυρηνικό όλεθρο και με την Κούβα και αυτά. [0:45:21] Και υπήρχε σοβαρή δεν το κατάλαβα τώρα εμείς πολύ, φόβος ότι θα ρίξουν πυρηνικά, ξέρω εγώ, στην Αμερική. [0:45:30] Οπότε πολύς κόσμος απλώς έφευγε, αν μπορούσε, μέχρι να ηρεμήσουν λίγο τα πράγματα. ΟΚ. [0:45:38] Τέλος πάντων, εκεί τον είχανε καλέσει, ήταν σε αυτό το κέντρο φυσικών επιστημών, να το πω έτσι, στο Ρίο, που υποτίθεται θα έμενε για λίγο. [0:45:50] Τελικά έμεινε σχεδόν ένα χρόνο. Έμαθε πορτογαλικά. Ήξερε να παίζει τα bongos, αυτά τα τυμπανάκια. Το εξέλιξε. [0:46:00] Έμαθε να παίζει και ένα άλλο παραδοσιακό όργανο κρουστό της Βραζιλίας που σχετίζεται με τη σάμπα. ΟΚ. [0:46:08] Γράφτηκε σε μπάντα που έπαιζε μουσική για σάμπα. [0:46:13] Είχε πάρει μέρος στο καρναβάλι στο Ρίο, στην παρέλαση, με την μπάντα του, ας το πούμε, την εκεί την τη βραζιλιάνικη και έχω βρει καμία ιστορία. [0:46:28] Δεν ξέρω αν είναι αλήθεια. Κατά πόσα πιθανότητα είναι αλήθεια. [0:46:31] Γιατί ξέρεις τώρα ο Φάιμαρ δεν είναι όπως ήταν ο Αρχιμήδης και ο Πυθαγόρας που δεν ξέρεις την αλήθεια. Εντάξει, είναι σύγχρονος. [0:46:37] Όλα είναι καταγεγραμμένα. Ο Φάιμαρ, φίλε, ήταν ο μάστερ σε branding. [0:46:42] Δηλαδή ήξερε πώς να παρουσιάσει τον εαυτό του για να φανεί cool. [0:46:47] Λέει ότι όταν έκανε μια ομιλία εκεί πέρα στο κέντρο αυτό, [0:46:55] ότι ήταν λίγο αμήχανο γιατί ήταν αρκετά επικριτικός ως προς το εκεί εκπαιδευτικό σύστημα και τους καθηγητές φυσικής εκεί πέρα και ότι Α, τους τάχωσε, ε; [0:47:05] Και ότι τα ότι οι φοιτητές δεν έχουν, δεν καταλαβαίνουνε. Απλά επαναλαμβάνουν ό,τι τους μαθαίνεται, ξέρω γω, κάπως έτσι. [0:47:15] Και λέει, έχει μείνει λίγο σε αυτό το, τη ζυγαριά κατά πόσο ήτανε καλή ομιλία γιατί ήτανε αφοπλιστικά ειλικρινής. [0:47:29] Ή ήταν απλά, πώς το λένε, arrogant. Ήτανε- ΟΚ. Αυθάδης. Φασίς, αυθάδης. [0:47:40] Ναι. Δεν τον ένοιαζε νομίζω να ήταν όντως τα τέτοια του. [0:47:47] Έχω μια ιστορία από τον Feynman, η οποία δεν έχει δημοσιευτεί πουθενά. Μου την έχει πει Ο Feynman. [0:47:52] Ένας καθηγητής που είχα, όταν ήμουν στην Αμερική, που τον είχε, σύμπεσε στο Caltech όταν ήταν εκεί ο Feynman. [0:48:01] Ήταν ξέρω ‘γω postdoc ο καθηγητής σου, κάτι τέτοιο; Ήταν, έκανε διδακτορικό του. ΟΚ. Ναι. [0:48:07] Και ο Feynman κυκλοφορούσε, δεν ήταν ο supervisor του. Μισώ, κάνω μια παύση. Ανέξιτες ιστορίες από τον Feynman σε αυτό το podcast. [0:48:15] Ναι, ναι, μόνο εδώ παιδιά αυτά. Δεν τα βρείτε πουθενά. Εδώ τα λεφτά εδώ πληρώνονται, εδώ. Buy me a coffee. Πληρώνω εδώ. [0:48:21] By makeup. Εεε, που λες η ιστορία είναι η εξής. Ήταν ο καθηγητής μου αυτός που λέει ήταν, είχε τυπώσει κάποια διαγράμματα. [0:48:34] Έκανε κάτι διόδους, ξέρω εγώ, που είχε κάτι γραφήματα, που είχε ρεύμα με τάση και κάποιο γράφημα. [0:48:41] Και όπως ήταν στο διάδρομο εκεί, συμπέφτει με τον Φάινμαν, ξέρω εγώ, μπροστά του. Δεν γνωριζόντουσαν ιδιαίτερα. [0:48:50] Κοιτάει λίγο ο Φάινμαν τι είχε στο τυπωμένο στο χαρτί και του ρωτάει, ξέρω εγώ, γιατί έχει αυτό εδώ το βαθούλωμα και γιατί είναι τόσο ψηλά και γιατί είναι εκείνο το kink, ξέρω εγώ. [0:49:06] Και μας λέει τώρα, αυτός δεν ήξερε να του απαντήσει, [0:49:10] αλλά λέει μετά που έκατσε και τα σκέφτηκε το ίδιο βράδυ, συνειδητοποίησε ότι αυτές οι τρεις ερωτήσεις που του έκανε εκεί στο μισό λεπτό που συναντηθήκανε ήταν οι ερωτήσεις που ήταν οι σημαντικές για να κατανοήσει το πείραμά του, ξέρω γω, το φαινόμενο. [0:49:29] Αυτό είναι το πρώτο μισό της ιστορίας. Το δεύτερο μισό είναι ένα χρόνο μετά. Ήταν στην επιτροπή του λέει. Όχι. Πάλι καλά. [0:49:37] Εεε Έχει ένα κουρείο στο ΚαλΤΕΚ, ξέρεις, τότε είχε μάλλον. Πήγε να κουρευτούνε, ξέρεις, οι πανεπιστημιακοί. [0:49:48] Είχε πάει ο καθηγητής μου αυτός να καθόταν στην καρέκλα του μπαρμπέρι και από πίσω του ήταν ο Φάινμαν, να κουρευτεί επόμενος. [0:49:59] Και τον αναγνωρίζει και τον θυμότανε, φαντάζομαι τώρα ένα χρόνο μετά, χωρίς να έχουν μιλήσει ποτέ, τι ήταν το διάγραμμά του αυτό και τι ερωτήσεις του είχε κάνει τότε. [0:50:11] Και του λέει «Α, αυτά που είχαμε συζητήσει τότε, ξέρω γω, έβγαλες άκρη γιατί ήταν έτσι και έτσι και έτσι» [0:50:18] Και εντάξει, μέχρι τότε ο τύπος τα είχε μελετήσει, του απάντησε, του έδωσε τις απαντήσεις και έμεινε ευχαριστημένος ο Φάινμαν και αυτά. [0:50:29] Και υπήρξε closure σε αυτή την ιστορία. Ναι. Αλλά αυτό σου λέει, φαντάσου δηλαδή το πόσο sharp ήταν, ας πούμε, το Αυτά. [0:50:43] Ας το κλείσουμε εδώ με την ιστορία. Δεν έχει νόημα να Ναι, ναι, το ωραίο. [0:50:52] Δύο πράγματα, αν θέλει κάποιος παραπάνω να ασχοληθεί. [0:50:57] Για βιβλίο προτείνω του James Gleick που έχει γράψει τη βιογραφία του, αφού διαβάσει το ίδιο του Feynman βέβαια αυτό. [0:51:04] Το επόμενο είναι ο James Gleick, βιογραφία του Feynman που λέγεται Genius. [0:51:11] Και μετά από διαλέξεις, θα βάλουμε και ένα link. [0:51:15] Το 1979 έκανε διαλέξεις για την κβαντική ηλεκτροδυναμική, αυτό που πήρε το Νόμπελ, αλλά για ευρύ κοινό. [0:51:25] Το οποίο ένιωθε πολύ άβολα να μιλήσει για ένα τόσο τεχνικό κομμάτι σε ευρύ κοινό και πήγε και τα έκανε στη Νέα Ζηλανδία. [0:51:34] Α, ναι, ναι, τη διάβασα αυτή την ιστορία. [0:51:37] Γιατί, λέει, φοβότανε μην γίνει ρεζίλι στην Αμερική και στο ΚαλΤΕΚ, ότι δεν θα ήταν καλά. Αλλά υπάρχουν βιντεάκια αυτά δωρεάν online. [0:51:46] Θα βάλουμε το link να όποιος ενδιαφέρει να πάει να τα ακούσει και να τα δει. Ωραία. Αυτά. ΟΚ. Bye bye. [0:52:15] If in some cataclysm all of the scientific knowledge is to be destroyed, but only one sentence is to be passed on to the next generations of creatures, [0:52:29] what would be the best thing, the thing that contains the most information and the least number of words, Που θα μπορούσε να είναι η πιο εύληψης των γεγονότων; [0:52:36] Η απάντηση που θα μπορούσε να είναι η πιο εύληψης των γεγονότων είναι ότι όλα τα πράγματα που ακούγονται, τα πράγματα που ακούγονται, είναι αμιγώς ενέργεια, είναι αμιγώς ενέργεια. [0:52:55] but repel being squeezed into one another. [0:52:57] In that one sentence, you’ll see there’s an enormous amount of information about the world, if just a little imagination and thinking is applied. [0:53:09] So our problem really is to explain where the symmetry comes from. [0:53:14] Why nature is so nearly symmetric. [0:53:17] Put it the other way, instead of saying, “Why is she slightly anti-symmetric,” say, “Why is she nearly symmetric?” Because the law it isn’t absolutely symmetric, but it’s nearly so. [0:53:25] The question is, why is it nearly so? Nobody has any idea. [0:53:29] The only thing I might suggest is something that I– just as a point, an interesting point, there’s a gate in Japan, a gate in Nikko, which is sometimes called by the Japanese the most beautiful gate in all Japan. [0:53:44] But it was built in a time when there was great influence from the Chinese art. [0:53:48] It’s the Yom Meiman Gate, it’s called. [0:53:52] And it’s a very elaborate thing with lots of gables and very elaborate and beautiful carving all over and lots of columns, has dragon heads here and dragon heads there. [0:54:00] It’s a beautiful thing, marvelous gate with figures of princes carved into the pillars and so on. [0:54:08] But then, when you look closely, you’ll see that in the elaborate and complex design along one of the pillars, one of the design elements, one of the small design elements, is carved upside down on one of the pillars. [0:54:23] Though otherwise the thing is completely symmetrical, left and right, but this one thing is turned upside down. [0:54:28] And if you ask why is this, then the story is this: It’s carved upside down so that the gods will not be jealous of the perfection of man, that man is so perfect. [0:54:41] So they put purposely an error in there so that the gods will not be jealous and get angry at human beings. [0:54:47] So I’d like to turn the idea around and claim that the true explanation of the near symmetry is this: that God made the laws only nearly symmetrical so that we shouldn’t be jealous of his perfection. [0:55:00] Thank you. Thank you.