12x01 - Αρχιμήδης

12x01 - Αρχιμήδης

12η Σεζόν  · 

Διάρκεια 01:17:07 · Download

Ξεκινάμε τη 12η σεζόν με μια νέα σειρά: διάσημοι επιστήμονες, ταξινομημένοι από τον λιγότερο στον πιο αναγνωρίσιμο στο ευρύ κοινό. Πρώτος στη λίστα ο Αρχιμήδης — από το «Εύρηκα» και τις πολεμικές μηχανές μέχρι τον Ψαμμίτη, τη σφαίρα-κύλινδρο και μια μέθοδο υπολογισμού που προέβλεψε τον λογισμό κατά 1.700 χρόνια. Κλείνουμε με την απίστευτη ιστορία του Παλίμψηστου του Αρχιμήδη — ένα χειρόγραφο που ταξίδεψε από την Αλεξάνδρεια, σβήστηκε από μοναχό, χάθηκε σε πολέμους, πουλήθηκε σε δημοπρασία και τελικά αποκαλύφθηκε με ακτίνες Χ σε σύγχροτρο.

(00:00:01) Πάσχα στη Διασπορά
(00:02:50) Η Νέα Σεζόν
(00:09:00) Γιατί ο Αρχιμήδης;
(00:13:48) Βιογραφικά του Αρχιμήδη
(00:17:15) Ο Ψαμμίτης και το Σύμπαν
(00:24:11) Εύρηκα! Η Αρχή Αρχιμήδη
(00:27:50) Κοχλίας, Σφαίρα και Μοχλός
(00:32:59) Η Μέθοδος των Μοχλών
(00:37:51) Πολεμικές Μηχανές
(00:47:01) Το Παλίμψηστο του Αρχιμήδη
(01:13:37) Κολιέ του Ερρίκου Η΄

📝 Απομαγνητοφώνηση επεισοδίου ▾

[0:00:02] Έφαγες αρνάκι, Γιώργο; Ηχογραφούμε Κυριακή του Πάσχα, αλλά Ε, όχι. Εκεί στην Αμερική δεν Μοσχάρι έχω φτιάξει. [0:00:14] Πρώτη φορά Πάσχα στην Αμερική που είχα κάνει, είχα φάει τρελή απογοήτευση. [0:00:18] Γιατί είχα συνηθίσει στην Ελλάδα, εκεί λαμία, μαζευόμαστε, ξέρεις, παρέες, 10 αρνιά κάτω. Και στην Αμερική τίποτα, δεν έχει αρκετό. Κοίταξε. [0:00:31] Εδώ στο Λονδίνο κάναμε ψητά παϊδάκια σε μπάρμπεκιου, αλλά όχι ολόκληρο αρνί. ΟΚ. [0:00:40] Εντάξει, δεν είναι πρώτη μου χρονιά στο εξωτερικό, οπότε το ‘χω ψιλοσυνηθίσει δηλαδή, εντάξει, ότι είναι απλά άλλη μια μέρα. [0:00:47] Μια άλλη μια μέρα, ναι. Ναι, ναι. [0:00:50] Εεε, όχι, και εδώ πέρα ούτε το άλλο το Πάσχα το κανονικό, τέλος πάντων τον καθολικό είναι και κάτι. [0:00:57] Εεε, δεν το- Ναι, στην Αγγλία είναι major διακοπές. [0:01:01] Ναι, γιατί νομίζω η Αγγλία είναι, ξέρεις, πιο, όχι ακριβώς πιο χριστιανική χώρα, έχει μια προϊστορία. [0:01:10] Εδώ πέρα βλέπω ότι, ξέρεις, επειδή υπάρχει πάρα πολύς κόσμος από πάρα πολλές χώρες, δεν δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο- Δεν έχει κρίσιμη μάζα, ναι, που να ‘ναι- Ναι, ναι. [0:01:20] Γιατί δεν μπορείς π.χ. [0:01:21] να βάλεις ούτε η Παρασκευή ήταν αργία, ούτε η Δευτέρα ήταν αργία, γιατί έτσι μετά θα πρέπει να βάλεις και για όλους τους άλλους ανθρώπους άλλων θρησκειών, να βάλεις και τις δικές τους τις γιορτές αργίες. [0:01:32] Ναι. Οπότε δεν γίνεται να τους βάλεις όλους, οπότε δεν βάζεις κανέναν. Αυτό έχω καταλάβει ότι είναι. [0:01:37] Στην Αγγλία έχουνε τις αργίες, εξω και Χριστούγεννα και τώρα, καθολικού Πάσχατος, αλλά τις συνδέουνε, ξέρεις στην Αγγλία τα λένε bank holidays. [0:01:48] Το έχουν αποσυνδέσει λίγο από το εκκλησιαστικό. Είναι αργίες, αλλά Ναι. Δεν πας, ας πούμε, εκκλησία παραπάνω. Καλά, ναι. Είναι απλώς αργίες. [0:01:59] Ε ναι, με αυτή την έννοια και τα Χριστούγεννα είναι εδώ πέρα commercial γιορτή. Εντάξει, είναι αργία 25. Ναι. [0:02:07] Βέβαια, δεν ξέρω για το δημόσιο τι γίνεται, γιατί έχω μια διαίσθηση ότι η Δευτέρα του Πάσχα, δηλαδή την προηγούμενη Δευτέρα, μπορεί να ήταν για το δημόσιο εδώ πέρα. [0:02:16] Σίγουρα όχι για μας, γιατί εγώ πήγα και στο γραφείο. [0:02:20] Αλλά έτυχε ένας φίλος μου και πήγε σε μια δημόσια υπηρεσία και μου είπε ότι ήταν κλειστά. [0:02:25] Εκτός αν ήταν για άλλο λόγο. Τέλος πάντων. Αλλά ναι, δεν έχει αρνιά και τσουρέκια και τέτοια πράγματα. [0:02:33] Ε, αν και φίλοι μου που είναι Νέα Υόρκη μου είπαν ότι εκεί πέρα έχει πολύ ταβαντούρι γιατί έχει πολλούς Έλληνες. [0:02:38] Η Νέα Υόρκη εκεί στην Αστόρια ειδικά είναι η μεγαλύτερη ελληνική κοινότητα εκτός της Ελλάδας, οπότε έχει. Ε, αυτά. Ωραία. [0:02:50] Ε, επιτέλους κάνουμε καινούργια σεζόν, ε, μετά από Το τραβήξαμε λίγο. Το τραβήξαμε εκεί, ναι, Νέα το άλλο διακοπές. Ναι. [0:03:03] Ήταν και λίγο περίοδος πιεσμένη για και για τους δύο, που εσύ είχες τα ταξίδια. Είχα και εγώ δουλίτσα. [0:03:13] Αλλά είναι πολύ καλή ιδέα αυτή η σεζόν. Νομίζω θα είναι καλή. Μετά τα Όσκαρ, Όσκαρ, τα Νόμπελ. Μετά τα Νόμπελ. [0:03:24] Λοιπόν, η ιδέα παιδιά που είχαμε με τον Γιώργο ήταν η εξής, ότι από την αρχή αυτού του podcast θέλαμε να κάνουμε κάποια λίστα με επιστήμονες, έτσι να αναλύουμε άτομα σε κάθε επεισόδιο. [0:03:39] Το κάναμε μόνο λίγο για στην ποια σεζόν ήτανε με τις μη αναγνωρισμένες γυναίκες στις επιστήμες. Κάναμε αυτό. [0:03:47] Μετά και για τους μύθους λίγο πιάσαμε κάποιους ανθρώπους που ήταν ποια ήταν δεύτερη σεζόν, ποια ήταν, δεν θυμάμαι, ήταν πριν χρόνια. [0:03:55] Με τους μύθους και την πραγματικότητα. [0:03:59] Και αυτό που λες και εσύ, Θέμο, ότι πάντα αφιερώναμε χρόνο σε κάποιους σημαντικούς, αλλά η αφορμή ήταν διαφορετική και πάντα θέλαμε να κάνουμε, ξέρεις κάτι, θέλω ας μιλήσω τρία επεισόδια για τον Νάινσταϊν, να τα βγάλω όλα από μέσα μου, να το πω έτσι. [0:04:17] Οπότε, κάπως έτσι είναι. [0:04:19] Ναι, οπότε συζητούσαμε τώρα ποιο θα είναι το κριτήριο, ξέρεις, που οκέι, ποιο, πώς θα φτιάξουμε αυτή τη λίστα, ξέρω γω. [0:04:30] Οπότε βάλαμε εκεί διάφορα constraint, περιορισμούς. Πρώτον, θα το κρατήσουμε σε φυσικομαθηματικό engineering άτομα που τους ξέρουμε και καλύτερα, επιστήμονες. [0:04:44] Δεν θα πάμε πολύ παραέξω, δηλαδή. [0:04:49] Είναι ονόματα δηλαδή όλα που τα έχετε ξανακούσει σε αυτό το, όσοι έχετε ακούσει το podcast, όλα τα επεισόδια, τους έχουμε ξαναφέρει. [0:04:57] Λογικά τους έχουν ακούσει έτσι κι αλλιώς, γιατί αυτό είναι και το concept. [0:05:01] Εεε, μετά η αρχική ιδέα ήταν να το βάλουμε αναλόγως το πόσο σημαντική ήταν η δουλειά τους, ξέρω γω, για την ανθρωπότητα, ξέρω γω, το impact. [0:05:14] Αυτή ήταν η πρώτη ιδέα, αλλά μετά θα πρε- μπαίνεις σε μια δύσκολη διαδικασία, ότι πώς συγκρίνεις δύο διαφορετικά πράγματα εντελώς. [0:05:27] Σε διαφορετικές εποχές και όλα. Σε διαφορετικές εποχές, ναι. Δηλαδή [0:05:33] ξέρω γω, να έχεις τον Αϊνστάιν και τον Νεύτωνα, ξέρω γω, πώς ποιον βάζεις πιο πάνω, ξέρω γω, ή ξέρω γω ο Νεύτωνας με τον δεν ξέρω Αρίσταρχο, ξέρω γω, που βρήκε το ηλιοκεντρικό, μπορεί να πεις ότι είναι πιο σημαντικός ο Αρίσταρχος, δεν ξέρω. [0:05:51] Οπότε εκεί είπαμε να οκέι, ας το κριτήριό μας θα είναι πόσο γνωστός είναι ένας επιστήμονας. [0:06:00] Γιατί αυτό είναι κάτι που μπορούσαμε να κάνουμε, εξετάσουμε εύκολα, πρώτον από έρευνες που έχουν γίνει δημοσκοπήσεις, δεύτερον ρωτώντας τα LLM, τα chatbot, τι [0:06:14] είναι πιο popular και τρίτον, εγώ τουλάχιστον έκανα και σε δικούς μου, ε εσωτερικά τους ρωτούσα, ορίστε μερικά, πείτε μου μερικά ονόματα επιστημόνων που ξέρετε. [0:06:44] Οπότε έκανες την έρευνά σου, το Gallup, και πού κατέληξες; [0:06:49] Ε, κατέληξα σε μια λίστα, από την οποία βέβαια έπρεπε να αφαιρεθούν κάποια άτομα. Ξέρω εγώ, αρκετοί μου είπαν Οπενχάιμερ. [0:07:02] Αλλά είναι επειδή βγήκε η ταινία πρόσφατα, ναι, που Δεν τον ξέραν καν πριν. Ναι, δεν θα τον ξέρανε πριν. [0:07:11] Οπότε δεν θα σας πούμε εδώ τη λίστα από τώρα, αλλά αποφασίσαμε τον Γιώργο να το κάνουμε κατά ανάστροφη φορά, δηλαδή από τον λιγότερο δημοφιλή μέχρι τους πιο δημοφιλείς επιστήμονες. [0:07:29] Που ήξερε ο κόσμος. [0:07:33] Και σήμερα, και είπαμε να ξεκινήσουμε σήμερα από ελληνικά, ελληνικές ρίζες, γιατί υπάρχουν και αρκετοί προφανώς που είναι αρκετά γνωστοί. [0:07:47] Α, να πω εδώ ότι αναλόγως ποια χώρα ρωτάς, έχει λίγο και άλλους. Δηλαδή άλλοι Άγγλοι, άλλοι Αμερικανοί, άλλοι Έλληνες. [0:07:58] Για παράδειγμα, άμα ρωτήσεις Αμερικανούς Α, οκέι, κατάλαβα τι εννοείς. Ε, ανθρώπους εννοείς. Δηλαδή να ρωτήσεις σε συναδέλφους και λοιπά. Ναι, ναι. [0:08:09] Για παράδειγμα να σου πω, Αμερικανοί ξέρουν, θα βάλουν όλοι τον Έντισον μέσα στη λίστα. [0:08:18] Ο οποίος δεν είναι απαραίτητα, ας πούμε, σε παγκόσμια αυτή, ξέρω γω, top 10. Και θα βάλουν και σίγουρα τον Feynman. [0:08:26] Ο Feynman που εντάξει, οι ακροατές μας τον ξέρουνε και εμείς τον αγαπάμε, αλλά δεν είναι σούπερ γνωστός τόσο εκτός Αμερικής πάρα πολύ. [0:08:40] Οπότε είχαμε διάφορα. Επίσης, άμα ρωτήσεις Έλληνες, θα σου πούνε πάρα πολλούς Έλληνες επιστήμονες, ειδικά αρχαίους. Ναι, ναι. [0:08:51] Οπότε εκεί εντάξει, βάλαμε εμείς, εγώ και ο Γιώργος, τη δικιά μας απόφαση μέσα. [0:09:00] Αλλά τέλος πάντων, ξεκινήσουμε. Ναι, ναι. Ήταν με πολλή ιδρώτα τέλος πάντων, έχουμε μια λίστα που θα ξεκινήσουμε από τον πάτο. [0:09:13] Και βέβαια όταν είσαι στον πάτο της λίστας και ξεκινάς με τον Αρχιμήδη, καταλαβαίνεις ότι είναι από εκεί και μετά θα είναι όλοι blockbuster. [0:09:23] Που δεν είναι καν άγνωστος, ξέρω γω, έτσι; Ναι. Τον ξέρουν τον Αρχιμήδη πάντως και ξένοι. [0:09:30] Δηλαδή ρωτούσα ξένους και τον βάλανε στην αρκετά. ΟΚ. Θα σου πω την άποψή μου γι’ αυτό. [0:09:40] Ίσως, το ελληνικό κοινό, να το πω έτσι, με τους αρχαίους είναι λίγο πώς να το πω; [0:09:51] Είναι τόσοι πολλοί που κάπου χάνεσαι. Και χάνεσαι από θέμα ότι μπορεί να μην τους θυμάσαι όλους. [0:09:59] Χάνεσαι και λίγο με την αξία και να τους βάλεις σε μια λίστα γιατί λες ποιος είναι πιο σημαντικός; [0:10:05] Είναι ο Αρχιμήδης, είναι ο Αριστοτέλης, είναι ο Αρίσταρχος, είναι ο Πυθαγόρας, είναι πολλοί. [0:10:11] Ενώ ο ξένος το έχει φιλτράρει αυτό και του έχουνε μείνει μόνο αυτοί που του πάνε στο δικό του το σχολείο, να το πω έτσι. [0:10:19] Μπράβο, ναι. Οπότε είναι ένα φίλτρο αυτό. Και έτσι σαν εισαγωγή στο επεισόδιο, αυτό που λέω το κατάλαβα διαβάζοντας. [0:10:32] Γιατί και εγώ τον Αρχιμήδη τον είχα πιο χαμηλά από ό,τι είδα τώρα που είδα πιο αναλυτικά την ιστορία. [0:10:42] Και εμένα άμα μου έλεγες να τον βάλω, ξέρω γω, top 10 τον Αρχιμήδη, μάλλον δεν θα τον έβαζα. [0:10:46] Ναι, δηλαδή πιο πολύ θυμάσαι εγώ τον Αριστό, τον Αερατοσθέννη που μέτρησε τη Γη. Ναι. [0:10:52] Και δεν είναι τίποτα μπροστά στον Αρχιμήδη σε ανακαλύψεις. Αλλά άμα ρωτήσεις κόσμο, τον ξέρουν τον Αρχιμήδη. [0:11:01] Ναι, έχεις και αυτό το Δεν ξέρω αν εσένα σε επηρέαζε κάπως. [0:11:07] Επειδή υπήρχε και το φιλοσοφικό κομμάτι στην αρχαία Ελλάδα, αλλά όχι στον Αρχιμήδη. Εντάξει, κυρίως από τον Αριστοτέλη έχει μείνει αυτό. [0:11:17] Το ότι για μένα κάπως, πώς να το πω, ας το πούμε στο μυαλό μου, τους παίρνει λίγο η μπάλα όλους. [0:11:25] Ότι όλοι κάπως ήταν και φιλοσοφοι. [0:11:29] Που πολλά από αυτά Ξέρεις, η φιλοσοφία είναι και λίγο θέμα, ξέρεις, σκέψη, δεν είναι επιστημονική μέθοδος. Ναι. [0:11:37] Οι επιστήμες δεν είχαν διαχωριστεί καλά τότε. [0:11:40] Δηλαδή, να σου πω, μετά το χιλιάδες, ακόμα και ο Νεύτωνας ήταν, θεωρούταν φυσικοί φιλόσοφοι τους λέγανε τότε. Μετά το 1700 διαχωριστήκανε. [0:11:52] Απλά έχει παράδειγμα στη συγκεκριμένη περίπτωση, θα πούμε και πιο αναλυτικά, ξέρω γω, ο Αρχιμήδης είχε κάποιες μεθόδους, είχε κάποια πράγματα. [0:11:58] Δεν συγκρίνεται με τον Αριστοτέλη που έλεγε τα στοιχεία της φύσης για τη φωτιά και για τον αέρα και που είναι, ξέρεις, ιστοριούλες. [0:12:06] Ενώ ο Αρχιμήδης έβαλε νούμερα, φίλε, έκανε πράξεις. Αυτό θέλω να πω, ότι εγώ τους έχω στο μυαλό μου, εντάξει. [0:12:14] Και επίσης, και το λέω με την έννοια ότι, ξέρεις, σαν ένας μέσος άνθρωπος που δεν την έχει κάτσει να μελετήσει ιστορικά κείμενα, έτσι; [0:12:23] Από την επιστημονική πλευρά, ότι μαθαίνεις για τους συγκεκριμένους επιστήμονες. [0:12:27] Εμ, και το άλλο είναι, επίσης βασικό, πάλι εκεί για τους ξένους υπάρχει το φιλτράρισμα. [0:12:35] Ότι λίγο πολύ εμείς θα έχουμε όλα αυτά ένα, ότι είναι τότε ήταν όλοι. Αλλά υπάρχει διαφορά γιατί μπορεί π.χ. [0:12:43] ο ένας με τον άλλον να είχαν 200 χρόνια διαφορά, έτσι; Δεν είναι λίγο. Δηλαδή 200 χρόνια πίσω είναι μεγάλη διαφορά. [0:12:52] Ναι, ναι. Ή αντίστοιχα 2026 με το τι θα γίνεται το 2226. [0:12:57] ΟΚ, προφανώς ξέρω ότι δεν είναι γραμμική η πρόοδος της επιστήμης. Τώρα είναι πιο exponential. [0:13:01] Ανακαλύπτονται πιο πολλά πράγματα, ενώ 200 χρόνια πριν 2.500 χρόνια δεν άλλαζαν και πάρα πολλά, ίσως. Εμ. Αλλά οκέι, καταλαβαίνεις τι εννοώ. [0:13:14] Δηλαδή- Ναι, ναι. Τι διαφορά μπορεί να είχε ο Πυθαγόρας, ξέρω γω, με τον με τον Πτολεμαίο. [0:13:21] Παίζει να είναι 500 χρόνια διαφορά, μπορεί και παραπάνω. Ναι, ναι. Ο Πτολεμαίος πολύ πιο μετά. Ναι, ναι, αυτό λέω. [0:13:28] Έτσι έβαλα δύο ονόματα για να βγάλω τον Αρχιμήδη απ’ έξω. Τέλος πάντων. [0:13:33] Ή ξέρω γω, ο Αρχιμήδη έχει να κάνει με Ρωμαίους. Δεν είναι Ελλάδα, Πέρσες και τέτοια πράγματα. [0:13:38] Ναι, λίγο πιο μετά, λίγο πιο μετά. Καταρχάς ζούσε, δεν ξέρω αν γεννήθηκε κιόλας, αλλά ζούσε στην Σικελία, έτσι; Στη σημερινή Ιταλία. [0:13:46] Ναι, εκεί γεννήθηκε. Στις Συρακούσες. Ε, θες να πούμε λίγο τα να ξεκινήσουμε, μια και το ανέφερες, λίγο τα βιογραφικά του; [0:13:53] Ναι, ναι. Για πες που τα είδες. Λοιπόν, γεννήθηκε κάπου λογικά το 287 π.Χ. στην στις Ηρακούσες στη Σικελία, έτσι ελληνική πόλη. [0:14:06] Εμ και ο πατέρας του λεγόταν Ευηδίας και ήτανε αστρονόμος. Λοιπόν, οπότε φαίνεται να υπήρχε μια επιρροή από εκεί πέρα. [0:14:17] Το ενδιαφέρον λοιπόν, άκου τώρα, είναι ότι πήγε, είναι σχεδόν σίγουρο ότι πήγε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, εκεί που ήταν η βιβλιοθήκη, και σπούδασε εκεί πέρα. [0:14:29] Σπούδασε. Ό,τι είναι σπουδές εκείνη την εποχή, έτσι; Και γνο- επειδή δεν το πατείχε τον ορατοσθένι, τον γνώρισε. Ήτανε- Α ναι! [0:14:40] Ήτανε φίλοι και μάλιστα υπάρχουν και επιστολές του ενός προς του άλλου μετά. ΟΚ. [0:14:48] Οπότε ενημέρωνε τον Αρατοσθένη για τις, ας πούμε, ανακαλύψεις του, τις σκέψεις του και λοιπά. Έτσι, πολύ ενδιαφέρον αυτό. ΟΚ. [0:14:58] Δεν ξέρω αν θα υπάρχουν και άλλοι λογικά, αλλά σε τόσο παλιά να έχουμε δύο επιστήμονες και να υπάρχει αλληλογραφία μεταξύ τους. [0:15:11] Δηλαδή πρέπει να φτάσουμε μετά, δεν ξέρω, σε κάτι Κοπέρνικους, Κέπλερ, Νεύτωνας, τέτοια που να πεις ότι α, έστειλε αλληλογραφία ο Νεύτωνας στον τάδε τις εξισώσεις του και τις κοίταξε και του απάντησε άμα τα κάνει σωστά ή όχι. [0:15:27] Δηλαδή δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι αντίστοιχο εκείνη την εποχή. Λοιπόν, εκεί στις Ρακούσις που λες, 287. [0:15:39] Μετά γύρισε, φαίνεται να γύρισε πίσω στις Ρακούσις, που εκεί άρχισε να ασχολείται με τις επιστήμες του. [0:15:47] Θα πω μετά λεπτομέρειες τι έκανε και τέτοια. Φαίνεται να είχε πολύ στενή σχέση με τον βασιλιά των Σιρακουσών. Πώς λεγόταν αυτός; [0:15:57] Ιέρωνας; Κάπως έτσι πρέπει να λεγότανε. Ιέρωνας νομίζω, ναι. Ναι. [0:16:01] Τον δεύτερο γιατί, από ό,τι είδα, κάποια στιγμή πεθαίνει αυτός ο βασιλιάς και αναλαμβάνει ο γιος του και γίνεται βασιλιάς. [0:16:10] Ο Τζούνιορ, ξέρω γω. [0:16:13] Που επί του Τζούνιορ θα καταληφθεί η πόλη των Σιρακουσών από τους Ρωμαίους και θα σκοτωθεί και ο Αρχιμήδης, ο οποίος μάλλον σκοτώθηκε απλά από έναν στρατιώτη random Ρωμαίο. [0:16:27] Που δεν ήξερε. Που δεν ήξερε. Γιατί είχαν δώσει οδηγίες στον Αρχιμήδη. Λέει, είναι γνωστός, μην τον celebrity, μην τον πειράξετε. [0:16:35] Έχει πολύ μύθο από πίσω. Θα τα δούμε και έτσι πολύ κληρονομιά. Θα τα δούμε με λεπτομέρειες σιγά-σιγά. [0:16:43] Ε, αλλά ναι, κάπως έτσι είναι, ας το πούμε, το η ζωή του, ξέρεις, πέρα από τα επιστημονικά, το τι έκανε εκεί πέρα. Ε. [0:17:01] Αυτά. Πάμε, ξέρω γω, πάμε να ξετυλίξουμε το κουβάρι, να πιάσουμε. Να με. Πράγματα που έκανε. [0:17:09] Εγώ έχω κοιτάξει κυρίως για το που υπολόγισε το μέγεθος του σύμπαντος. Αυτό δεν το βρήκα καν εγώ. Και του ήλιου, φίλε. [0:17:18] Γουστάρω Αρχιμήδη μόνο γι’ αυτό το. Οκέι. Πες, για πες. Θες να ξεκινήσουμε από αυτό, αλλά δεν είναι γνωστός γι’ αυτό. [0:17:28] Δηλαδή είναι γνωστός για άλλα πράγματα. [0:17:31] Αλλά Εντάξει, η πιο Το θέμα είναι ότι η ιστορίες του, πρώτα απ’ όλα έχει το εύρηκα, είπαμε, έχει το αυτό Μη μου τους κύκλους τάρατε. [0:17:41] Ναι, το κάτσε, περίμενε γιατί το είχα βρει. Πρέπει να το πω γιατί το βρήκα και το έχω σημειώσει. [0:17:46] Είναι No liturbare circulos meos, γιατί στους Ρωμαίους το είπε αυτό. Φαίνεται να το είπε πολύ σέξι. [0:17:53] Ναι, φαίνεται να το είπε αυτό στον στρατιώτη που τον σκότωσε μάλλον. Ότι όταν πήγαν σπίτι του που, [0:18:04] δεν ξέρω, λεηλατούσαν την πόλη, δεν ξέρω τι κάνανε, αυτός δούλευε εκείνη τη στιγμή και πήγε ένας στρατιώτης τύπου «Σήκω, α, μην ακουμπάς τίποτα» και λοιπά, μάλλον κάτι τέτοιο και το ‘πα αυτό, μάλλον και απλά τον σκότωσε ο στρατιώτης. [0:18:18] Και φαίνεται να έχει πει και αυτό το «βάλε μου σε μια κάπου να σταθώ και θα μπορέσω να κουνήσω τη γη. [0:18:24] Ναι, με τον μοχλό, με τον μοχλό. Επειδή είχε βρει τους μοχλούς. Οπότε έχει πολλά έτσι highlights. Ναι, ναι. [0:18:33] Για πες λίγο αυτά γιατί δεν το έχω ακούσει αυτό για το σύμπαν. [0:18:36] Δεν είναι πολύ γνωστό αυτό, αλλά το γουστάρω από αυτό το πράγμα γιατί ήρθε να υπολογίσει πόσο μεγάλο είναι το σύμπαν. [0:18:44] Συγκεκριμένα υπήρχε μια ερώτηση που έκανε πόσοι κόκκοι άμου χωράνε μέσα στο σύμπαν. Αυτή ήταν η ερώτηση. ΟΚ. [0:18:56] Και υπολόγισε και το μέγεθος του Ήλιου πειραματικά, φίλε, ο τύπος. Ως εξής. [0:19:03] Πήρε ένα τρίποδο, ένα τέτοιο, έβαλε πάνω ένα χάρακα που ήταν από, ξέρω γω, από σένα, από το πρόσωπό σου προς τον Ήλιο. [0:19:12] Και ξέρεις, βάζεις το μάτι λίγο έτσι στο χάρακα για να κοιτάς προς τον Ήλιο και έβαλε πάνω ένα κυλινδράκι και κουνούσε λίγο το κυλινδράκι μέχρι να μπλοκάρει λίγο τον Ήλιο. Ναι. [0:19:25] Και υπολόγισε εκεί τη γωνία, ας πούμε, ήξερε πόσο μεγάλο είναι το κυλινδράκι και πόσο μακριά είναι από την αρχή του χάρακα που είναι το μάτι και υπολόγισε εκεί λίγο πολύ τη γωνία, πόσο μεγάλος είναι ο Ήλιος. [0:19:40] Και η απόσταση ήταν, ήξεραν την απόσταση Γης-Σελήνης και ήξεραν την αναλογία απόστασης Σελήνης λόγω των εκλείψεων. Οπότε υπολόγισε και αρκετά σωστό. [0:19:57] Νομίζω ότι 0,36 μοίρες, 1/3 της μοίρας, το οποίο είναι αρκετά κοντά. Το ογωνιακό μέγεθος. Ναι, ναι. [0:20:11] Και μετά πήρε από αυτό να υπολογίσει το μέγεθος του σύμπαντος. [0:20:15] Χρησιμοποίησε του Αρίσταρχου και του Ηρατοσθένι τα μεγέθη για το μέγεθος της Γης και ότι ο Ήλιος είναι στο κέντρο και η Γη περιφέρεται γύρω-γύρω. [0:20:29] Και εντάξει, έκανε κάπως μια υπόθεση εκεί. [0:20:32] Έλεγε: Όσο μεγαλύτερο είναι το ηλιακό σύστημα σε σχέση με τη Γη, τόσο μεγαλύτερο λέει είναι το σύμπαν σε σχέση με το ηλιακό σύστημα. [0:20:46] Δεν νομίζω ότι είχε μετρήσεις για αυτό το πράγμα, αλλά με βάση τα ξέρεις, ότι δεν υπάρχει παράλλαξη στα αστέρια, ήταν, ξέρεις, βασικά ήθελε να κάνει ένα order of magnitude εντελώς. [0:20:59] ΟΚ. Δεν μου φαίνεται παράλογο με αυτά που διάβασα, γιατί ήταν ο αρχιβασιλιάς και genius των να παίρνω εισλόγους, ratios μεταξύ πραγμάτων. [0:21:12] Το έκανε όλα. Και έβγαλε την απόσταση δύο έτη φωτός, ότι πόσο μεγάλο είναι το σύμπαν, η διάμετρος. [0:21:21] Ναι, τώρα σε στάδια θα το μέτρησε λίγο. Ναι, είναι σε κάτι εκατομμύρια στάδια, ξέρω γω. ΟΚ. [0:21:29] Εντάξει, προφανώς τώρα ξέρουμε ότι είμαστε στα δεκάδες δισεκατομμύρια έτη φωτός, αλλά [0:21:36] είχε, πώς να το πω, κοχόνες και σου λέει αυτό το πράγμα που οι άλλοι λένε τα αστέρια στον ουράνιο θόλο και δεν ξέρω εγώ τι, θα κάτσω να βγάλω ένα νούμερο. [0:21:48] Και προφανώς εξαρτάται από τις υποθέσεις που έχεις. Αλλά έκατσε και έβγαλε νούμερο, ρε παιδί μου, μέτρησε τον Ήλιο, έβγαλε νούμερο. [0:21:59] Και νομίζω ότι αυτή η ιδέα, ξέρεις, ακόμα και δύο έτη φωτός, και ακόμα και μέχρι το Χάμπλ, δεν νομίζω πίστευε κανείς ότι είναι τόσο μεγάλο, ότι μπορεί να ήταν τόσο μεγάλο. [0:22:15] Μόνο όταν είδαν την Ανδρομέδα, ξέρεις, που είναι άλλος γαλαξίας, το συνειδητοποιήσαν. Τέλος πάντων, αυτό είναι το αστρονομικό κομμάτι του Αρχιμήδη. [0:22:27] Αλλά μου αρέσει αυτό, ότι πήρε ένα Γι’ αυτό ήταν καλός με νούμερα που λέμε, ότι πήρε αφηρημένα έτσι πράγματα και έννοιες φιλοσοφίας και σου λέει θα κάτσω να βγάλω νούμερα ρε φίλε να δω τι μπορώ να υπολογίσω. [0:22:42] Ε, ναι και έχω να πω ότι με βάση και αυτά που κοίταξα ότι πλέον για μένα πάει σε κατηγορία Αϊνστάιν Νεύτωνας Αρχιμήδη. [0:22:53] Δηλαδή είναι- Όπα, όπα. Ναι, okay. Θα τα πούμε όλες τις ιστορίες. [0:22:58] Θα πούμε όλη την ιστορία και μετά θα δεις και οι ακροατές θα κρίνουν στο τέλος. [0:23:03] Γιατί για μένα είναι πάρα πολύ, τον έχω, μετά από αυτά που διάβασα, τον πήγα πάρα πολύ ψηλά. [0:23:09] Γιατί μετράνε και τα ερεθίσματα που έχεις. Δηλαδή είναι το πότε κάνεις κάτι. Και από πού ξεκινάς, ναι. [0:23:15] Ναι, γιατί προφανώς πολλά πράγματα τώρα είναι πράγματα που κάνεις στο δημοτικό, ας το πούμε. Αλλά ή στο γυμνάσιο. [0:23:23] Βέβαια, είδα κάτι βίντεο και κάτι τέτοια που εξηγούσανε κάποιες γεωμετρικές μεθόδους που χρησιμοποιούσε για να υπολογίζει διάφορα πράγματα και είναι αρκετά δύσκολα. [0:23:34] Είναι hardcore, ναι, δεν είναι Είναι σίγουρα πάνω από σχολείο. [0:23:39] Δηλαδή νομίζω πρέπει να πας στο μαθηματικό και να κάνεις πολύ βαριά γεωμετρία για να τα ακολουθήσεις αυτά. [0:23:45] Και ειδικά ο τρόπος σκέψης του ήταν πολύ σύνθετος για να τον ακολουθήσεις. Νομίζω για την εποχή του ήταν ο top μαθηματικός/επιστήμονας. [0:23:59] Εξακάθαρα, 100%. Για την εποχή που έζησε. Και για πολλά χρόνια, μη σου πω. Ήταν ο Αϊνστάιν της εποχής του. Σίγουρα, σίγουρα. [0:24:09] Λοιπόν, να πιάσουμε από κάπου. [0:24:14] Κλασικό θέμα που σχετίζεται με τον Αρχιμήδη είναι η αρχή αυτή του Αρχιμήδη με τα υγρά και ότι όταν βάζεις κάτι μέσα στο νερό π.χ. [0:24:28] Το εκτόπισμα, ας το πούμε, σχετίζεται με τον όγκο του αντικειμένου που βυθίζεις στο νερό. [0:24:36] Και αυτό προφανώς ότι έχει πάρει και το όνομά του αυτό, η αρχή του Αρχιμήδη, έτσι; [0:24:44] Και σχετίζεται με την ιστορία αυτή με το χρυσό στέμμα και το εύρικα και όλα αυτά, το οποίο σε περίπτωση που δεν το έχετε [0:24:51] ακούσει ποτέ, είναι μια ιστορία, μάλλον είναι πραγματικότητα, που ο βασιλιάς εκεί πέρα, ο Ιέρωνας, είχε μια χρυσή, είχε χρυσό και ζήτησε από έναν, [0:25:05] δεν ξέρω, χρυσοχό, να το πω έτσι, έναν goldsmith, να το πω στα αγγλικά, του είχε ζητήσει να φτιάξει μια κορώνα, ένα στέμμα από αυτό τον χρυσό. [0:25:19] Και τέλος πάντων του έφερε πίσω την κορώνα και ο βασιλιάς δεν μπορούσε να ξέρει κατά πόσο [0:25:28] ο καλλιτέχνης αυτός τέλος πάντων, ο χρυσοχός, χρησιμοποίησε όλο το χρυσόχως, χρησιμοποίησε όλο το χρυσάφι ή ουσιαστικά έλιωσε το χρυσάφι, έβαλε προσμείξεις για να κρατήσει κάποιο χρυσάφι για τον εαυτό του. [0:25:42] Ναι, που έκανε νοθεία, ξέρω γω, με κάποιο φθηνότερο μέταλλο. [0:25:45] Και ουσιαστικά η ιδέα από πίσω είναι η εξής, ότι ότι αν έχεις μόνο καθαρό χρυσάφι, συγκεκριμένου βάρους, ξέρω γω, 5 κιλά, τότε και φτιάξεις το στέμμα, αυτό θα έχει ένα συγκεκριμένο όγκο. [0:26:03] Δηλαδή άμα το βάλεις μέσα στο νερό, π.χ., το νερό που θα εκτοπιστεί, έτσι, το displacement, θα είναι συγκεκριμένο. Ενώ τι γίνεται? [0:26:14] Αν πάρεις το χρυσάφι, πάρεις ένα κομμάτι του και βάλεις π.χ. [0:26:22] ασήμι, επειδή το ασήμι έχει λιγότερη πυκνότητα, για να έχεις το ίδιο βάρος πρέπει να βάλεις περισσότερο ασήμι. [0:26:28] Άρα ο όγκος θα αυξηθεί. [0:26:30] Άρα όταν θα το βάλεις να κάνεις το ίδιο κόλπο με το νερό, θα το displacement θα είναι διαφορετικό. Θα φύγει διαφορετικό. [0:26:39] Ουσιαστικά λένε ότι τότε πήγε να κάνει μπάνιο και εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησε το κόλπο αυτό ο Αρχιμήδης, ότι είδε ότι μόλις μπήκε στο νερό, λίγο νερό χύθηκε από την μπανιέρα και κατάλαβε ότι μπορεί να το χρησιμοποιήσει αυτό για την ιστορία [0:26:56] με την κορώνα τη χρυσή. Και απ’ ό,τι βρήκα, η ιστορία λέει ότι τελικά όντως είχε κλέψει ο Χρυσοχόος και εκτελέστηκε. [0:27:05] Έτσι, ε Εντυπωσιακό. Πού να φαντάζεσαι τώρα ότι υπάρχει τρόπος να Για Ναι. [0:27:14] Δηλαδή νορμάλ άνθρωπος αυτό να σου λέει δεν αποκλείεται ποτέ να το βρει κάποιος. [0:27:18] Ναι, γιατί δεν μπορούσε να τη λιώσει την κορώνα και να την ξαναφτιάξει από την αρχή για να δει άμα είχε τελικά και ασήμι. [0:27:25] Σου λέει είμαι ασφαλής. Εμ. Μετά, ένα άλλο κομμάτι και με το πεί ασχολήθηκε, προσπάθησε να το υπολογίσει. [0:27:41] Και λέει παίζει να ήταν, λέει, η πιο ακριβής μέτρηση για πάρα πολλά χρόνια. Ναι. Εκατοντάδες αιώνες. [0:27:51] Λοιπόν, πολύ ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η, πώς να το πω, η βίδα του Αρχιμήδη είναι μια μέθοδος η οποία είναι για να βγάζεις νερό από πηγάδια ή από λαγούμια. Ουσιαστικά έχεις [0:28:08] ένα κοχλία, ξέρω εγώ, που έχει τη σπείρα που έχει και μια βίδα και όπως το περιστρέφεις, ουσιαστικά υπάρχει μια ποσότητα νερού που πιάνεται, ας το πούμε, πάνω στη βίδα και ανεβαίνει προς τα πάνω. [0:28:26] Λένε ότι αυτό το έφερε μετά τις σπουδές του από την Αλεξάνδρεια και ίσως στην πραγματικότητα να μην είναι δικιά του εφεύρεση, αλλά αυτός να το έκανε, να το έκανε product, να το πούμε και με όρους [0:28:43] Σήκωσε λεφτά εκεί από το VC του κυρίου Γέρονα και το έκανε προϊόν. [0:28:50] Και αυτό δουλεύει ουσιαστικά και τώρα ακόμα υπάρχει αυτό το πράγμα. [0:28:54] Νομίζω αυτό είναι οι προπέλες που έχουνε και τα πολλά μηχανικά πλοία ή τα κρητημηχανές. Ουσιαστικά η προπέλα είναι. [0:29:02] Ναι, είναι προπέλα του Αρχιμήδη. Αλλά αυτός το χρησιμοποίησε για να βγάζει νερό από πηγάνια. Ναι, είναι το ίδιο σχήμα. [0:29:10] Το ίδιο σχήμα. Κάπως. Λοιπόν, δεν θα πάω ακόμα στα engineering. Θα μείνω λίγο σε αυτά. Ναι. [0:29:20] Μετά έχουμε το διάσημο ότι, που είχε γραφτεί και στον τάφο του, ότι βρήκε ότι μια σφαίρα έχει [0:29:35] Βασικά, σε πρώτη φάση βρήκε ότι ο κύκλος, η επιφάνεια ενός κύκλου σχετίζεται με το Π και με την ακτίνα του κύκλου στο τετράγωνο. [0:29:45] Και μετά βρήκε ότι ο όγκος μιας σφαίρας είναι τα 2/3 του όγκου ενός κυλίνδρου που περικλείει τη συγκεκριμένη σφαίρα. [0:29:55] Γι’ αυτό είναι πάρα πολύ υπερήφανος και λέει αυτό μπήκε και στον τάφο του, το οποίο λένε ότι ο Ρωμαίος Λατίνος φιλόσοφος, θα πω, ο Σίσερο, βρήκε τον τάφο αυτόν κάποια στιγμή. [0:30:11] Εγώ νόμιζα ότι τον βρήκε ο Ιντιάνα Τζόνς στο 5. [0:30:18] Αυτό είναι το πιο Και αυτό μου δίδαξε το Χόλιγουντ. Λένε ότι το βρήκε το 75 μάλλον προ Χριστού. [0:30:26] Δηλαδή πέθανε περίπου το 210 κάτι, περίπου 130 χρόνια περίπου, ξέρω γω, χονδρικά. [0:30:35] Αλλά μετά μάλλον ξαναχάθηκε γιατί στην ιστορία τώρα εδώ πέρα βλέπουμε ότι το νησί της Σικελίας ήτανε Έτρωγε όλο το ξύλο στις μάχες, αυτά τα Punic Wars που ήτανε η Καρχηδόνα με τους Ρωμαίους. [0:30:51] Ήταν ανάμεσα. Και λέει π.χ. [0:30:53] διάβασα ότι οι Σιρακούσες, ξέρω γω, ήταν πρώτα ήταν με τη μία μεριά, μετά ήταν με την άλλη, μετά ήταν με τη μία, μετά με την άλλη. [0:31:00] Και μάλιστα το ότι πεθαίνει από Ρωμαίους ήταν επειδή στη συγκεκριμένη μάχη που κράτησε 3 χρόνια, εκείνη τη στιγμή ήτανε με τους Καρχηδόνιους. [0:31:11] Πιο πριν όμως ήταν με τους Ρωμαίους οι Σιρακούσες. ΟΚ. Ε, τέλος πάντων. [0:31:18] Στη μάχη αυτή θα μας πεις και αν χρησιμοποίησε αυτό με τα κάτοπτρα? Λοιπόν, θα φτάσουμε και εκεί. Έχω τέτοια. [0:31:26] Λοιπόν, μετά μια άλλη ανακάλυψή του ήταν η εξής. Και αυτό είναι λίγο περίπλοκο, ότι δεν είναι μόνο ότι ανακάλυψε τον μοχλό. [0:31:42] Έκανε, έφτιαξε όλο το μαθηματικό φορμαλισμό πίσω από τους μοχλούς. [0:31:48] Κατάλαβε πώς ο λόγος της μάζας των σωμάτων σχετίζεται με το λόγο της απόστασης από το σημείο, τέλος πάντων, που ακουμπάει ο μοχλός. [0:32:02] Για το ότι π.χ. [0:32:03] άμα είναι τρεις φορές πιο μεγάλο κάτι, θα πρέπει να όχι τραβάς, να πατάς, ξέρω γω, ή να σηκώνεις τρεις φορές πιο μακριά, ξέρω γω, κάπως έτσι. [0:32:15] Όλο αυτό το έκανε φορμαλισμό. Λένε ότι κατάφερε να σηκώσει ένα πλοίο. Αυτό μπορεί να είναι πραγματικότητα. [0:32:24] Με μοχλό, ναι, το οποίο μπορεί, θεωρητικά γίνεται, αλλά δεν ξέρω αν κατασκευαστικά μπορεί να αντέξει, ξέρω γω, κάποια ταβλα ή κάποιο μακρόστενο αντικείμενο τόσο βάρος. [0:32:37] Αλλά αυτό που λέμε in principle λειτουργεί. [0:32:41] Μπορείς να, άμα ξέρεις το βάρος του πλοίου, μπορείς να φτιάξεις ένα αντίστοιχα μεγάλο μοχλό και να το κάνεις. Εεε. [0:32:50] Αυτό δεν ξέρω, αλλά αυτό που έκανε και τώρα αυτό εντάξει, ειδικά από podcast μόνο με φωνή είναι πολύ δύσκολο να το περιγράψεις, αλλά [0:33:01] χρησιμοποιεί σε τον φορμαλισμό αυτόν με τους μοχλούς για να υπολογίζει μαθηματικά αντικείμενα. Δηλαδή. [0:33:14] Ναι, αυτό είναι λίγο περίπλοκο και η αλήθεια είναι ότι με δυσκόλεψε και εμένα να το καταλάβω και ειδικά για να το εξηγήσω, θα βάλω κανένα βιντεάκι άμα θέλετε στο YouTube να δείτε πώς το έκανε. Ουσιαστικά. [0:33:27] Ναι, ουσιαστικά σκέψου ότι, θα πω ένα απλό παράδειγμα που δεν μπορώ να εξηγήσω το πώς το έκανε, αλλά να καταλάβετε το concept. [0:33:38] Σκέψου ότι έχεις μια παραβολή, που η παραβολή είναι μια κωνική τομή. [0:33:44] Για όσους δεν γνωρίζουν, οι κωνικές τομές, ίσως να το είχαμε μάθει στο σχολείο, τα conical sections είναι να έχεις έναν κώνο και να κόβεις φέτες με διαφορετικό τρόπο. [0:33:57] Και οι κωνικές τομές είναι οι παραβολές, είναι οι ελλείψεις, είναι οι υπερβολές. [0:34:04] Ναι, αυτό είναι φοβερό την πρώτη φορά που το συνειδητοποίησα εγώ. Έπαιρνε στο καπελάκι του πάρτι, ξέρεις, αυτό τον κώνο. Αυτό ναι. [0:34:10] Και ανάλογα πώς το κόβεις, βγάζεις αυτά τα μαθηματικά, μαθηματικές οντότητες. [0:34:15] Αν το κόψεις οριζόντια είναι κύκλος, αν είναι λίγο από γωνία βγαίνει έκλειψη, έκλειψη, έλλειψη. [0:34:21] Και αν το κάνεις προς τα κάτω, βγαίνει παραβολή. Λοιπόν, τώρα τι γίνεται τώρα? [0:34:29] Αυτό που έκανε είναι ότι σκέψου ότι έχεις μια παραβολή και θες να υπολογίσεις το εμβαδό της παραβολής. Ωραία. Ναι. Αν [0:34:40] σχεδιάσεις ένα τρίγωνο που να περικλείει την παραβολή, δηλαδή να ξεκινάει από τη μία μεριά της παραβολής, τη μια άκρη και την άλλη και [0:34:49] να τραβήξεις δύο γραμμές που εφάπτονται και κάπου θα συναντηθούν, φτιάχνεις ένα τρίγωνο που μέσα του έχει την παραβολή αυτή συν κάποια άλλα κομματάκια. Μχμ. [0:35:00] Ο τρόπος που βρίσκει αυτά τα εμβαδά χρησιμοποιεί σαν να θέλει να ζυγίσει, να βάλει σε ένα μοχλό από τη μία μεριά το ένα σχήμα, [0:35:09] από την άλλη το άλλο και μπορεί να βρει πόσο χρειάζεται να μετακινήσεις προς τη μία κατεύθυνση το μοχλό, ώστε να ισορροπούν αυτά τα δύο. [0:35:20] Και αυτός ο λόγος της απόστασης, δηλαδή πόσο είναι από την αριστερά μεριά του μοχλού και από την δεξιά μεριά του μοχλού, είναι στην πραγματικότητα ο λόγος στο πόσο περισσότερο είναι το εμβαδό του τριγώνου ή αντίστοιχα πόσο λιγότερο είναι το εμβαδό της παραβολής. [0:35:35] Ο τρόπος που γίνεται αυτός είναι αρκετά σύνθετος. [0:35:39] Οπότε επίσης τώρα θα σου εξηγήσω και κάτι άλλο, το οποίο οι ακροατές δεν θα μπορούν να το καταλάβουν. [0:35:48] Εσείς θα το καταλάβετε γιατί θα σας το δείξω στην κάμερα, αλλά θα το περιγράψω. [0:35:51] Ότι αν έχεις ένα ποτήρι και ένα κανονικό κυλινδρικό ποτήρι και βάλεις μέσα ένα υγρό, βάλεις ξέρω εγώ νερό, κρασί, λάδι, κάτι. [0:36:01] Ωραία. Όπως είναι, κρατάω εδώ πέρα το ποτήρι θέμα που έχει αυτό το χυμό μέσα. Ωραία. Ναι. [0:36:07] Για να υπολογίσεις πόσο είναι αυτό το νερό, έστω ότι έχεις, ας πούμε έχεις βάλει ένα δάχτυλο νερό μέσα, έτσι; Ναι. [0:36:17] Πρέπει να ξέρεις την ακτίνα αυτού του κυλίνδρου, έτσι; Το ύψος και το Π. Α, είναι και το Π μέσα, ναι. Ωραία. [0:36:29] Αν όμως γύρεις το ποτήρι και πάρεις την κονική τομή έτσι, δεν χρειάζεται να ξέρεις το Π, γιατί μπορείς να πάρεις το τρίγωνο που περικλείει την κονική τομή και έτσι. [0:36:46] Δηλαδή, για όσους -Ω, καλή πατέντα αυτή. Έτσι υπολογίζεις το P δηλαδή. [0:36:50] Δεν χρειάζεται να ξέρεις το P, γιατί μπορείς να βρεις τον όγκο και μετά να τον συγκρίνεις με τον άλλον και μπορείς να καταλάβεις. [0:36:57] Για όσους δεν κατάλαβαν αυτό που εννοώ, θα το ξαναπώ, ότι αν έχεις το ποτήρι σε ηρεμία και κάθετο υγρό, πρέπει να ξέρεις το P για να υπολογίσεις. [0:37:06] Που τώρα το ξέρουμε το P, αλλά τότε δεν ήταν δεδομένο το πόσο είναι το π. Αν γύρεις το ποτήρι σου. [0:37:11] Να σηκώνεις το ποτήρι και το γυρίζεις ξέρω ‘γώ 45 μοίρες. Οπότε το υγρό είναι οριζόντιο, αλλά Ναι. [0:37:15] Ναι, αν γυρίσεις το ποτήρι και φτιάξεις σαν ένα τριγωνάκι. Εεε. Ουσιαστικά δημιουργείσαι μια κωνική τομή. [0:37:24] Οπότε εκεί μπορείς να υπολογίσεις τον όγκο με το ίδιο κόλπο με πριν και δεν χρειάζεται να ξέρεις το π. [0:37:36] Ωραίος ο Αρχιμήδης. Estier, φίλε. Το βάζουμε. Αυτά. Μιλάμε τώρα, ξέρω γω, το 250 π.Χ. έτσι. Ακραία σύνθετα πράγματα. Λοιπόν. [0:37:49] Και Λοιπόν, θες να πάμε στα πολεμικά δώρα; Ναι, ναι, έτσι, έμαχος. [0:37:55] Λοιπόν, εδώ έχει πολύ ζουμί και θα αφήσω το καλύτερο για το τέλος, που είναι η ιστορία για το βιβλίο του. [0:38:05] Λοιπόν, τι έγινε τώρα? Κάποια στιγμή οι Ρωμαίοι, επειδή έχουν απηυδήσει με τις ρακούσες που έχουν πάρει το μέρος της Καρχηδόνας. [0:38:19] Των Καρχηδωνίων. Των Καρχηδωνίων, ναι, Κάρθιτς. [0:38:24] Αποφασίζουν να επιτεθούνε στην πόλη. Και η όχι πόλεμος, η… Εισβολή. Η πολιορκία. Η πολιορκία. Πολιορκία. [0:38:39] Και ήταν ένας Μαρσέλους ή Μαρκέλους. Δεν ξέρω στα λατινικά είναι Σ ή Κ το Σ. Είναι Μαρσέλους ή Μαρκέλους. [0:38:51] Ο ένας Ρωμαίος, τέλος πάντων, στρατάς, general. Ξέρω πώς να το πω. Λοιπόν. Στρατηγός, ναι. [0:38:58] Ο στρατηγός εκεί πέρα, ο οποίος είχε επιβδήσει με τον Αρχιμήδη. Λοιπόν, ο Αρχιμήδης τι έκανε? [0:39:07] Του ανέλαβε από τον βασιλιά τον Ιέρωνα, τον γιο του νομίζω ήταν τότε. [0:39:13] Εντάξει, τώρα μικρή σημασία έχει τώρα αν ήταν γιος ή πατέρας. [0:39:16] Είχε αναλάβει τα εξοπλιστικά, να το πω έτσι με σημερινούς όρους και πρόσφατους, απευθείας ανάθεση των Σιρακουσών. [0:39:28] Και επειδή είχε κάνει όλα αυτά τα engineering με τους μοχλούς και αυτά, μαθαίνουμε από διάφορες πηγές, κυρίως νομίζω από τον Πλούταρχο και από κάτι άλλους Ρωμαίους, ότι είχε σίγουρα καταπέλτες. [0:39:44] Είχε, μάλλον λένε ότι είχε κάποιου είδους βαλίστρας. Τι είναι η βαλίστρα; [0:39:50] Είναι αυτό που Είναι εκεί το τόξο το μεγάλο που πετάς τα κόλδια. Α, που ανοίγεις τις πόρτ. Ναι, ναι, οκέι. Ναι. [0:39:57] Εεε, αλλά φαίνεται να Αλλά τα δύο highlights, που εδώ είναι το ποιο είναι μύθος και ποιο είναι πραγματικότητα, είναι το εξής. [0:40:07] Φαίνεται να είχε φτιάξει ένα σύστημα σαν ένα γερανό, το οποίο [0:40:18] είχε ένα μεταλλικό τεράστιο γάντζο και για όσους έχουν πάει στις Ηρακούσες, είναι, ξέρεις, το παλιό, η πόλη είναι πάνω στον γκρεμό, έτσι; [0:40:29] Παραλιακή. Οπότε τα πλοία ήταν από κάτω. [0:40:32] Οπότε ρίχνανε με αυτό το γάντζο, τέλος πάντων, έπεφτε αυτός ο γάντζος από τα τείχη, πιανότανε κάπως το καράβι και μπορούσανε, λέει, να το σηκώσουνε. [0:40:46] Α, να το τραβήξουν από τη θάλασσα, ε; [0:40:49] Να το σηκώσουν από τη θάλασσα και ουσιαστικά μετά το αφήνανε και αυτό βούλιαζε ή έσπαγε πάνω στα βράχια. [0:40:55] Με κάποιο τρόπο, τέλος πάντων, καταστρεφόταν αυτό. [0:40:59] Αυτό που λεγότανε τα, το όχι το χέρι, στα αγγλικά είναι το claw, τα νύχια του Αρχιμήδη. Δαγκάνα, ναι, του Αρχιμήδη. [0:41:12] Πρέπει να είναι πραγματικότητα. [0:41:16] Γιατί αναφέρεται από πολλές πηγές. Αυτό μπορώ να φανταστώ να γίνεται. [0:41:18] Δηλαδή Δύσκολο να το κάνεις σε επίπεδο καραβιού, αλλά η τεχνική καταλαβαίνω, εντάξει. [0:41:27] Ναι, γιατί στα αγγλικά που το βρήκα, ξέρεις, είναι crane, που είναι αυτός ο γερανός, ας το πούμε το crane έτσι. Ναι. [0:41:34] Και έπιανε τέλος πάντων τα πλοία και φαίνεται να γινότανε και αναφέρεται και από τον Πολύβιο, Polybius. [0:41:44] 70 χρόνια μετά την πολιορκία αυτή, γράφει γι’ αυτή τη μάχη και λέει ότι οι Ρωμαίοι στρατιώτες, λέει, είχανε τόσο πολύ φοβηθεί από όλες αυτές τις πατέντες του Αρχιμήδη, που λέει, ενώ [0:41:59] περιμέν- όταν ήταν δηλαδή στα καράβια έξω από την πόλη, με το που βλέπανε κάτι να βγαίνει από τα τείχη, λέει, ακόμα και σκοινιά, λέει, φοβόντουσαν ότι κάτι καινούργιο θα ‘χουνε φτιάξει. [0:42:09] Δεν ήξεραν τι θα τους τύχει. Και τι θα τους τύχει. Λοιπόν, έτσι ωραία. [0:42:15] Ακόμα και αυτά που είναι μεταξύ μύθου και πραγματικότητας είναι ωραία. [0:42:18] Και τώρα πάμε στην επόμενη του ανακάλυψη, που αυτό μάλλον δεν είναι πραγματικότητα. Στα κάτοπτρα. [0:42:27] Στα κάτοπτρα λοιπόν, στο Death Star της εποχής. Αυτό πρέπει να δουλεύει όμως, ρε συ. Το εννοώ δεν μου φαίνεται. [0:42:35] Ευχαριστώ Θεμώ για την πάσα. [0:42:37] Λοιπόν, η εκπομπή MythBusters έχει κάνει επεισόδιο για αυτό και ο μύθος είναι busted ότι μάλλον δεν λειτουργεί. Όχι. [0:42:46] Λοιπόν, λοιπόν θα σου πω την ιστορία. Περίμενε, περίμενε. [0:42:50] Υπάρχει ηλιακή φάρμα στην Ισπανία που έχουν αυτή την ιδέα, που έχουν τα κάτοπτρα με τις ακτίνες του ήλιου και τα στέλνουν όλα και θερμαίνουν το νερό. [0:43:00] Το ξέρω αυτό. Αλλά θα σου πω για ποιο λόγο μάλλον δεν ισχύει. [0:43:06] Λοιπόν, η πρό- Λοιπόν, θα σας πω πρώτα απ’ όλα το concept και μετά θα κάνω debunking τον μύθο. [0:43:12] Λοιπόν, το πρώτο, η ιδέα ήταν η εξής, ότι φαίνεται να είχε φτιάξει μεγάλα κάτοπτρα στα τείχη ο Αρχιμήδης με τη βοήθεια ουσιαστικά όλου του πληθυσμού, έτσι, γιατί πολεμάγανε όλοι οι στρατιώτες. [0:43:25] Και αυτά τα μεγάλα κάτοπτρα το μεσημέρι τα γύρναγε προς τα πλοία των Ρωμαίων και από ουσιαστικά τις ηλιακές ακτίνες και τα κάτοπτρα πιάνανε φωτιά τα πλοία. [0:43:38] Λοιπόν, αυτή είναι η ιδέα. Τώρα, εδώ έχουμε δύο. Δεν πιάνανε τα πανιά φωτιά ή έπιανε το ξύλο φωτιά. [0:43:48] Το ένα είναι αυτό. Αλλά οι Mythbusters τα δοκίμασαν και τα δύο. [0:43:54] Και ενώ έπιανα, ενώ έβγαζε καπνό το ξύλο, δεν πήρε ποτέ φωτιά. [0:44:06] Αλλά εδώ πέρα υπάρχει μια μεγάλη παρένθεση, μάλλον ένας αστερίσκος. [0:44:14] Λοιπόν, πρώτα απ’ όλα, τα πανιά δεν πιάνανε ποτέ φωτιά γιατί ήταν λευκά. [0:44:19] Και είναι αλλιώς αυτό που λες στην Ισπανία που κάτι είναι ακίνητο και συνέχεια πετυχαίνει ακριβώς στο ίδιο σημείο οι ακτίνες φωτός. [0:44:28] Και διαφορετικά ένα πανί το οποίο ανεβοκατεβαίνει, το φυσάει και ο αέρας που μειώνει τη θερμοκρασία τοπικά. [0:44:35] Μπορεί να βραχεί και από τη θάλασσα. Οπότε μάλλον τα πανιά είναι δύσκολο. Το ξύλο ήταν πιο εύκολο να πιάσει, έβγαζε καπνό. [0:44:46] Δηλαδή φαινόταν ότι αρχίζει να καίγεται. Στους Mythbusters λες τώρα. [0:44:50] Στους Mythbusters, το οποίο εδώ θα σου πω γιατί υπάρχει ένας αστερίσκος που ακόμα δεν τον έχω αναφέρει. [0:44:57] Το οποίο υπάρχει πιθανότητα βέβαια και μόνο στη Δηλαδή αν είσαι Ρωμαίος και έχει αρχίσει να βγάζει καπνό, μπορεί να ήταν αρκετό να φοβηθούνε και να φεύγουν, έτσι? [0:45:09] Και ας μην πιάνανε τελείως φωτιά. Ναι, γιατί είναι κι αυτό είναι αόρατο, έτσι? [0:45:13] Γιατί εκεί που δεν φαίνεται κάτι, ίσως να βλέπεις την αντανάκλαση. [0:45:17] Ναι, γιατί αν είσαι σε ένα ξύλινο πλοίο και αρχίζει να βγάζει καπνό, δεν θα κάτσεις να περιμένεις να δεις άμα τελικά θα πιάσει φωτιά ή όχι. [0:45:23] Μπορεί να οπισθοχωρήσεις. Λοιπόν, τώρα πάμε να δούμε γιατί μάλλον δεν ισχύει. [0:45:29] Το ένα είναι ότι αυτό, το η ακτίνα αυτή του θανάτου με τον ηλιό δεν αναφέρεται ούτε από αυτόν τον Πολύβιο, ούτε από τον Πλούταρχο, ούτε από έναν άλλον Ρωμαίο ιστορικό, [0:45:44] αλλά αναφέρεται από έναν Βυζαντινό ιστορικό 700 χρόνια αργότερα από όταν έγινε αυτή η μάχη, από έναν ανθέμιο από τις Τράλες. [0:45:59] Anthemius of Tralles. Το οποίο φαίνεται μάλλον να ήταν λίγο σάλτσα. Επίσης υπάρχει κάτι άλλο. [0:46:09] Οι MythBusters βάλανε φωτιά στο πλοίο τελικά, στο ξύλινο, αλλά [0:46:17] όχι με μπρούτζινα κάτοπτρα που κατά πάσα πιθανότητα χρησιμοποιούσαν εκείνη την εποχή, αλλά με καθρέφτες που έχουν γίνει με μοριακή μέθοδο που μπορεί να είναι reflective 99%. [0:46:30] Ναι, οκέι. Οπότε δεν νομίζω ότι είχε τέτοια κάτοπτρα που να έχουν δημιουργηθεί με τρόπο όσο αν φτιάχνεις τηλεσκόπιο το 2020. [0:46:41] Άμα βάλεις του Hubble τα κάτοπτρα μπορεί να δουλέψει. Που βάζεις layer layer μόρια για να είναι το τέρμα reflective. [0:46:50] Οπότε μάλλον το συγκεκριμένο ήταν μύθος. Μάλιστα. Με έπεισες νομίζω. Εντάξει, με έπεισες. [0:47:01] Ένα Ένα έχει μείνει το σημαντικό, που είναι το highlight για μένα. Του Αρχιμήδη; Ναι, γιατί ακόμα δεν έχουμε πει το highlight. [0:47:14] Λοιπόν, έχεις ακούσει για τον ή το Παλίμσιστο? Palimpsest. The Archimedes Palimpsest. Ναι, το ξέρω. [0:47:26] Το έχω ακούσει γιατί είχαμε κάνει και στα τελευταία νέα ή προτελευταία για ένα Τα Palimpsest είναι που γράφανε στο Μεσαίωνα, στους πάπυρους, ξέρω γω. Επαναγραφή, ξέρω γω. [0:47:38] Ναι, γράφανε από πάνω γιατί δεν είχανε ήταν ακριβά αυτά, δεν είχαν χαρτί, δεν είχαν πάπυρους, οπότε γράφανε πάνω στα παλιά, ναι. [0:47:47] Ε, αυτό είναι και το πάλι, ότι επαναχρησιμοποιούσαν. Ναι, ναι. Λοιπόν. [0:47:56] Ό,τι ξέρουμε για τον Αρχιμημήδη, το ξέραμε από Ρωμαίους, Λατίνους ή και μετά Βυζαντινούς και λοιπά που κρατούσαν κόπιες από τα έγγραφά του. [0:48:07] Δεν μας είχε σωθεί μέχρι πρότινος έτσι οι σημειώσεις του. [0:48:14] Λοιπόν, και τώρα ξεκινάει αυτή η ιστορία που εγώ δεν την ήξερα, να σου πω την αλήθεια. [0:48:21] Εγώ το ‘χα ακούσει, αλλά δεν ξέρω λεπτομέρειες. Ναι. Έχει γιατί μπλέκονται από βυζαντινούς μοναχούς μέχρι και τους Ναζί. Έτσι. [0:48:32] Indiana Jones φύλα. Έλα. Πάμε. Είναι πραγματικά Indiana Jones. [0:48:36] Λοιπόν, ο Αρχιμήδης έγραψε, ε είχε μία συλλογή από επιστολές που έστελνε στον Ελατοσθένη και μάλιστα ήτανε ιδέες που είχε που δεν τις είχε δημοσιεύσει, να το πω έτσι, γιατί [0:48:55] ήταν πιο πολύ σκέψεις, ήταν πράγματα που φαίνεται να δουλεύανε, αλλά δεν μπορούσε να τα αποδείξει μαθηματικά ακόμα. [0:49:04] Και το κίνητρό του φαίνεται να ήταν το εξής, ότι ό,τι επιστολές πηγαίνανε σε, πώς, ξέρω γω, καθηγητές, scholars, έτσι, διανοούμενους που- Ναι, ναι. [0:49:19] που ή δουλεύαν ή φοιτούσαν στη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, έμεναν αρχείο. Οπότε ήταν σαν το archive της εποχής. Οπότε- Έτσι, ναι. [0:49:28] το κίνητρο ήταν ότι θα τα στείλω εκεί γιατί θα μείνουν και μετά στο μέλλον κάποιοι άλλοι μπορούν να τα πιάσουν από εκεί που τα άφησα- Ναι. [0:49:34] και να συνεχίσουν. Άλλο που τελικά καταστράφηκε. Λοιπόν, οπότε φαίνεται να έγραψε ένα βιβλίο ουσιαστικά που λέγεται Μέθοδος, Method. [0:49:46] Λοιπόν, το οποίο η ιδέα ήτανε να πάει στο Νερατοσθένη αρχικά. Λοιπόν, το βιβλίο αυτό αρχικά ήτανε σε πάπυρο, έτσι; [0:50:03] Και φαίνεται μετά την ε [0:50:09] όταν άρχισε να, ας το πούμε, να ε να ξενα γεννιέται αυτό που λέμε Βυζαντινή αυτοκρατορία με κέντρο την Κωνσταντινούπολη, φαίνεται ότι στο Βυζάντιο, [0:50:26] περίπου το 950 μ.Χ. βρίσκω. Ε, κάποιος Βυζαντινός, σκόλαρ και εκεί πέρα, στην Κωνσταντινούπολη αυτό, έτσι; [0:50:38] Παίρνει όλα αυτά τα έγγραφα, τα μαθηματικά τέλος πάντων του Αρχιμήδη, τα συγκεντρώνει και τα γράφει στα ελληνικά, με κάτι σημαντικό, χρησιμοποιώντας και μικρά γράμματα ελληνικά, έτσι; [0:50:56] Γιατί δεν υπήρχαν παλιά τα μικρά γράμματα. Έτσι είναι πιο σύγχρονη. Σε πώς λέγεται αυτό; [0:51:04] Πώς είναι εκείνο το χαρτί που είναι από βοδινό δέρμα; Vellum είναι ή κάπως λέγεται στα ελληνικά. Δεν το ξέρω αυτό. [0:51:12] Αυτό που ξέρεις, γιατί ο πάπυρος είναι το χαρτί, είναι το άλλο. Ρε συ Θέμα, πώς λέγεται; Περίμενε τώρα. Κόλλησα. [0:51:20] Έγαιξα σε λίγο. Τώρα να φέρουμε τον Ακιοστόμιτερ. Η περγαμηνή νομίζω. Έτσι δεν λέγεται αυτό; Περγαμηνή δεν είναι; [0:51:27] Περγαμηνή υπάρχει σαν Ναι, αυτό δεν είναι που είναι από δέρμα? Τέλος πάντων, δες το. [0:51:34] Εεε Που είναι από δέρμα, από πρόβατα και τέτοια πράγματα. Λοιπόν, το οποίο κρατάει περισσότερο. Λοιπόν, γράφει. [0:51:42] Λοιπόν, αυτός φαίνεται να τα έχει γράψει όλα αναλυτικά, γραμμή-γραμμή και μάλλον είναι περίπου 170-180 σελίδες αυτό. [0:51:51] Και εκεί πέρα γράφει για τη μέθοδο, γράφει ό,τι είχε κάνει, είχε ανακαλύψει τα με τα ε Ναι, η περγαμηνή είναι από δέρμα, σωστό. [0:52:01] Με την αρχή του του Αρχιμήδη, με τα με αυτά που επιπλέουνε τέλος πάντων και όλα αυτά τα γράφει εκεί. [0:52:08] Λοιπόν Λοιπόν, αυτό είναι η μοναδική κόπια που έχουμε δηλαδή από τον Αρχιμήδη, τότε λέμε 950 περίπου μετά Χριστόν στην Κωνσταντινούπολη. [0:52:22] Μετά ξανα η ιστορία του βιβλίου φαίνεται να εμφανίζεται αιώνες μετά σε ένα μοναστήρι εκεί που είναι σήμερα η Παλαιστίνη, στην Ιουδαία, κοντά στην Ιερουσαλήμ, στο Μαρ Σαμπά. [0:52:39] ΟΚ. Όπου φαίνεται να έχει πάει, χωρίς να ξέρουμε με ποιο τρόπο, εκεί πέρα. [0:52:49] Μάλλον επειδή έχει αρχίσει ήδη να είναι πιο, πώς να το πω, πιο δύσκολη κατάσταση στην [0:53:00] Κωνσταντινούπολη, γιατί ο μοναχός Ιωάννης Μοίρονας το 1229, το ξέρουμε γιατί υπέγραψε κιόλας τη δουλειά του. [0:53:10] Νομίζω μπορείς να ψάξεις πότε έγινε η πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους καθολικούς, γιατί πρέπει να είναι λίγο πριν. [0:53:20] Αυτό το 1200 κάτι θυμάμαι, 1204; Ναι, αυτό το κάτι είναι σημαντικό, γιατί μάλλον γι’ αυτό το λόγο το βιβλίο αυτό κατέληξε. [0:53:29] Α, τα αφαιρέσαν από εκεί, ε, για να ‘ναι προστατευμένα. Κατέληξε με κάποιο τρόπο σε μοναστήρι στα Ιεροσόλυμα. 1204 είναι η προηγούμενη. [0:53:38] Ωραία, γιατί το κείμενο γράφεται το 1229, οπότε είναι εκείνη την εποχή. Άρα σωστό είναι αυτό. Πέτατη Σταυροφορία. [0:53:47] Λοιπόν, εκεί πέρα τι γίνεται; Επειδή, εντάξει, ήτανε δύσκολη εποχή, έρχεται η πρώτη διαγραφή του βιβλίου. Τι κάνει αυτός ο μοναχός; [0:53:59] Παίρνει το βιβλίο αυτό, κόβει τις σελίδες στη μέση, αλλάζει τον προσανατολισμό, ας το πω με όρους σημερινούς, από portrait mode σε landscape mode για να μην μπερδεύονται τα γράμματα. [0:54:14] Και σβήνει με μαχαίρι, μάλλον έξησε κάπως πρόχειρα, ό,τι έγραφε ο Αρχιμήδης, που ουσιαστικά ήταν εκείνος ο άγνωστος Βυζαντινός που είχε μεταφέρει. [0:54:28] Λοιπόν, και γράφει πάνω προσευχές. Το βιβλίο λέγεται Ευχολόγιον και είναι μια συλλογή από προσευχές. [0:54:36] Και έτσι γεννιέται αυτό το ο παλίμψευστος, επειδή ουσιαστικά σβήστηκε και ξαναγράφτηκε. [0:54:43] Λοιπόν, φαίνεται ότι για τους επόμενους αιώνες και ειδικά στον Μεσαίωνα, το βιβλίο αυτό περιφέρεται στις χριστιανικές πλέον [0:54:56] χώρες, βασίλεια του Μεσαίωνα, με από μοναστήρια, αλλά χρησιμοποιείται για τις προσευχές και δεν έχει ασχοληθεί κανένας με το συγκεκριμένο, με το τι φαίνεται να γράφεται από πίσω. [0:55:12] Ε, προσευχές είναι, εντάξει, ναι, είναι. Λοιπόν, και κάπου στα μέσα του 19ου αιώνα, ε, μάλλον κάπου 1830-40, κάπου εκεί, [0:55:31] έχει δημιουργηθεί το ελληνικό κράτος, αλλά ακόμα υπάρχει η Οθωμανική Αυτοκρατορία με το στην Κωνσταντινούπολη. [0:55:42] Το βιβλίο έρχεται στα χέρια της σχολής, να το πω έτσι, μετοχίου, μετόχιου, πώς να το Πρέπει να το πω και σωστά. [0:55:57] Εεε, που είναι ουσιαστικά στην Κωνσταντινούπολη βιβλιοθήκη-μοναστήρι-σχολή. Εεε, μπορείς να ψάξεις μία αν είναι Μετόχιων. [0:56:10] Μετόχιων είναι στην καθαρά είσοδο, ξέρω γω, οπότε Ναι, ναι. Λοιπόν. Όπου εκεί πέρα, το 1876, ο Έλληνας [0:56:27] καθηγητής, scholar, διανοούμενος, δεν ξέρω πώς να το μεταφράσω, ο Αθανάσιος Παπαδόπουλος Κεραμέως, μελετά τη βιβλιοθήκη της συγκεκριμένης, θα το πω σχολής-βιβλιοθήκης. [0:56:43] Ναι, ναι. Ε, και σημειώνει ότι υπάρχει ένα, ε, [0:56:51] ένα αντικείμενο, το manuscript νούμερο 355, το οποίο φαίνεται να έχει πίσω από τις προσευχές, ε Εξισώσεις. Γεωμετρικά σχήματα. Ναι. Και μέχρι εκεί. [0:57:09] Λοιπόν, αυτά είναι τώρα στην Κωνσταντινούπολη. Είμαστε στη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στη ψύλλο καταρρέει, αλλά είμαστε εκεί. Αρκετά χιλιόμετρα μακριά, [0:57:22] ο Δανός φιλέλληνας και μελετητής των κλασικών, ο Γιόχαν Λούτβιχ Χάιμπεργκ, ο οποίος έχει εκδώσει ένα βιβλίο, τα στοιχεία του Ευκλείδη, είχε μελετήσει όλη τη δουλειά του Ευκλείδη και τα είχε συγκεντρώσει και τα είχε εκδώσει. [0:57:42] Με κάποιο τρόπο μαθαίνει ότι στην Κωνσταντινούπολη κάποιος μελετητής έχει βρει ένα βιβλίο που έχει κάποια συγκεκριμένα γεωμετρικά σχήματα και κάποιες εκφράσεις. [0:57:58] Ο οποίος ο αυτός ο Δανός, ο Χάιμπεργκ, ήταν μελετητής του Αρχιμήδη, αλλά από τα υπόλοιπα γραπτά του που είχαν μεταφερθεί από τα λατινικά. [0:58:08] Τα κλασικά του έργα, ναι, όχι τι είχε εκεί. Ναι. Όχι από τα ελληνικά. [0:58:13] Λοιπόν, και πηγαίνει το 1906 στην Κωνσταντινούπολη και βρίσκει το βιβλίο αυτό και κάθεται εκεί πέρα και [0:58:24] μεταφέρει ό,τι μπορεί με το μάτι, γιατί θυμίζω ότι ήταν σε διαφορετικό orientation, προσανατολισμό γραμμένο οι προσευχές. Ναι. [0:58:35] Και κάθεται, λέει, και παλεύει να μεταφέρει ό,τι μπορεί. Λένε ότι μετέφερε περίπου το 60 με 70%. [0:58:46] Λοιπόν, αναγνώρισε κατευθείαν το κεφάλαιο που είναι για τα σώματα που επιπλέουν στο νερό και όλα αυτά με τη άνοση. [0:58:55] Α, επειδή το ‘ξερε από τα άλλα γραπτά, σου λέει εδώ είμαστε Αρχιμήδης. [0:58:59] Και βρήκε και κάτι καινούργιο, τη μέθοδο, που θα πούμε μετά τι είναι η μέθοδος. [0:59:05] Λοιπόν, το βιβλίο δεν μπορούσε να το πάρει προφανώς, οπότε το λένε το 1907, [0:59:15] εκδίδει ό,τι κατάφερε να μαζέψει και συνειδητοποιούνε ότι στις μη δημοσιευμένες σημειώσεις του Αρχιμήδη σε αυτό το βιβλίο, [0:59:31] φαίνεται ότι αυτό που είναι ο απειροστικός λογισμός που έχει ανακαλύψει ο Νεύτωνας και ο Λάιμπνιτς. [0:59:40] Το 1600, φαίνεται ότι ήταν κάτι που είχε ασχοληθεί ενδελεχώς ο Αρχιμήδης. [0:59:48] Και η ιδέα του ήταν ότι εκεί με τις ζυγαριές, ότι αν έχω εκείνη την παραβολή, π.χ. [0:59:58] και τη χωρίσω σε άπειρες μικρές γραμμούλες. Σε πολλά μικρά τριγωνάκια. [1:00:04] Και τις πάω αυτές όλες τις γραμμούλες στη μία μεριά της ζυγαριάς και κάνω το αντίστοιχο με ένα άλλο σχήμα, μπορώ να βρίσκω εεε εμβαδά, που ουσιαστικά τα ολοκληρώματα αυτό είναι. [1:00:20] Ναι, ναι. Όμως εδώ πέρα υπάρχουνε, υπάρχει ένα υπάρχει κάτι ενδιαφέρον. [1:00:28] Ότι πρώτον, φαίνεται ότι μάλλον είχε ασχοληθεί με το concept αυτό περίπου 1700 χρόνια, 1800 χρόνια και παραπάνω πριν τον Νεύτωνα και τον Λάιντιντς. [1:00:40] Αλλά δεν ήταν γνωστή αυτή η δουλειά του γιατί οι αρχαίοι Έλληνες δεν δούλευαν, ούτε το μηδέν υπήρχε, ούτε το άπειρο το χρησιμοποιούσαν. [1:00:50] Οπότε αυτές οι σκέψεις του Αρχιμήδη, μάλλον γι’ αυτό και ο ίδιος δεν τα δημοσίευσε ποτέ. Δεν το προχώρησε πολύ. [1:00:56] Δεν το προχώρησε γιατί ήταν ιδέες που δεν υπήρχαν στα μαθηματικά εκείνη την εποχή. [1:01:05] Λοιπόν. Και φεύγει ο κύριος Χάιμπερκ τέλος πάντων από την Κωνσταντινούπολη και το βιβλίο εξαφανίζεται. Ω! ΟΚ. [1:01:16] Λοιπόν, το βιβλίο τώρα υπάρχει σε αυτό το μετόχιο. Μετά, τι έχουμε; [1:01:21] Ακολουθούν δύο βαλκανικοί πόλεμοι, Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος και ο ελληνοτουρκικός πόλεμος που κατέληξε με τη Μικρασιατική καταστροφή και τη μετακίνηση των πληθυσμών, την ανταλλαγή πληθυσμών που διώξανε τους Έλληνες από την Κωνσταντινούπολη. [1:01:37] Λοιπόν, φαίνεται ότι πολλά βιβλία της βιβλιοθήκης αυτής του Μετόχιου μεταφέρθηκαν στην Εθνική Βιβλιοθήκη στην Αθήνα. Α, μάλιστα. [1:01:54] Το συγκεκριμένο βιβλίο όμως δεν εμφανίζεται ποτέ στην Αθήνα. Εξαφανίζεται. [1:02:01] Θα εμφανιστεί περίπου τη δεκαετία του ‘30 και του ‘40 στη Γαλλία από έναν ιδιώτη που λέγεται Μαρί Λουί Σιρό. [1:02:14] Νομίζω δεν είμαι και καλός στα γαλλικά. Το η κατάληξη είναι ε με ρο IEIX. Δεν είμαι σίγουρος αν είναι. ΟΚ. Σιρό. [1:02:25] Ναι. Σιρό. Ναι. Έτσι θα το Ναι. Οπότε εξαφανίζεται από την Κωνσταντινούπολη. [1:02:31] Δεν εμφανίζεται ποτέ στην Ελλάδα και εμφανίζεται μετά από 15 χρόνια περίπου στη Γαλλία. [1:02:37] Εδώ πέρα, ενδιάμεσα δεν ξέρουμε τι έγινε και πώς κατέληξε στη Γαλλία. [1:02:43] Υπάρχουν κάποιες υποθέσεις ότι υπάρχει περίπτωση κάποιος να το πούλησε για να διαφύγει από τα πογκρόμ και αυτά που γινόντουσαν εκεί πέρα. ΟΚ, ναι ναι. [1:02:54] Υπάρχει περίπτωση, κάποιος ντόπιος, ας το πούμε, Οθωμανός, Τούρκος, να απλά το πούλησε για να βγάλει λεφτά σε κάποιον Γάλλο. [1:03:08] Δεν ξέρουμε δηλαδή αν κάποιος Έλληνας το πούλησε για να διαφύγει ή το βρήκε κάποιος Οθωμανός και το πούλησε τέτοιο. [1:03:19] Μπορεί να γίνει και λένε μπορεί να γίνουν και τα δύο. [1:03:21] Δηλαδή κάποιος Έλληνας να το πούλησε σε κάποιον Οθωμανό, officer, ξέρω γω, κάποιον εκεί πέρα που να ήτανε σημαντικός, ώστε να τον αφήσει να φύγει, να γλιτώσει και μετά αντίστοιχα αυτός ο Οθωμανός να το πούλησε για να βγάλει λεφτά. [1:03:36] Αλλά εξαφανίζεται το βιβλίο και εμφανίζεται το ‘30 και το ‘40. Λοιπόν. [1:03:45] Φαίνεται, εδώ πέρα είναι το ενδιαφέρον. [1:03:50] Στη συνέχεια, όταν θα το ξαναεμφανιστεί το βιβλίο, θα έχει δύο σελίδες ζωγραφισμένες με αγιογραφίες. [1:03:57] Οι αγιογραφίες όμως αυτές, σε μελέτη που έγιναν, οι μπογιές είναι σύγχρονες. [1:04:04] Δηλαδή είναι μπογιές που υπήρχαν ήδη σε ζωγράφους ήδη τον 20ο αιώνα. Οπότε ξέρουμε ότι έγιναν μετά. ΟΚ. [1:04:12] Η ιστο- Κάποιοι που λένε ότι ίσως να το ξέρεις, άμα έχετε δει και το και ταινίες, ότι οι Ναζί όπου πηγαίναν μάζευαν την τέχνη. [1:04:27] Ναι, ναι, ναι. Είναι γνωστό αυτό. Ναι. Φαίνεται ότι σε πρώτη φάση το βιβλίο δεν ασχολήθηκε κανένας επειδή ήταν μόνο με προσευχές. [1:04:41] Και υπάρχει μια υποψία ότι, από αυτά που διάβασα, ότι κάποιος έβαλε τις αγιογραφικές επίτηδες ώστε να είναι μετά, να θεωρείται έργο τέχνης, δηλαδή να έχει προσευχές και [1:05:00] θυμίζω ότι είχε υπογραφεί 1229. [1:05:04] Μάλλον κάποιος έβαλε και τις ζωγραφιές ώστε να φαίνεται ότι είναι τέχνη του 1229 και μάλλον το χρησιμοποίησε για να γλιτώσει από τους Ναζί, το πούλησε, το έδωσε σε Ναζί για να τον αφήσουν. [1:05:22] Δεν ξέρουμε ακριβώς την ιστορία γιατί είναι και αυτός ο ύποπτος, γιατί φαίνεται ότι, πώς λέγεται Σακτ, ότι επειδή αυτός ο private collector, ο Μαρί Λουί Σιρό, φαίνεται ότι οι Ναζί μπήκανε στο μαγαζί του και πήρανε ό,τι θεωρούσαν σημαντικό. [1:05:37] Μπορεί να τους το έδωσε και για να γλιτώσει τη ζωή του. Δεν ξέρουμε. Μάλιστα, οκ. [1:05:41] Αυτό που ξέρουμε είναι ότι το βιβλίο αυτό θα εμφανιστεί πάλι στις 29 Οκτωβρίου του 1998. Α, τώρα φτάσαμε. [1:05:50] Στη Νέα Υόρκη, σε δημοπρασία του γνωστού οίκου Κρίστι. ΟΚ. Με αρχική τιμή τα 800.000 δολάρια. ΟΚ, δεν ήξερα τόσο μοντέρνο. [1:06:04] Νόμιζα ότι είχανε πιο πριν το είχαν αναλύσει. [1:06:08] Το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο πηγαίνει στα δικαστήρια τον οίκο Κρίστι και λέει ότι το βιβλίο αυτό έχει κλαπεί και ανήκει στο στη σχολή Μετόχων και είναι μέρος της βιβλιοθήκης του. [1:06:28] Φαίνεται η κόρη αυτού του Σιρό να έχει δώσει το βιβλίο στον Νίκο Κρίστι για πούλημα. Μάλιστα. [1:06:37] Και το δικαστήριο εκεί στη Νέα Υόρκη δεν εγκρίνει τα ασφαλιστικά μέτρα, ας το πούμε, του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου και προχωράει κανονικά ο [1:06:49] ε η πώς το λένε το auction ή πώς λέγεται στα ελληνικά η δημοπρασία η δημοπρασία λοιπόν [1:06:59] ε προσπαθεί να το αγοράσει ε η το ελληνικό κράτος και η ελληνική εκκλησία αλλά τελικά το αγοράζει ένας ανώνυμος [1:07:13] αγοραστής. Πώς λέγεται; Κάτσε. Beader; Αυτός που έχει κάνει. Δημοπράτης ξέρω γω. Ναι, που έχει κάνει προσφορά τέλος πάντων. [1:07:23] Ανώνυμος για 2 εκατομμύρια δολάρια. Οφ, οφ. Ναι. Παιδιά, ακούστε. [1:07:28] Δηλαδή η ιστορία μας έχει ξεκινήσει από επιστολές που έστειλε από τους Ιρακούς στην Αλεξάνδρεια και έχουμε φτάσει οίκο Κρίστη, 2 εκατομμύρια δολάρια. Έτσι. [1:07:37] Ο οποίος, αυτός ο ανώνυμος αγοραστής, που παραμένει ανώνυμος έτσι μέχρι και τώρα το 2026, είναι λάτρης των κλασικών τεχνών και λοιπά και το αγοράζει και το δίνει δωρεάν στο Μουσείο Τέχνης Γουόλτερ στη Βαλτιμόρη. [1:07:57] Πέρασα απ’ έξω πριν 15 μέρες χωρίς καν να το ξέρω. Το δίνει δωρεάν για μελέτη. Να το αναλύσουν, ναι. [1:08:05] Ναι, γιατί λέει το μουσείο αυτό είναι, αν όχι το καλύτερο στον κόσμο, είναι σίγουρα στις Ηνωμένες Πολιτείες σε σχέση με κείμενα και έγγραφα και πωχ, πάλι το ξέχασα. [1:08:18] Όχι ανακατασκευή, ξέρεις, restoration, ότι να το φτιάχνουν, να το ξαναεπισκευάσουν. Ναι, ναι. [1:08:23] Και να μου πούμε επιταχυντές και ακτίνες Χ και τέτοια βλέπουνε τι γραφτεί από πίσω. Θα φτάσουμε εκεί. Λοιπόν. [1:08:30] Και ξεκινάνε λοιπόν ένα project. [1:08:32] Αυτό έγινε περίπου από το 1999 ας το πούμε, το 98 έγινε η δημοπρασία, μέχρι το 2008, έτσι? [1:08:45] Και ξεκινάνε να κάνουνε imaging εκεί, να κάνουνε 1002 και φτάνουν στο σημείο να πάνε στο Stanford Synchrotron Radiation Lighthouse, Light Source, συγγνώμη. [1:09:03] Όχι Lighthouse, τα είπαμε. Light Source, ναι. Light Source, ναι. Ναι, στην Καλιφόρνια, αν δεν κάνω λάθος. SLS νομίζω, ναι. [1:09:12] Ναι, για να χρησιμοποιήσουν μια τεχνική που λέγεται XRF, X-ray fluorescence. [1:09:18] Που εδώ πέρα αυτή η τεχνική συνάδει με αυτά που κάνω εγώ στην αστροφυσική. Και θα σου πω γιατί, Θεέ μου. [1:09:24] Στις ακτίνες Χ, στα φάσματα, στους γαλαξίες, ένα βασικό χαρακτηριστικό είναι η μία γραμμή εκπομπής από το σίδηρο, η Kα, η γραμμή ΚΑ. [1:09:35] Ωραία, στα 6,4 KV. Τα μελάνια της εποχής του Αρχιμήδη είχανε σίδηρο. Α, οπότε ρίχνουν ακτίνες εκεί και κτηνοπωλούν. [1:09:47] Και ο σίδηρος έχει εμποτιστεί παρόλο που το υπόλοιπο μελάνι έφυγε. Οπότε έγινε ακριβώς αυτό που λες. Α, έτσι τα διαβάζουν. ΟΚ. [1:09:56] Και μπόρεσαν να κάνουνε, πώς να πω, ξέρω, να recover, ας το πούμε, να αποκτήσουν πρόσβαση με αυτό το XRF imaging. Μάλιστα. [1:10:11] Στις σελίδες και τα ελληνικά γράμματα πλέον φαίνονταν από εκείνον τον άγνωστο Βυζαντινό το 950 μ.Χ. [1:10:19] Ε, και ουσιαστικά εκεί πέρα, ε, βρέθηκε αυτή η μέθοδος που είναι με τα απυροστά, που δεν υπήρχε μέχρι τότε. [1:10:32] Βρέθηκε οι ιδέες του και ό,τι είχε γράψει σε σχέση με τα σώματα που επιπλέουνε, που οκέι, αυτό το ξέραμε και από πηγές στα λατινικά. [1:10:43] Ε, κάποιες σκέψεις του για το άπειρο. Μχμ. Και μετά και κάποιες επιστολές και συζητήσεις, ε, με έναν υπερίδη Αθηναίο. [1:10:58] Οπότε κάπως έτσι κλείνει. Μετά το βιβλίο επιστράφηκε σε αυτόν τον άγνωστο. Οι σελίδες υπάρχουν διαθέσιμες. Νομίζω λέγεται Αχ, πώς λέγεται αυτό? [1:11:14] Υπάρχει νομίζω site Που έχει το κείμενο, ε; Ναι. Ναι, ναι, κάτσε να δεις, περίμενε. Νομίζω λέγεται Αρχιμήδης Palim Sest Project. [1:11:29] Palim, κάπως να λέει .org.com, κάτι τέτοιο πρέπει να υπάρχει. Δεν το έψαξα, αλήθεια είναι, αλλά. Οκέι, οκέι. [1:11:37] Και κάπως έτσι αυτή η μεγάλη ιστορία. Πού να ξέρω ο καημένος Αρχιμήδης τι ζόρι θα τραβάγανε. Τι θα τράβαγε, ναι. [1:11:47] Να πάει στην Αλεξάνδρεια, μετά να καταστραφεί η Αλεξάνδρεια, να πάει το βιβλίο [1:11:53] στην Κωνσταντινούπολη, να αντιγραφούν οι επιστολές, να γίνουν ένα βιβλίο σε περγαμηνή, να καταλήξει μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης την πρώτη, να καταλήξει στα Ιεροσόλυμα, σε μοναστήρι, να γίνει βιβλίο προσευχών, να [1:12:09] εξαφανιστεί, να εμφανιστεί μετά στην Κωνσταντινούπολη στο μετόχιο, να το βρει ένας, να πει ότι έχει κάτι διαγράμματα το βιβλίο αυτό, να το δει ο Δανός φιλέλληνας να πάει να το μεταφέρει. [1:12:22] Το βιβλίο μάλλον κατά την μικρασιατική καταστροφή και με το διωγμό των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, με κάποιο τρόπο να βρεθεί στη Γαλλία την εποχή των Ναζί. [1:12:34] Να προστεθούν δύο, όχι σελίδες, πάνω σε δύο σελίδες να δύο έξτρα, ας το πούμε, ζωγραφιές. [1:12:49] Και να εμφανιστεί μετά σε οίκο δημοπρασίας και να πουληθεί για δύο δισεκατομμύρια δολάρια. Μάλιστα. Απίστευτο. Αναρωτιέμαι πόσα ακόμα να είναι έτσι. [1:12:59] Σίγουρα θα υπάρχουν κάποια αρχαία κείμενα που είναι σε κάτι παλίμψηστα, ξέρεις, που δεν τα έχουν προσέξει μέχρι τώρα. [1:13:12] Και αυτά για τον Αρχιμήδη. Ωραία. Ωραίος ο Αρχιμήδης. Δυνατός. Ωραία. Αυτά. Συνεχίζουμε την άλλη εβδομάδα. Bye. Bye bye. [1:13:37] Τώρα που είπες για το παλίμψηστο, έχω κι εγώ μια παρόμοια ιστορία που έμαθα τώρα το Σαββατοκύριακο που μας πέρασε. [1:13:43] Είναι το καινούργιο απόκτημα του Βρετανικού Μουσείου, πήγα στο Βρετανικό Μουσείο εδώ στο Λονδίνο. [1:13:49] Ήταν ένα χρυσό κολιέ, το οποίο δεν ξέρω αν ξέρεις τον βασιλιά της Αγγλίας, τον Ερρίκο τον 8ο. Αυτός με τις [1:14:00] έξι γυναίκες που ήθελε να χωρίσει την πρώτη γιατί δεν του έκανε παιδιά, αγόρια και δεν μπορούσε να πάρει όμως διαζύγιο γιατί του απαγόρευε η Ρώμη, οπότε έκανε τη δικιά του εκκλησία, την προτεσταντική, που από τότε ακολουθούν οι Άγγλοι. [1:14:19] Το Κάτσε, αυτό δεν είναι το αγγλικανική ή είναι άλλο αυτό? Δεν ξέρω, προτεστάντες λέγονται. Αγγλικανική δεν ξέρω αν είναι το ίδιο. [1:14:26] Υπάρχει αυτό, νομίζω, ο όρος. Δεν υπάρχει. Ναι. Στην αγγλική ιστορία είναι το σχίσμα αυτό είναι ξέρεις major. Α, οκέι, οκέι. [1:14:35] Αποσχίστηκε η Αγγλία από την Ρώμη. ΟΚ. Θρησκειακά. [1:14:41] Ναι, αλλά μετά είναι κι άλλοι και εκεί, Βέλγοι, Ολλανδίες, τέτοια και εκεί προτεστάντες είναι. Ναι, ναι. [1:14:48] Προτεσταντική είναι αυτό το πράγμα πάντως. [1:14:51] Ναι, ότι ήθελε να είχε κάποια άλλα θέματα, αλλά βασικά ήθελε να πάρει διαζύγιο και δεν τον άφηναν. ΟΚ. [1:14:57] Σου λέει έτσι θα κάνω δικιά μου θρησκεία που μπορώ να κάνω διαζύγια. [1:15:01] Τέλος πάντων, η πρώτη του γυναίκα, η Κάθριν ο Φάραγγον, αυτή που φόρεσε τελικά. [1:15:11] Ε, όταν ήταν ακόμα καλά, της έφτιαξε ένα χρυσό κολιέ, το οποίο, τώρα μιλάμε το 1500, έτσι; [1:15:20] Το οποίο το ανακάλυψε ένας τύπος το 2019 με έναν ιχνευτή μετάλλου σε ένα χωράφι κάπου στο κεντρική Αγγλία. ΟΚ. [1:15:33] Το οποίο είναι στην αρχή, ξέρεις, κλασικά δεν ξέρανε τι είναι. Μετά βγήκε ότι είναι ολόχρυσο. [1:15:37] Μετά Εντωμεταξύ, αυτός ο Ερρίκος είναι τεράστιο αυτό στην αγγλική ιστορία, έτσι; [1:15:45] Είναι σαν να λέμε στην ελληνική, δεν ξέρω, Καποδίστριας ή ξέρεις, Θεμιστοκλής επίπεδο. Ναι, ο Αλέξανδρος. [1:15:57] Ναι, και υπάρχει μια καταιγο- μια ο νόμος στην Αγγλία είναι ότι πρέπει να το δηλώσεις αν βρεις κάτι τέτοιο και μετά μπορεί να στο αγοράσει αν θεωρεί ότι είναι χρήσιμο το κράτος. [1:16:12] Και για έξι χρόνια μαζεύανε λεφτά, φίλε, γιατί είχε και κάποιον ιδιωτικό συλλέκτη που ήθελε να το πάρει αυτό και το αγόρασε το Βρετανικό Μουσείο. [1:16:21] Έκλεισε το Φεβρουάριο αυτό και το βάλανε στη συλλογή τους. 3,2 εκατομμύρια λίρες. Αυτό έκανε την τύχη του. [1:16:32] Δηλαδή αυτός ο τύπος από το τίποτα βρήκε αυτό το πράγμα και τσακ, 3 εκατομμύρια το Απίστευτο. [1:16:42] Και πήγες και το είδες ωραίο. Δεν το ‘ξερα εγώ, απλώς πήγα για ένα tour και εμφανίστηκε. [1:16:48] Εντάξει, μια φορά το χρόνο προσπαθώ να πηγαίνω στο μουσείο αυτό. Μας το εξηγήσανε εκεί την ιστορία, πολύ κουλή. [1:16:56] Μου λέει ας δείξουμε το καινούργιο απόκτημα του Βρετανικού Μουσείου.